یونسکۆ و ڕێکخراوی ئیکۆمۆس

یۆنسکۆ لقی زانستی، کولتووریی وپەروەردەیی ڕیکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە خزمەگوزاری تایبەتی خۆی هەیە. لە چوارچێوەی ئەرک و چالاکییەکانی یۆنسکۆ پەیماننامەیەکە بە ناوی”کەلەپووری جیهانیی یونسکۆ” کە  پەیماننامەیەکی نێودەوڵەتییە و ١٦ی نۆڤەمبەری ١٩٧٢ لە لایەن کۆنفرانسی گشتیی یونسکۆ پەسەند کرا، کە لە ڕاستیدا تایبەتە بە پاراستنی بەرهەم و شوینەواری مێژوویی و شوێنەوار و کەلەپووری سرووشتی و کولتووری مرۆڤ لە هەموو شوێنی جیهان دوور لە کاریگەری ڕەنگی پێست و رەگەز و نەتەوە و وڵاتێکی دیاریکراو.

بەپێی ئەم کۆنڤانسیۆنە، وڵاتە ئەندامەکانی یونسکۆ دەتوانن ئەگەر بەرهەمێکی کولتووری-سرووشتی یان سرووشتی-کەلەپوورییان هەیە و، کۆمەڵی بەها لە خۆ دەگرێ، کە پێیان وایە مەرجەکانی تۆمارکردنی لە لیستی کەلەپووریی جیهانی هەیە بە یونسکۆی بناسێنن و پاش تێپەڕاندنی چەند قۆناخ و پرۆسەیەک ئەم بەرهەمانە تۆمار دەکرێن. لە پاش تۆمارکردنی ئەم بەرهەمانە سەرەڕای ئەوەی کە خاوەندارییەتییە سەرەکییەکەی بۆ خودی خەڵکی ئەو وڵاتە دەگەڕێتەوە بەڵام پاراستن و نۆژەنکردنەوەی دەکەوێتە ئەستۆی ئەو ڕێکخراوە جیهانییە و یونسکۆ کۆمەڵێ ئەرک و بەرپرسیاریەتی هەیە لە بەرانبەر پاراستن و چاودێری کردن و نۆژەنکردنەوە و ناساندنی ئەو شوێن و بەرهەمانە لە ئاستی جیهانیدا.

تا ئێستا ئەو بەرهەمانەی کە تۆمار کراون زیاتر لە هەزار شوێن و بەرهەمە لە وڵاتە جیاوازەکان لەناو ئەو لیستە تۆمار کراون، کە پێکهاتووە لە باڵەخانە شوێنەوارییەکان و سایتە مێژووییەکان یان شوێنی سرووشتی وەک دارستان و چیا و….. کە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە چ بەرهەم و ئەسەرێک بەها و گرنگی سرووشتی بێت یان خۆد گەشتوگوزاری یان مێژوویی و کەلەپووری یان شوێنێک کە هەموو ئەو تایبەتمەندییانەی هەبێت.

ساڵانە ئەو وڵاتانەی ئەندامن لەو ڕێکخراوە جیهانییە دەتوانن یەک یان چەند بەرهەمێک کە دەزانن شایانی ئەو تۆمارە جیهانییەیە بە یەک فایل ئامادە بکەن و لە کۆبوونەوەکانی یونسکۆ بەدواداچوون و پشکنینی بۆ دەکریت.

ئێران وەک یەکەم وڵاتی ئیسلامی کە زۆرترین شوێنی تۆمارکراوی هەیە لەناو لیستی ئەو رێکخراوە لەگەل ئەم دوو تۆمارە کۆتاییە کە (هێڵی شەمەندەفەری باکوور-باشوور و ناوچەی هەورامان)، ٢٦ سایتی مێژوویی و گەشتوگوزاری لەناو لیستی کەلەپووری جیهانی تۆمار کراوە کە لە ئێستادا پلەی دەیەمی هەیە لە کۆی هەموو وڵاتە بەشداربووەکانی ئەم ڕێکخراوە.

جێبەجێکردن و هەنگاوەکانی تۆماری هەورامان لەناو لیستی کەلەپووری جیهانی

لە ئێران وەزارەتی شوێنەوار و کەلەپوور و گەشتوگوزارمان هەیە کە بەشێکی هەیە بە ناوی بەڕێوەبەرایەتی شوێنەوار و لەوێش بەشێک هەیە بە ناوی (دامەزراوە کولتووریی میژووییەکان لە ئێران) کە کاریان دیاریکردنی ئەو ناوچانەیە کە لە ڕووی مێژوویی و شوێنەواری گرنگیان هەیە، دیاری دەکرێن و دەناسێندرێن. پێش تۆماری هەورامان لە لیستی کەلەپووری جیهانی لە ساڵی ٢٠١٦ەوە کار بۆ ئەم تۆمارە دەکرێت بە تایبەت لە دوو پیگەی کولتووری لە هەر دوو پارێزگای کوردستان و کرمانشان لە ڕووی مێژوویی و کەلەپووری، بیناسازی و جۆگرافی و بە تایبەت جۆگرافیایی مێژوویی لە هەر دوو پارێزگا بە هاوتەریب و هاوکات کاری لەسەر کراوە بە دوو بەڕێوەبەرایەتی جیاوازەوە (هەر چەند هەر دوو پێگەکە ئێستا یەکخراونەتەوە و یەک بەڕێوەبەریان هەیە)، بۆ ماوەی پینج ساڵ کاری توێژینەوەیان بۆ ئەنجامدراوە و لە بەشە پێویستەکان نەخشە دروست کرا و نەخشەی سێ ڕەهەندی بۆ شوێنە مێژووییەکان ئەنجام درا و بانکی زانیاری (لە هەموو ڕوویەکەوە) دروست کرا کە لە کۆتاییدا کۆکراوەی هەموو ئەم کارانە وەک فایلێک بۆ تۆماری هەورامان کاری لەسەر کرا و ڕەوانەی یۆنسکۆ کرا و، دواجار لە کۆبوونەوەی چل و چوارەمینی یونسکۆ بە دەنگی زۆرینە تۆمار کرا. هەوارمان زۆر دەوڵەمەندتر بوو لە پێشبینی ئەوانەی سەرەتا کارەکەیان دەست پێ کرد و لێیان دەکۆڵییەوە، بەپێی لێکۆڵینەوە شوێنەوارییەکان و جوگرافیایی و مێژوویی کە من بۆ خۆم چاودێری ئەم کارە بووم، دەرکەوتووە کە هەورامان لە ٤٠-٥٠ هەزار ساڵ پیش ئێستا شوێنی نیشتەجێبوون بووە.

