هەبوو نەبوو، بەرى هەمی هەبوونان، کریارەکا پیرۆز و دهەمان دەم دا پیس هەبوو

  مێژان، نە ناڤێ کەسەکێ، بەلکو فەرمانا ئەزەلی یا ڤاڵاتیێ بوو ل هەمی  تشتان دگەریا دا وان بمێژیت و بکەتە بەشەک ژ نەبوونا خو.

 جیهان، ب هەمی ستێر و گاڵاکسی ڤە، ل سەر سەمایا ڤێ برسیبوونا مەزن هاتبوونە چێکرن.

 مێژان، ئێکەمین دەنگێ ژ گەوریا گەردوونی دەرکەتی و داخازا پربوونا خۆ پێ کری، ژ وێ رۆژێ وەرە، ل سەر ئەردی، ئەڤ ناڤە بۆ پیشە و کار.

هەبوو نەبوو، خوداوەندێ مێژانێ هەبوو.

 ئەوێ د چاڤێن وی دا بەهەشتەک ژ  سوزان هەیی . ئەو نێزیکى “مێ”یێ دبوو، نە دا ژیانێ بدەتێ، لێ دا جوگرافیا روحا وێ بمێژیت. بهارا تەمەنێ وێ دکرە شەرابەکا ئێڤاری، و تێهنیبوونا خو یا ئەبەدی پێ دشکاند.

 لپشت خۆ، بتنێ پاییزا بیرهاتنەکا سار و لەشەکێ وەک پەرستگەهەکا چۆلکری دهێلا.

هەبوو نەبوو، بابێ مێژانێ هەبوو.

 ئەوێ کو ب ناڤێ پاراستنێ، دیوارێن ماڵێ دکرنە سنوورێن گەردوونەکی.

 وی بئارامی، رەنگێ خەونێن کچا خۆ دمێژتن، حەتا خەون دبوونە وێنەیێن رەش و سپی یێن دیالوگەکا بێ دەنگ.

وی ئاسمانێ لسەرسەرێ وێ دکرە بانەکێ نزم، دا کو فڕین بتنێ پەیڤەکا د پەرتووکان دا بیت، نە ئەگەرەکێ هەبوونێ.

هەبوو نەبوو، هونەرمەندێ مێژانێ هەبوو.

ئەو خواداوەندێ جوانناسییێ،  یێ کو خۆ ب برینێن “مێ”یان تێر دکر.

 وی روندکێن وێ دکرنە گەوهەر بۆ رستەیێن خو، و قێڕیێن وێ یێن کپکری دکرنە ئاواز بۆ سەمفۆنیێن خو یێن خەمگین.

ئەو لسەر پارچەیێن شکەستی یێن روحا وێ نەمر دبوو ،و مێ دناڤ پارچەیێن خو دا دمر.

هەبوو نەبوو، شێخ و زاهد ێ مێژانێ هەبوو.

ئەوێ کو ب ناڤێ ئەسمانان، ئەرد ژ ژنێ دزی.

 وی تیشکێن گومانێ ژ چاڤێن وێ دمێژتن و ل جهێ وێ، تارییا یەقینەکا کۆرە دچاند.

 وی سوزا باخچەیێن نەدیار ددا، لێ ژیانا وێ یا ئەردی دکرە بیابانەکا بێ ئاڤ.

هەبوو نەبوو، جڤاکێ مێژانێ هەبوو.

ئەو دەڤێ مەزن یێ ب ملیۆنان چاڤ، یێ کو ب نێرینێن خو یێن بێ دەنگ، هەوایێ  ب بەژن و بالا “مێ”یێ دکەت  دمێژت.

وی، بێ گونەهییا وێ دکرە تاوان، و سادەییا وێ دکرە لەشکرەک ژ گومانان. وی هەستەکا ئەبەدی یا رویساتیێ ددا وێ، حەتا کو وێ هەست دکر دبن چاڤدێریا خودایەکێ دڕندە دایە کو چجاران نا دەرکەڤیت.

ئەڤە هەمی، نێر بوون…

 ئەفسانەیا مێژتنێ بوون، نە سرودا مێژانێ.
ئەوان هەمییان دڤیا بمێژن، دا هەبن.

لێ ئەز…

 نە ئەو کریارم،

ئەز ئەو شوینوارم یا ل پشت وان مای.

 ئەز نە ئەو برسیبوونم، بەلکو ئەو ئێشانم یا ژ تێربوونا وان چێبووی.

ئەز نە ئەو دەنگم، بەلکو ئەو بێدەنگی مە یا کو پشتی قێریەکا مەزن دهێت.