هەورامان؛ کام سنوورە جۆگرافیاییە

 هەورامان سنوورێکی دیاریکراوی جۆگرافیاییە کە دەکەوێتە پارێزگاکانی کوردستان و کرمانشانی ئێران و بەشێکی بچووکتریشی دەکەوێتە هەرێمی کوردستانی عێراق. یەکێک لە کارە گرنگ و سەرەکییەکانی ئەم پرۆژەیە ئەوە بوو کە ئێمە دەبا سنووری جۆگرافیی هەورامان دیاری و دەستنیشان بکەین کە ئەمە پرۆسەیەکی ئاڵۆز و سەخت بوو و دەبوو لە ڕووی مێژوویی، کەلەپووری، کولتووری، زمانناسی، هونەری و زۆر بواری دیکە خوێندنەوە و توێژینەوەی بۆ بکەین و توانیمان ئەم سنوورە مەزەندە بکەین کە لە بەشی باکوور دەگاتە جادەی مەریوان-سنە و لە بەشی رۆژئاوا دەگاتە سنووری هەرێمی کوردستان و لە بەشی ڕۆژهەڵات جادەی سنە-کامیاران-کرمانشانی لەخۆ گرتووە و لە بەشی باشووری دەکەوێتە سنووری بەرزاییەکانی سەلاس هەتا نزیکەی جوانڕۆ و ڕەوانسەرە و دەتوانین بڵێین هەورامان دەکەوێتە ئەم سنوورانەی کە ئاماژەمان پێ کرد. بەڵام لەم سنوورە تەنها بەشێکی وەک دیمەنی کولتووری هەورامان لە یونسکۆ تۆمار کراوە.

 بە ڕای من دیمەنی کولتووری هەوارامان گەورەترین دیمەنی کولتوورییە کە لە ڕێکخراوی کەلەپووری جیهانی تۆمار کراوە بە پانتایی ٤٠٩ هەزار هێکتار سنووری ئەم تۆمارە جیهانییەیە و ٣٠٣ هەزار هێکتاریش هەرێمییەتی و لەگەڵ ئەوەشدا چەند گوند و لادێی تایبەت هەیە کە زۆر ڕۆڵیان هەبوو لەم تۆمارکردنە وەک گوندەکانی هەجیج، داریان، نەجار، کەلاش، لۆلەم، ژیوار، کۆلاجی، دولاب، بزلانە، شیان، هەلوان، ژان، بێساران و ….هەیە. هەرچەند هیچ گوندێک لە هەورامان بە تەواوەتی هەیکەلە کۆن و کەلەپوورییەکەی نەپارێزراوە  و هەموویان کەم تا زۆر دووچاری گۆڕانکاری بوونە بە تایبەت لەم چەند ساڵەی رابردوو زۆربەی گوندەکان دووچاری گۆڕانکاری بە تایبەت لە ڕووی دەرەوە و ڕووکەش بوون، بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا هەبوونی شوێن یان گوندانێک کە هێشتا سیمای کەلەپووری خۆیان پاراست بێت وەک دوو گوندی نەجار و شەرەکان بە تایبەت بە هۆی هەبوونی سیستەمی هەوارنشینی واتا شێوازی ژیان و تێکەڵبوون و هەڵسوکەوتی ڕۆژانەیان لەگەڵ سرووشت و دابونەرێت و جۆری جلوبەرگ، کە ئەمانە بە گشتی ڕۆڵێکی زۆر گەورە و کاریگەری هەبووە لە ڕاکێشانی سەرنجی چاودێرانی ئەم پرۆژەیە و تۆمارەکە.

تابەتمەندییەکانی ئەم تۆمارە جیهانییە

سەبارەت بەو تایبەتمەندییانەی کە ڕۆڵیان هەبووە لەم تۆمارە جیهانییە دەبێ بڵێم کە یونسکۆ بۆ ئەم جۆرە تۆمارە کولتووری و کەلەپوورییانە ٦ تایبەتمەندی دیاری کردووە کە لە ڕاستیدا هەر شوێنێک کە یەک یان چەند  لەو تایبەتمەندیانەی هەبێت دەتوانێت لە لیستی کەلەپووری یونسکۆ تۆمار بکرێت، کە ئەم مەرجانەی خوارەوەن:

١. پیشاندەری شاکارێک لە داهینان و بەهرەداری بەشەری بێت.

٢. پێشاندەری ئاڵوگۆڕی بەها مرۆییەکان لە کاتێکی دیاریکراو و لە ناوجەیەکی کولتووری.

 ٣. بەڵگەیەک بۆ بیهاوتا بوون یان کەم وێنەبوونی شارستانییەتێکی زیندوو یان مردوو بێت کە هەورامان ئەم مەرجەی هەبوو.

 ٤. نموونەیەکی بەرجەستە لە بیناسازی یان تەکنۆلۆژی و پەروەردەیی کە سەردەمێکی گرنگ لە مێژووی مرۆڤ نیشان بدات.

٥.نموونەیەکی بەرجەستە لە پەیوەندی نێوان مرۆڤ و ژینگە بێت کە هەورامان ئەم مەرج یان خاڵەی تێدا بوو.

٦. لە شوێنێکی جوگرافی دیاریکراودا و لە کاتێکی دیاریکراو پێشکەوتنێکی جیاواز و دیاری هەبێت لە ناوچەکە.

گرنگی تۆمارکردنی هەورامان لە لیستی کەلەپووری جیهانی یونسکۆ:

لە ڕووی کۆمەڵایەتیی و کولتوورییەوە: لە ڕووی کولتوورییەوە هەورامان گەنجینەیەکی مێژووییە بۆ کۆمەڵگای کوردەواری خۆمان و بۆ هەموو ئێران و لەمەودوا بۆ هەموو جیهان و، کاتێک ئەم ئاسەوارە لە لیستی کەلەپووری جیهانی تۆمار دەبێت خودی خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە و پاشان هەموو هاوڵاتیانی ئێران لە گرنگی ئەم شوێن و پێگەیە بزانن و پاراستن و پارێزگاری کردنی ئەم کەلەپوورە جیهانییە مێژووییە زیاتر بایەخی پێ دەدەن و هەروەها پارێزگار و شارەوانی پلانی تایبەتی سەبارەت بە دابینکردنی بودجە بۆ پاراستن و نۆژەنکردنەوەی شوێنەکە دادەنێن. سودمەندی یەکەم خودی خەڵکی ناوچەکەن و پشکی شێریان بەردەکەوێت چونکە ئەم بڕیارە دەبێتە هۆی ڕاکێشانی گەشتیاری بیانی و ناوخۆیی بۆ ناوچەکە و یارمەتیدەرێکی باشە بۆ ناساندنی کوردانی ناوچەکە بە هاوڵاتیانی ئێرانی بە تایبەت و جیهان بە گشتی و هەروەها دەتوانێت سەرەتایەک بێت بۆ پاراستنی دابونەریتی باب و باپیرانمان لە جلوبەرگ بگرە هەتا دەگاتە مۆسیقا و شێوەی دروستکردنی خانووە کەنارەکانی ئەم  ناوچەیە.

لە لایەنی سیاسییەوە: لە ڕووی ناوخۆییەوە ئەم تۆمارە دەکرێ ببێتە هۆی دروستبوونی دیدێکی تر لە بار هەورامان لە لایەن خەڵکی ئێرانەوە چونکە تا ئێستا بەو ڕادەیە کە پێویستە خەڵکی ئێران ئەم ناوچەیەیان نەناسیوە و دەکرێ زۆر بیروبۆچوونی هەڵە کە پێشتر هەبوو لەسەر ناوچەکە بە کار کردن لەسەر ناساندنی هەورامان و ڕێکلامی گەشتیاری کردن بگۆڕێت، هەروەها بە شێوازێکی گشتی ئەم بڕیارەی یونسکۆ دەبێتە هۆی گۆڕینی دیدوبۆچۆنی خەڵکی جیهان بە گشتی بەوەی کە وڵاتی ئێران شوێنیێکی کەونارە و مێژوویەکی کۆن و دەوڵەمەندی هەیە و دەبێتە هۆی گۆڕینی ئەم بۆچوونە.

 هەورامان لەگەڵ هەبوونی سرووشتی تایبەت و پێگەی کولتووری جیاواز و تایبەت تا ئێستا لای زۆربەی خەڵکی ئێران نەناسراوە و دەتوانم بڵێم لە ڕووی ئاستی جیهانیش نەناسراو بووە بەڵام بەم تۆمارە جیهانییە هەورامان زیاتر بە خەڵک دەناسرێت کە مەبەستمان خەڵکی ناوخۆ و دەرەکییە و لەگەڵ گەشەسەندنی گەشتیاری لەم ناوچەیە زیاتر لە لایەن خەڵکەوە دەناسرێت.

لە رووی ئابوورییەوە: بە گشتی کاتێک شوێنێک لەناو لیستی کەلەپووری جیهانی تۆمار دەکرێت، زۆر دەکەوێتە بەر دید و سەرنجی ئاستی جیهانیدا و زۆر خەڵک کاتێک حەز دەکەن گەشتوگوزاری جیهانی بکەن بە تایبەت کەسانێک کە گەشتی کولتووری دەکەن سەیری لیست و تۆماری یونسکۆ دەکەن و بەپێی ئەو لیستە شوێنەکان هەڵدەبێژێرن و گومان لەوەدا نییە کە ئاستی هاتنی گەشتیاری دەرەکی بۆ هەورامان بە ڕێژەیەکی زۆر بەرز دەبێت و ناوبانگییەکی نیودەوڵەتی تایبەتی بۆ دروست دەبێت هەرچەن پێشتریش کەم تا زۆر هەورامان ناسراو بوو و گەشتیار رووی تێ دەکرد. هەروەها هەر ناوچەیەک کە یونسکۆ بە فەرمی تۆماری دەکات بە شیوەکی ئۆتۆماتیکی دەبێتە سەرچاوەی داهات بۆ خەڵکی ناوچە بەوەی کە گەشتیاری ناوخۆیی و بیانی ڕووی تێ دەکات و بەشێکی زۆری ئەم داهاتە بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ بۆ خەڵکی ئەم شوێنە دەگەڕێتەوە. ئەمە جگە لەو بودجەیەی کە حکومەت خۆی تەرخانی دەکات بۆ ئەم شوێنە.

 .

لایەنە ئیجابی و سلبییەکانی ئەم تۆمارە جیهانییە چین؟

کاتێک شوێنەوار یان کەلەپوورێک لەناو لیستی کەلەپووری جیهانی یونسکۆ تۆمار دەکرێ، ئیکۆمۆس (ڕێکخراوی جیهانی شوێنە مێژوویی و کەلەپوورییەکان) بەرپرس دەبێت بۆ چاودێری کردنی ئەم شوێنە و کۆمەڵێ هاوکاری زانستی و تەکنیکی و ماددی پێشکەش بەو شوێنە دەکرێت، هاوکارییە تەکنیکییەکان بۆ نۆژەنکردنەوە و زیاتر پاراستنیان و هاوکارییە ماددییەکان کە ئەویش ڕێگە خۆشکەرێکە بۆ زیاتر پاراستنی ئەو شوێنەوارانە، لەبارەی هەورامانەوە دەبێ بڵێین کە لایەنی سرووشتی و کولتوورییەکەی زیاتر بەرچاو بووە و لە لایەن یۆنسکۆ پەسەند کراوە.

هەبوونی توریست جا چ ناوخۆیی و چ بیانی کاریگەری دەبێتە سەر بوژانەوەی ئاستی ئابووریی ناوچەکە، هەر وەک ئێوەش دەزانن پیشە و پیشەسازیی گەشتیاری یەکێکە لە گەورەترین پێشەسازییەکانی جیهان لە رووی سورانەوەی پارە و ئابووری، یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی پیشەسازیی گەشتیاری ئەوەیە کە بەشێکی زۆری ئەو پارەیە کە خەرج دەکرێ لە لایەن گەشتیارەکانەوە ڕاستەوخۆ بۆ خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە دەبێت و دەچێتە گیرفانی خەڵکی ناوچەکە، ئێمە لە ئێران شتێکمان هەیە وەک مەزەندە کە دەڵێین کاتێک گەشتیارێک دێتە ئێران و بە میانگین هەزار دۆلار سەرف دەکات، بەشێکی زۆری ئەم پارەی بەشی خواردن و مانەوە و شت کڕین و کرینی کاری دەستی دەبێت کە بێ شک ئەو پارەیە بۆ گیرفانی خەڵکی ناوچەکە دەڕوات کە ئەمە هەر دوو جۆر توریستی ناوخۆیی و دەرەکی لە خۆ دەگرێت. بێجگە لەمە لەمەودوا لە دیاریکردنی بەشە بودجەی ساڵانە دەبێ بڕی دیاریکراو و تایبەت بۆ ئەم ناوچەیە دیاری بکرێت و هەروەها هاوکارییە مادییە دەرەکییەکان کە لە دەرەوە دێن و خەرجی ئەم ناوچانە دەکرێت.