ژ بەر هندێ، ئەز ناڤێ خو پارچە دکەم دا هوین راستیێ ببینن:
مێ: ئەز…

ئەو ئەردێ ئەزەلی، ئەو لەشێ بوویە شانۆیا هەمی جەنگێن هەوە.
ژان: روحا من.

 ئەو برینا ڤەکری یا ب هەناسەیێن من دخوریت و ب فرمێسکێن من خۆ دشوت.

ئەز مێ-ژانم

 ئەز نە کریارم،ئەز ئەرشیفم.

ئەرشیفێ هەمی وان دەنگێن کو هاتینە مێژتن. لەورا، ئەز خو ناکوژم، چونکی ئەز بخۆ بەرهەمێ کوشتنەکا بەردەوامم.

 مرنا من بتنێ دێ بێ دەنگییا وان تمام کەت.

هەبوو نەبوو، گەلەک “مێژان” هەبوون.
لێ چ ژ وان “مێ-ژان”ا، چ ژ وان “ژن-ئازاران” ژ ئەفسانەیا “مێژان”ێ نەبوون…
و چ ژ وان، ژ من بژانتر نەبوون.

The post مێژان appeared first on ژنەفتن.

لێ ئەڤ شەڤە، ل ناڤەراستا وێ پەناگەها وی، لسەر تەختێ وی، نهێنیەک زێرخەزال ناڤەک هەبوو، ئەو ناڤێ کو دناڤ گۆتنێن کەڤن دا وەک کلیلا دیناتیێ دهاتە هژمارتن. دگۆتن “زێرخەزال بچیتە د خەیالا کێ دا، دێ وی ژی کەتە خەیالەک” مینا دێوەکا بەرکەفتی، لێ ب جوانیەکا کو دێو پێ شەرمزار دبوون، ئەو ل وێرێ بوو.

ئاناز، ئەوێ کو دناڤ گەرێن دیناتییا خۆ دا گەهشتیە وی رادەی کو ئێدی ژ دیناتیێ نە ترسیت، بێی کو هەلچوونێن خۆ یێن ژ دەرڤە بینیتە ژۆر، نێزیک بوو. وی ترس، بێزاری و هەمی پیساتییا باژێری، وەک پێلاڤێن خۆ، ل پشت دەرگەهی هێلان.

ئەڤە جارا ئێکێ بوو کو دیوەکا ب ڤی رەنگی نازک و بێ گونەهـ ببینیت. دێو، د هزرا وی یا بەرێ دا، ئەزمان سوورکەک بوو کو شەڤێن وی دکرنە دۆزەخ. لێ ئەڤە، ئەڤا ل بەر چاڤێن وی، ئارامیا بەری دروستبوونا جیهانێ بوو. خەیالا وی، یا کو هەردەم دژمنێ وی ، ئەڤجار ببوو هەڤال، و ئەو ژ کابوسێن وی یێن هەر شەڤ رزگار کربوو. وەکی تەیرەکێ کەلەخا کو پشتی دەهـ سالێن برسێ، لسەر خوارنەکێ ژ لەشێن فریشتان روونیت، ئەو ل هنداڤ زێرخەزالێ راوەستیا. ب گومان و نەباوەرکرنەکا تژی حەز، خۆ چەماند و بێهن کرێ.

ئاخ، چ بێهن بوو! ئەو نە بێهن بوو، بەلکو کومکرنا هەمی بێهنێن خوش یێن جیهانێ بوو د سینگەکێ دا. بێهنا لیمونێن کەسک یێن کو هێشتا شەونم لسەر، بێهنا چایا نەعناعێ یا کو ل ئێڤارەکا بێخەم دهێتە ڤەخوارن، بێهنا سندیێن تێرئاڤ یێن کو تەزیاتییا خۆ د بەخشنە گیانەکێ ب تێهن، بێهنا وان بەلگێن پایزێ یێن کو پشتی ژیانەکا تژی ڕەنگ، ب ئارامی خۆ دسپێرنە ئاخێ. و ل دوماهیێ، ئەو بێهنا کو گیانی دهەژینیت، بێهنا تۆزەکا تەر یا کو بۆ جارا ئێکێ لێڤێن بارانێ تاقی دکەت. “ئاخ… ئەڤە چ بێهنە ژ زێرخەزالێ دهێت؟”

بێی کو بزانیت، دەستێن خو مینا دوو مارێن تێهنی لدور ستویێ وێ ئالاندن. هێشتا دناڤ گومانێن خۆ دا بوو، دترسیا کو ئەڤە ژی خاپاندنەکا دی یا هزرا وی بیت. هاتە هزرا وی کو ئێکەم تشتێ مرۆڤی ژ کەتوارى دویر دکەت و بەرەڤ خەیالێن وی یێن بەردریایی دبەت، نە سەرە، بەلکو پێنە. پێ، ئەو ئەندامێ کو هەردەم دناڤ قەلیشی و تاریا پێلاڤان دا، ئەوێ کو راستەوخۆ بەرکەفتنا وی دگەل ئاخا پیس یا جیهانێ ، ئەگەر جوانی ل وێرێ هەبیت، دڤێت ل هەمی جهان هەبیت.