تۆماری شوێن یان دیمەنێکی کولتووری-مێژوویی لەناو لیستی کەلەپووری یونسکۆ بۆ خۆی دەرفەتێکی گەورەیە بۆ خاوەنەکانی شوین و بەرهەمەکە بەڵام لە پاش تۆماری ناوچەکە، کۆمەڵێ یاسا و چوارچێوە بۆ شوێنەکە دیاری دەکرێت کە دەبێ لە لایەن خەلکی ناوچەکە و بەڕێوەبەرەکانی رەچاو بکرێت بۆ نموونە هەر لە هەورامان بە تایبەت لەو بەشە سەرەکییە کە تۆمار کراوە هەموو جۆرە بیناسازی و گۆڕانکاری لە شێوازی ژیان و هەر جۆرە گۆڕانکارییەک لە سیستمی بەڕێوەبردنی ناوچەکە و گۆڕانکاری لە سیستمی ئاو و ئاودێری و ئاژەڵداری و دروستکردنی خانووی تازە و ئیمکانیاتی نوێ و ….. هەموو ئەمانە دەبێت بەپێی یاسا و ریساکانی ڕێکخراوی جیهانیی یونسکۆ بێت هەتا دیمەنە کولتوورییەکەی ناوچەکە نەشێوێندرێت یان زیانی پێ بگات. بۆ نموونە لەمەو پاش لە گوندی “شەرەکان” کە یەکێک لە گوندە هەرە جوانەکانی هەوراماناتە گەر کەسێک بێەوێت خانوویەک ساز بکات بەپێی بڕیارەکانی سازمانی جیهانی یونسکۆ و وەزاەرەتی کەلەپووری ئێران، ئەم خانووە دەبێ لە چوارچیوەی ستاندارە جیهانییەکان بێت و دەبێ بۆ دروستکردنەکەی کەرەستەی خۆماڵی و ڕەسەنی ناوچەکە بە کار بێت و هەر بەو شێوازە خانووە کەلەپوورییەکانی ئەوێ دروست بکرێت، هەرچەندە ئەمە کارێکی جوانە بەڵام دروستکردنی خانوویەک بە کەرەستەی ڕەسەنی ناوچەکە وەک بەرد و بە شێوازە کۆنەکەی لە ڕووی ماددییەوە گرانتر دەبێت و ئەرک و ماندووبوونێکی زیاتریشی دەبێ بۆیە کاتێک کەسێکی نیشتەجێیی ئەم گوندە بێەوێ خانوویەکی هەرزانتر بۆ خۆی دروست بکات دووچاری کێشە دەبێت، لێرەیە کە ڕۆڵی دامەزراوە پێوەندیدارەکان لە ئاستی ئێران و جیهان دەردەکەوێت کە ئایا هیچ پشتیوانییەکی ماددی و مەعنەوی دیاری دەکەن بۆ ئەم ناوچانە یان خود نا.

بابەتێکی تر کە نابێ لە بیری بکەین، کار کردن و بژیوی ژیانی خەڵکی ناوچەکەیە بۆ نموونە ئەگەر کەسێک بە نیاز بێت لە ناوچەی هەورامان کۆمپانیایەک دروست بکات کە ئەمە هاوکار دەبێت بۆ کەمکردنی ڕێژەی بێکاری لەو دەڤەرە بەڵام لەگەڵ هەبوونی ئەو مەرجانەی کە یونسکۆ و ڕێکخراوی کەلەپووری ئێران دیارییان کردووە دووچاری گرفت دەبێت بۆیە لە خاڵی بەرانبەر بەوە دەبێ ئەم ناوچەیە ڕێنمایی بکریت و هان بدرێت بەرەو ئابوورییەک کە پێوەست بێت بە توریستی و گەشتیاری. بەڵام بە شێوازێکی گشتی کاتێک شوێنێک لە لیستی کەلەپووری جیهانی تۆمار دەبێت تازە ئەمە سەرەتای ڕێگایەکی سەخت و پڕ زەحمەتە بەڵام ئەم تۆمارانە و بە تایبەت تۆماری جیهانیی هەورامان ئەگەر بە شێوازێکی ستاندەر و باش بەڕێوە ببردرێت دەکرێ وەک دەستکەوتێکی گەورە سەیر بکرێت بە تایبەت بۆ خەڵکی ناوچەکە، بەڵام ئەگەر یاسا و چوارچێوەکان وەک خۆی ڕەچاو نەکرێت و هاوکارییەکی باش لەنێوان خەڵکی ناوچەکە و بەرپرسانی وڵات و لایەنی پێوەندیداری جیهانی دروست نەبێت ئەگەری هەیە  ئەم دەستکەوتە بۆ خەڵکی کۆمەڵێ کێشە دروست بکات.

The post گرنگی و بایەخی تۆماری هەورامان لە یونسکۆ appeared first on ژنەفتن.

لە  چەند ڕۆژی ڕابردوو هەواڵی دۆزینەوەی کەنزێک کە پێکهاتبوو لە دراو و سکەی کانزایی کۆنی ئاڵتوونی بووە جێی سەرنج و ئاخافتنی پسپۆڕان و چالاکوانانی بواری شوێنەوار و تەنانەت خەڵکی دیکەش داوای بە دواداچوونیان کرد.

لە رۆژی ٨/٦/٢٠١٢ گرتە ڤیدیۆیەک لە سوشیال مێدیا بڵاوبوویەوە کە تێیدا ئاماژە بە دۆزینەوەی دوو فەردە سکە و دراوی کۆن لە گوندی سرێشمەی سەر بە شارۆچکەی خەلیفان دەکات، بەڵام تائێستا لایەنە پەیوەندیدارەکان لەسەر ڕاستی هەواڵەکە لێدوانی دڵنیاکەرەوەیان نەداوە و لە لایەن خەڵکی جیاوازەوە لێدوانی جیاوازی لەسەر دەدرێت.

چیرۆکی دۆزینەوەی ئەم خەزینەیە لەوێوە دەست پێ دەکات کە لە ڕۆژی ٧/٦/٢٠٢١ شۆفیرێکی ئامێری حەفارە سەرقاڵی کارکردن لەسەر پارچە زەوییەک لە گوندی سرێشمە دەبێت و لە کاتی کارکردنیدا لەناو چاڵێکدا کۆمەڵێ سکە و دراو دەبینێت و چواردەوری چالەکەش بەرد دانراوە و سەری شوێنەکەش بە پارچە بەردێک داپۆشراوە، لە پاش دۆزینەوەی دراوەکان ناکۆکی لەسەر هەڵگرتن و دابەشکردنی دراوەکان لەنێوان خاوەن زەوی و شۆفیری حەفارەکە دروست دەبێت و یەکێکیان بە مەبەستی چارەسەرکردنی کێشەکە پەیوەندی بە بەرپرسێکی ناوچەکەوە دەکات و کێشەکەی پێ رادەگەیەنێ و کێشە گەورەتر دەبێت.

رۆژی هەینی ١١/٦/٢٠٢١ بە مەبەستی وەرگرتنی زانیاری زیاتر لەسەر هەواڵەکە پێوەندیمان بە بەڕێوەبەری شوێنەواری سۆران کرد و پێی راگەیاندین کە بە مەبەستی ڕاگەیاندنی ڕاستی بابەتەکە و شوێنی هەڵگرتنی کەنزەکە بە نیازی ئەنجامدانی پرێس کۆنفرانسێکی تایبەتن. بەڵام تا ئەمرۆش پرێس کۆنفرانسەکە ئەنجام نەدراوە.

بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر پێوەندییمان بە بەڕێوەبەری گشتی شوێنەواری کوردستان کرد و لەو بارەیەوە گوتی: “ئێمە وەک بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوار هەر لە سەرەتای بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان رێکاری یاساییمان گرتە بەر بە پێکهێنانی لێژنەی پسپۆڕی شوێنەواری پاڵپشت بە یاسای شوێنەوار بۆ بەدواداچوون و لێکۆڵینەوە لە ڕاستی و درووستی بابەتەکە، رۆژی پێنج شەممە لێژنەکەمان گەیشتە شوێنە شوێنەوارییەکە بەڵام لەوێ لێژنەیەکی تر دەست بە کار بوون کە لە لایەن قائمقامیەتی قەزای سۆران ڕەوانە کرا بوون و سەرۆکی قائمقامییەت کە بەڕێوەبەری ناحیەی خەلیفانیشە لەبارەی پاراستنی شوێنەوارەکە دڵنیایی دابوو بە لیژنەکە”، لە درێژەی لێدوانەکەیدا ناوبراو گوتی “ئێمە دڵنیاین لەوەی کە شوێنەکە شوێنەوارییە و ئەگەر پێگە شوێنەوارییەکە تێکدابێ داوای یاسایی لەسەر ئەو کەسانە تۆمار دەکەین و نیگەرانی خۆشمان دەگەینینە وەزارەتی شارەوانی و سەڕۆکایەتی حکومەت و پەرلەمانی کوردستان”.

لە پاش جەند ڕۆژ بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوار سەردانی قەزای سۆرانیان کردووە و وەک لە پەیجی فەڕمی خۆیاندا بڵاویان کردووەتەوە و لەبارەی ئەنجامەکانی لیژنەی بەدواداچووبی قائمقامیەتی بۆ ناوچە شوێنەوارییەکانی گوندی سرێشمە و چارەنووسی دراوە کانزاییەکان (وەک لەوێ ئاماژەیان پێداوە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ‌هلێنستی) پێیان ڕاگەیەنراوە و دڵنیا کراونەتەوە لە بە ئەنجام گەیاندینی کارەکان بە شێوەیەکی دروست و پارێزراوی دراوە کانزاییەکان و بڕیارە لە کاتێکی نزیکدا ڕادەستی ئیدارەی شوێنەواری بکرێنەوە تاکو توێژینەوەی زانستی پێویستی لەبارە بکرێت. ئەم سەردانە وەک دەردەکەوێ ٢٣ی ئەم مانگە بووە و بەڵام تا ئێستا هیچ لێدوانێکی تر لەو بارەیەوە نەدراوە.

هەواڵەکان لەبارەی ئەم کەنزە زۆر جیاوازن و هەر جارە و بە شێوازێک باس لەو بابەتە دەکرێت وەک ئەوەی کە یەکەمجار گوترا دوو فەردە سکەی زێرە و جارێکی تر گوترا سێ کیلۆیە و زێر و زیو تێکەڵە و دواتر بە گوتەی هەندێ کەسی ناپسپۆر نەک سێ کیلۆ نییە بەلکۆ تەنها چەند ژمارەیەکی کەمی سکەی زیو و مسە. ئەم لێدوانە جیاوازانە لە نەبوونی پێوەندی باش و زانستییانە لەنێوان بەرپرس و پسپۆرە شوێنەوارییەکانی کوردستان سەرچاوە دەگرێت و تەنها نیشانەی ئەوەیە کە بە هۆی نەبوونی یاسایەکی توندی شوێنەواری و گرنگی نەدان بەو کەرتە هەموو کەسێک دەتوانێ دەست لە کاری شوێنەواری وەر بدات، ئەگەر لە سەرەتاوە رێگە بە تیمی لێژنەی پسپۆر درا با ئەرکی خۆیان جێبەجێ کەن ڕەنگە ئەم بابەتە زۆر بە سەرکەوتوویی کۆتایی پێ دەهات و ئەو دەنگۆیانەی لەسەر دزین و شێواندنی شوێنەوارەکە نەدەهاتە ئارا.

ئەم هەواڵە و چۆنییەتی بڵاوبوونەوەی و بێ سەرۆ شوێنی دراوە کانزاکان دووبارە نیگەرانی لای پسپۆڕانی شوێنەوار و خەمخۆرانی شارستانیەت دروست کردووە و پێیان وایە کە لەم ساڵانەدا بە دەیان شوێنەواری گرنگ دزراو و شێوینراون.

The post بێدەنگی و شاردنەوەی خەزنەی دراوە کانزاییە دێرینەکانی سرێشمە درێژەی هەیە appeared first on ژنەفتن.

جەنابی مولازم میم. ئەلیف بە چاوانی هەڵماسیوەوە لە پشتی مێزێکی دارینی ڕزیو دانیشتبوو. خەواڵو بوو. دۆسیەکەم خستە سەر مێزەکە سەیرێکی کرد و زەق لەنێو چاوەکانمی ڕوانی.

گوتی: لەم کاتی شەوەدا کە بە دوای دزدا ناگرێن.

گوتم: ببوورن، گرووبان خۆی گوتی وەرە بڕۆینە پاسگە.

پەڕاوی ڕاپۆرتەکەی ژێر و ژوور کرد.

– لە ئەڵمانیا دەخوێنی؟

– بەڵێ.

– بۆ لەوێ؟

بە نینۆکی دۆشاومژەی ڕاستی، زەخمی سەر دەستی چەپی دەخوراند و باوێشکی دەدا.

– بۆ چی ڕۆیشتی لەوێ بخوێنی. نەدەکرا هەر لێرە درێژە بە خوێندن بدەی؟

لە وەڵامیدا هەرچیم بە زەیندا هات گوتم، بەڵام قانع نەبوو.

گوتی: دەبوایە لێرەکانێ بمایتایەتەوە. نەدەڕۆیشتە وڵاتێک کە پارکی ڕووتەکانی هەیە. مەگەر نەدەکرا لە وڵاتی خۆت دکتۆرا وەرگری؟

وەڕەز بووم. نزیکەی کاتژمێرێک چاو لەسەر دەرگا و گوێ هەڵخستن لە بڵینگۆ لە هۆڵی چاوەڕوانی لەسەر کورسی مێتاڵی دانیشتبووم، لە پاڵ پیاوێک کە بە تەواوی سەرخۆش بوو و لە خەو و بێداریدا لەگەڵ خۆی قسەی دەکرد. دەستی ڕاستیان بە کەلەپچە بەستبوو بە شیشەی کورسییەکەوە.