لەو، چۆک دانان. دەست درێژکرە پێیان و ب هەمی بیرتیژی و هەستیاریا خۆ، ل پێن وێ نێڕی. ل وان تبلێن سپی و نازک، کو مینا کلیلا موزیكەکا بێدەنگ بوون. ل گوزەکا وێ یا کو مینا بەرەکێ پیرۆز هەر تشتێ جوان لدور دزڤریت. دگەل خۆ دگۆت: “ئەڤە چ شعرە خودا ب لەشەکی دنڤیسیت؟ چ دەربرینە سروشت نیشا مە ددەت و پاشی دناڤ پێیەکێ دا د ڤەشێریت؟”

زانی کو بەرسڤا ڤان پرسیارێن فەلسەفی، ب کریارەکا سادەتر نەبیت، یا مەحالە بهێتە دان. بەرسڤ د تامکرنێ دا بوو. لەو، مینا نڤێژکەرەکێ کو لێڤێن خۆ ددانیت سەر تاشە بەرەکێ پیرۆز، لێڤێن خۆ دانان سەر پێن وێ. دگەل مێتنا پێیان، دیمەنەکێ ئیرۆتیکێ بێ دوماهیک د هزرا وی دا دهاتە کێشان. هەست پێ دکر تاما سویراتیا دەریایەکێ یە کو تێکەلی ئاخا بیابانەکا زێر رەنگ دبیت. ئەڤێ تامێ، ئەو برە د کویراتیا هزرێن مرۆڤاهیێ دا. هاتە هزرا وی: “تۆ بێژی ئەڤە بەڵگە بیت کو خودێ ئەم ژ ئاڤ و ئاخێ چێکرینە؟” ئەڤ تامە، تاما دەستپێکا هەبوونێ بوو.

چەند کویر دچوو د تامکرنێ دا، هەروەکی ل باغچێ عەدەنێ بی و تام ل فێقیەکێ بکەی. وی دڤیا تام بکەتە بچووکترین و هەستیارترین تشت. ئێکسەر هاتە بیرێ، “دبیت ئادەمی ژی وەکی من، ل حەقیقەتێ گەڕیابیت، لەو ژی تام کربیتە حەرامترین فێقی.” هزرا وی فرى. “ما کی دبێژیت ئەو سێڤ بوو؟ بەلکی ئەو سێڤە بتنێ سیمبولەکا سادە بیت بۆ تشتەکێ گەلەک مەزنتر.

ماکی دبێژیت ئەو سێڤ نە ئەو بوو یا حەسەنێ جزیری د سترانێن خۆ دا بەحس دکەت؟ یان فلکلۆر، ب وێ راستگۆیا خۆ یا بێ شەرم، هەمی مەمکان ناکەتە هنار؟ ئەرێ ئادەم ل کیژ حەقیقەتێ دگەڕیا؟ ئەرێ ل دیوێ خەیالا خۆ دگەڕیا یان ل راستیا تاما دیوێ؟”

چاڤێن خۆ ژ پێیان بلند کرن، ژ ئاخێ بەرەڤ ئەسمانی، بەرەڤ سینگێ وێ. شەپۆلێن نەرم یێن هەناسە یا وێ ، وەک لڤینا ئارام یا دەریایێ بوون. وی دزانی ل پشت ڤێ ئارامیێ، باهۆزەکا هەلچوونان یا ڤەشارتی یە. وی ددیت کو هێدی هێدی، ئەو سینگێ ئارام، ژ شەپۆلێن نەرم بەرەڤ گرژبوونێن ستاتیکی دچوو، وەک ئاماژەیەک کو باهۆز یا نێزیکە. ددیت و دگەل خۆ دگۆت: “چەند جانە مرۆڤ تام کەتە لیمونەکێ ژ تاما زێڕی و ژ رەنگێ زەڤیەکا گەنمی، و بێهنا خوێ یێ ژێ بهێت.”

هێژ ئاناز یێ دناڤ وان هزران دا، دناڤ وێ دەریایا کو هەمیان هزر دکر خەیالە نوقم بووییە و نەڤێت ژوێ خەیالا خۆ یا بێ سنور و تاما هەر تشتی دەرکەڤیت، لەو ماڵا وی دبێژن دێوێ رویێ خو یێ نیشا دای و یێ دین کری.

دهوک

The post سرودا زێرخەزالێ appeared first on ژنەفتن.