– چییان لێ دزیوی؟

– جانتایەک کە پاسپۆرت، ناسنامە، بڕوانامەی خوێندن، دوو هەزار یۆرۆ، لاپتۆپ و ئەنگوستیلەی دەزگیرانی تێدایە.

لەسەر دەستی چەپی جۆگەلەیلی باریکی خوێن وەگەر کەوتبوون.چی دەخوێنی؟

– ئارکاییکی ئەنترۆپۆلۆژی.

– چی؟

– ڕشتەکەم لەبارەی نیاندەرتاڵەکان و هۆمۆساپیەنسەکانە.

– ئەها، مرۆڤی هۆشمەند… نەکا تۆ ئەوەیت کە ددانی شیری مرۆڤێکی نیاندەرتاڵی لە ناوەدروەن[1] دۆزیبوویەوە؟

– من و لیژنەیەکی شوێنەوارناسان.

– ئەو ددانە بەهای مادیشی هەیە؟ مەبەستم ئەوەیە مۆزەخانەکانی دەرەوە بە نرخێکی باش لێتان دەکڕن.

هەواڵی دۆزینەوەی ددانە شیرییەکەی وێدەچێ لە میدیاکان بیستبێ. ڕادیۆیەکی ناسیۆناڵی قەدیمی لەسەر مێزەکەی بوو.

بە هێمی گوتی:

– کەوایە زانایەکی بۆ خۆت. دەبینی مرۆڤی هۆشمەند چی بەسەرهاتووە. یەکشەممەی داهاتوو وەرە بۆ ئێرە. ئێستا بڕۆ دۆسیەکەت کامڵ بکە… هۆبەی دزی لە ماڵان.

ئاماژەیەکی کرد بۆ کۆتایی ڕاڕەوەکە.

ژووری یەکەم. لەسەر دەرکەکەی نووسرابوو، دزی چەکدارانە، چۆڵ بوو. ژووری دووەم، دزی لە دووکان، چۆڵ بوو.

ژووری سێیەمیش؛ دزی لە ماڵان.

پلەدارێک بە دوو ئەستێری لکاو لەسەر شانەکانی، سەری خستبووە سەر مێزەکە. پرخوهۆڕی دەکرد.

چووبووە خەوێکی قووڵەوە. چەندجار بە پارەی وردە لە شووشەی دەرکەکەم دا، تا هەڵسا. بە پەلە دۆسیەکەی لێ وەرگرتم.

-ناو و ناوی فامیلی؟

وتم.

– ژمارەی ناسنامە؟

–         ١٠٥٧

– لە کوێ دەرچووە؟

– چیالا.

– هۆی سەردانکردنت؟

– دزی لە ماڵان.

– چییان لێ دزیوی؟

– جانتایەک کە پاسپۆرت، ناسنامە، بڕوانامەی خوێندن، دوو هەزار یۆرۆ، لاپتۆپ و ئەنگوستیلەی دەزگیرانی تێدایە.

– پەنجە لە مرەکەبەکە بدە و  بیدە لە پەڕاوەکە.

لێمدا.

گوتی: ئەمجارە هاتی بێ بۆینباخ وەرە.

کەللەی خستە سەر مێزەکە.

لە پلیکانەکان هاتمە خوارەوە و گەیشتمە حەوشەی پڕ لە ماتۆرسیکلێت. دەیان نەفەر لە تاریکی چۆک لەنێو چۆکی یەکتر دانیشتبوون. هەموو کەلەپچە لە دەست. دیار نەبوو کێ دزی دووکان یان ماڵانە یان جنتاڕفین. نزیکی بانگی بەیانی بوو. دەنگی کەڵەبابێکم نازانم لە کوێوە بیست. وەک ئەو ساڵانە کە پێم وابوو دەبێ لە تاران وەک جنەکان بی، لەسەر ڕەسیفی شەقام یەک پێ و دوو پێ ڕامکرد و کلیلێ کە کابرای دز خستبوویە نێو قفڵەکە لە بیلبیلەکانم دەخولایەوە. لە فرۆکەخانەوە یەکسەر هاتبوومەوە ماڵ. جانتاکەم خستبووە کانتۆرەکە و بەو بۆینباخ و شەرواڵە جێنە ڕۆیشتبوم بە دوای کاری ئیداری. لە گەڕانەوەدا حەپەسابووم، درکەی خانووکە نیوە کراوە بوو و نێو کانتۆرەکە، جێی بەتاڵی جانتاکەم. هەموو شتێکم.

لە ڕۆژنامەفرۆشێ چەند جگەرەیەکم کڕی و بەدوایەکدا کردمن بە حەوادا. دیارە ئەو دزە پیشەگەرەی ماڵ، وا دانیشتووە لای لاپتۆپەکەم و خەریکە بە زمانی ئەڵمانی لەگەڵ خاتوو سوزان ستیف چات دەکا. وێنەی چاوە سەوزە تەلسماوییەکانیشی دەبینی و دەگەشایەوە.

هەموو شتێکمی دزی بوو؛ لە هەمووی خەمبارانەتر وێنەکانی یادگاری لەگەڵ سوزان ستێف لە دەوروبەری شوێنەواری ناوەدروەن و ئەشکەوتی خاموش. لەوێ بوو کە چیرۆکی خولقاندنم بەپێی گێڕانەوەی ‘دیوانە گەورە’[2] بۆ گێڕایەوە:

لە سەرەتا دوڕ هەبوو و هەقیقەت لەنێو دوڕ هەبوو. هەق کە ناوەکەی دیکەی شەنتیا بوو پاش هەفتا هەزار ساڵ لە دوڕەکە هاتە دەرەوە و حەوت تەنەکەی خوڵقاند و زەوی و جیهانیش. هەق و حەوتتەن لە چیای سەرئەندێڵ[3] جەستەی مڕۆڤیان لە گڵ ئافراند و پیربنیامین[4] بە ژەنینی تەنبوور و مەقامی تەرز ڕۆحی دەبەرنا. جەستەش وەڕێ کەوت.

گوتی: ئەنترۆپۆلۆژی ئەنتی تێزی میتۆلۆژییە. وا نییە؟

گوتم: لەوانەیە ئێمە بەمە دەڵێین ڕازی نەگوتنی.

تا گەیشتینە فرۆکەخانە پێکەوە بووین. لەوێوە بە تاکسی چوو بۆ هۆتێل ئیستقلال. خۆم ژووم بۆ ڕێزێرڤ کردبوو. ژنێ بوو بە تایبەتمەندیگەلێکی سەیر و سەمەرە.

بۆ نموونە مەرجی ئەوە بوو کە بە درێژایی سەفەرەکان و پشکنینەکانمان هەرگیز ڕادیۆ یان تەلەڤزیۆنێ ‌هەڵ نەکرێ. دەیگوت تەلەڤزیۆنی هەڵکراو ببینم، پێستم لیر دەردەکات.

پێستە سپییە هێلکەییەکەی.

کاتێ گەیشتمە ماڵ، ئاغای هومایونی، هاوسێی دێرین و بەڕێوەبەری باڵەخانە، هێشتا نەخەوتبوو. بە لایتە کم شەوقەکەی، لەسەر پلیکانەکان دەرکەوت و گوتی: لە بەختی ڕەش کارەباش بڕاوە.

– حەتمەن ئاغای دزە تەلەفۆنی کردووە بۆ فەرمانگەی کارەبا تا بیبڕن.

پێکەنی و شەوقی لایتەکەی خستە سەر قفڵەکە.

گوتی: هەر کێ بووە شاکلیلی هەبووە. من وامزانی خاتوو سوزان لە ماڵەوەیە. لە تاریکی گیری خواردووە…

کاتێ دەڕۆیشت. لایتەکەی پێمدا. گوتی: ڕاستی، ئەو ددانە شیرییە بە ڕاستی هی مرۆڤی چاخی بەردینی کۆن بووە؟

گوتم: بە گوێرەی پشکنینی کاربۆن، بەڵێ.

ماڵ کشومات بوو. قونکە جگەرەکەی گرووبانم لەژێر نووری لایتەکە، لە ژێرپیاڵەیەکدا بینی.

گوتبووی: پەنجەمۆر کردن پەنجا هەزار تمەن خەرجت دەخاتە ئەستۆ… دەتەوێ؟

-نا.

-لە تارانی گەورە، بە گوێرەی بەڵگەکان تەنیا بیستوحەوت هەزار دزی ماڵانمان هەیە. بڕۆین بە دوای کامەیان؟

-هیچ کامیان

-دەبێ بێیتە پاسگە ئیمزا بکەی.

-چی ئیمزا بکەم؟

-پەڕاوی وازهێنان لە سکاڵا و ئیزن نەدان بە شوێن کەوتنی دزەکە.

لاشەم هەڵدایە سەر چرپاکە و پێڵووەکانم لێک نا. خۆم خستە خەو تا یەکێکی تر لەو خەوە دووپاتانە ببینم کە لە سەرانسەری قۆناغی پشکنین و کنەکردندا دەمبینی. مولازم دەمانچەکە بخاتە لای بناگویمدا و بڵێ ئامااااادە بە.

بڵێم ئێوە خاتوو سوزان لە کوێ دەناسن؟

زەخمی سەر دەستی بخورێنێ و بڵێ هەر ئێستا لە تەلەڤزیۆن پیشانیان دا. ئیعترافی دەکرد.

لە پلیکانەکانی ئاپارتمان بڕۆینە خوارێ. بگەینە کۆڵان. ئەو، لەپێشەوە بڕوا. من، لە پشتەوەی.

لە باڵەخانەی تەلەڤزیۆن خۆمان ببینینەوە. من ڕادەستی چەند مەئموورێک بکەن کە ڕوخسارەکانیان نابینم. یەکسەر بمبەنە ئەستۆدیۆی پەخشی ڕاستەوخۆ.

بمناسێنن بە ئاغا و خانمی پێشکەشکار. ڕووناکی دیمەنەکە پێشتر ڕێکخرابوو.

چەند کامێرایەک کەللەم بخەنە چێوەوە. بە ئاماژەی خانمی پێشکەشکار، منیش دەست بکەم بە ددان پێدانان.

سبەینێ، کاتێ لەبەردم ئاوێنەکە خەرێک بووم ڕیشم دەتاشی هێشتا چاوم لە ڕووناکی دیمەنەکە دەسووتا.

لێمدا بۆ دەرەوە. بۆنی کەلاکی گەنیو دەیدا لە لووتم. ئاقای هومایونی گوتبووی: ماوەیەکە ئەم بۆنە هەموو تارانی داگرتووە. لە قەڵەشتەکانە[5]وە دێتە دەرێ. بەس بومەلەرزە نەیەت. بۆن کە هیچ نییە. لووتمان دادەپۆشین. ئێمە لە تاران لەبەر پیس بوونی هەوا دەبێ ماسک ببەستین. ڕاسپاردە بە تەواوی پزشکییە.

لە درەختێکی رووت و بێبەرگ کە لقەکەی دەگەیشتە لای پەنجەرەیەک، خۆم هەڵکێشایە سەرەوە. پیرەژنێکی حەفتا، هەشتا ساڵە لە ژوورێکی بچووک، چاوی بریبوویە شاشەی تەلەڤزیۆن.

لە درەختەکە هاتمە خوارێ و ڕۆیشتم بۆ کافی نێتێک. چۆڵ بوو.

یەکسەر چوومە نێو دونیای ڤیرتواڵەوە. دۆمینۆکەم دۆاند. شەترەنجەکەم بردەوە و تاوڵەکەم بۆ ڕەقیب جێهێشت.

بۆچی بەڵگەکانمیان بردبوو؟

لە کافی نێت هاتمە دەرەوە و ڕۆیشتم بەرەو لای ڕێستۆرانتێکی سوننەتی کە سەیارەیەکی ‘ژیان’ی تازەیان بۆ سەرنجڕاکێشانی موشتەری لە ڕووبەڕووی ڕاگرتبوو. خاتوو سوزان جارێک گوتی لە وێنەکانی شۆڕشەکەتان تەنیا ‘ژیان’ و ‘پەیکان’ لە شەقامەکان دەبینم.

گوتم شۆڕشی باوکانی ئێمە.

بۆنی کەباب دای لە لووتم. کەباب سوڵتانی، لە هەموو بە چێژتر کەبابی مەڕ بە بەهاراتی کاری.

دەبوایە نانی نیوەڕۆ بخۆم و خۆم بگەیەنمە هۆتێلی نێودەوڵەتی ئیستقلال. جێیەک کە سوزان چاوەڕوانم بوو. ئەو ڕوەکخۆر بوو. بە ئێمەی گۆشتخۆری دەوت ئێوە هێشتا لە چاخی ڕاودا دەژین. خواردنم داوا کرد و لە پشتی مێزێک دانیشتم.

کتوپڕ ڕاچڵەکیم. ئەو پیرەژنەی کە لە خەودا بینیبووم لەسەر مێزی خێزانیی کۆتایی هۆڵەکە دانیشتبوو. لە کاتێکدا کە پەراسووی برژاوی بە ددان ڕادەکێشا چاوی بڕیبوویە شاشەی تەلەڤزیۆنەکە.

گارسۆنەکە هات. سفرەی سەفری لەسەر مێزەکە ڕاخست. دوو نانی گەرمی هێنا. کەبابی مەڕ بە بەهاراتی کاریش.

مەژغوڵی خواردن بووم لە کاتێکدا کە وێنەی ڕووخسارم کەوتبووە نێو ئاوێنەی دیواری. قیافەم شێوەی خۆم نەبوو. هەتاوی تیژی ناودەروەن پێستمی سووتاندبوو.

نازانم سەر و کەللەی مولازم میم. ئەلیف لە کوێوە وەدەرکەوت. لە پڕێکدا هات و دانیشت لەسەر مێزی من.

گوتی: سەلاموعەلیکوم

گوتم: سەلاموعەلیکوم.

گوتی: جانتاکەت دۆزرایەوە؟

گوتم: ئێوە کە دەزانن نا.

گوتی: بۆچی، دۆزراوەتەوە.

-کەی؟

-سەعاتێ لەمەوبەر.

ئەویش دوو شیش کەبابی مەخسوسی داوا کرد.

ئینجا هاتینە دەرەوە و بەرەو پاسگە بەڕێ کەوتین.

مولازم پرسی: ئێستا بە ڕاستی لەنێو جانتاکە چی هەبوو؟

دووپاتم کردەوە: پاسپۆرت، ناسنامە، بڕوانامەی خوێندن، دوو هەزار یۆرۆ، لاپتۆپ و ئەنگوستیلەی دەزگیرانی ودەفتەری دیوانە گەورە بە دەستخەتی باوکم.

جانتاکەم وەرگرتەوە. واژۆم کرد و هاتمە  دەرەوە. تا گەیشتمە ماڵەوە، لەژیر لێوەوە مۆرەمۆرم دەکرد یا پیربنیامین.

ئاغای هومایونی لەبەر دەرکە بوو. ئاماژەی کرد بۆ جانتاکە.

گوتی: بەتاڵە؟

گوتم: بەتاڵە.

گوتی: دوو کەس بە جلی مەدەنییەوە لە ماڵەوە چاوەڕێتن.

پەراوێزەکان:

[1] ناوچەیەکی کۆن و مێژووییە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان کەوتووەتە نێوان کامیاران کرماشان، کە بە گوێرەی بەڵگەی شوێنەوارناسان، شوێنی مرۆڤی نیاندەرتاڵی لە ٤٥ هەزار ساڵ پێش بووە

[2] دیوانە گەورە؛ لە گرنگترین و سەرەکی ترین دەفتەرەکانی ئایینی یارسانە. کۆمەڵە کەلامی حەوت تەن و چل تەن لە سەردەمی پردیوەر (سەدەی ١٤ی زایینی).

[3] چیای سەرئەندیڵ، ناوێکی دیکەی داڵەهۆیە، حەوت تەن لەوێ بە دیداری یەکتر گەیشتوون و لە حزووری هەق، جەستەی مرۆڤیان لە گڵ ئاوێتە کرد.

[4] پیربنیامین: یەکێکە لە حەوت تەنی خودان زات لە ئایینی یارسان.

[5] Fault قەڵەشت، (زەوی ناسی) دەبێتە هۆی جێگۆڕکێی چینەکان. فارسییەکەی (گسل)

سەرچاوە: ئەم چیرۆکە لە کۆمەڵە چیرۆکی چاپ نەکراوی (ما همە در عصر شکار بە سەر می بریم) وەرگێڕدراوە.

The post چاخی ڕاو و شکار appeared first on ژنەفتن.

پەڕاوی ژنەفتن یەکێکە لە بڵاوکراوە ئەلیکترۆنییەکانی ماڵپەری ژنەفتن؛ کە هەر ژمارەیەک تایبەتە بە چەمک و زاراوەیەکی (هزری، کولتووری، ئەدەبی، هونەری، سیاسی، کۆمەڵایەتی و زانستی… هتد)؛ یان دیاردەیەکی (هزری، کولتووری و ڕۆشنبیری، سیاسی، کۆمەڵایەتی و زانستی… هتد). بابەتەکانیش لە هەموو شێوازەکان لە خۆ دەگرێت، واتە؛ لێکۆڵینەوەی ئەکادیمی و تێۆری، تێڕامان و تێزی فەلەسەفی، وتاری ڕەخنەیی ڕۆژنامەوانی، چاوپێکەتن و ڕاپۆرت، وەرگێڕان و فۆتۆ… هتد.

  پەڕاوی دووەم؛ تایبەتە بە (شوێنەوار؛ شوێنەوارەکانی کوردستان) کە بە سەرپەرشتی و ئامادەکردنی هاوکارمان نووسەر و ڕۆژنامەنووس (سارا سەردار حەمە) بە کۆمەڵێ بابەت لە لایەن خودی سارا سەردار و نووسەر و هونەرمەندی دیکە ئامادەکراوە. بابەتەکان بریتین:

(شوێنەوارەکانی پێکهاتە ئایینییەکان لە کوردستان؛ ئایینی زەردەشتی، ئایینی جوو، ئایینی مەسیحی، ئایینی ئێزدی، ئایینی یارسان. نووسین و بەدواداچوونی: سارا سەردار)

(مرۆڤی کورد لە ئەشکەوتەکانەوە بەرەو شار؛ نووسین و بەدواداچوونی: سارا سەردار)

(شوێنەوار و هونەر؛ ئیستاتیکای ژیان؛ نووسینی: حەمە هاشم)

(ئەو پیاوەی لە باکووری کوردستانەوە هات ”چەند پەیڤێک سەبارەت بە ژیان و بەرهەمی مامۆستا عەبدولڕەقیب یووسف”؛ نووسینی: بەختیار حەمەسوور)

(سەرنجێكی خێرا لەبارەی دەستنووسی كوردی و

هونەری كتێب لە كوردستاندا؛ نووسینی: دڵشاد هیوا)

(شوێنەوارە جیهانییەکانی کوردستان؛ ئامادەکردنی: سارا سەردار)

(قەیسەری کۆنی کفری بەرەو لەناوچوونی یەکجارەکی؛ ئامادەکردنی: لەیلا ئەحمەد)

(هەروەها بە کۆمەڵێ فۆتۆ و تابلۆی شێوەکاری ڕازێنراوەتەوە، فۆتۆکان: سارا سەردار، شڤان هەرکی، تابلۆکان؛ هونەرمەندی شێوەکار؛ حەمە هاشم)

  لەلایەن (گەیلان عەبدوڵا) بەڕێوەبەری هونەری “ژنەفتن”ەوە دیزاین کراوە.

پەڕاوی دووەمی ژنەفتن لە سەرەوە بە فایلی pdf دابگرن.

The post شوێنەوار appeared first on ژنەفتن.