كاتی کەمتر  

……………..

کاتێکی کەمتری پێویستە بۆ وتن، کەمتر لەو فرمێسکەی پێیدەچێت  بۆ مردن؛

 من حسابم بۆ هەموو شتێك کردووە، لەوانەی تۆ هەتە.

 سەرژمێریی بەردەکانم کردووە، ئەوان ژمارەیان هەیە، وەک پەنجەکانی من و هەندێکی تر؛

هەندێک نامیلکەم بەسەر ڕووەکەکاندا دابەش کرد، بەڵام هەموویان ئامادە نەبوون قەبوڵی بکەن،

تەنیا یەک چرکە هاوەڵیی مۆسیقام کرد و ئێستا من چیتر نازانم بیر لە چی خۆکوشتن بکەمەوە،

 چونکە هەرکات گەر بمەوێت لە خۆم جیا ببمەوە، دەرچوونەکە لەم لایەوەیە، بەدئاکام بۆی زیاد دەکەم،

 دەرگای چوونە ژوورەوە، دووبارە چوونە ژوورەوە لە لایەکی ترەوەیە.

 دەبینی چیتر دەبێ بکەیت، کاژێرەکان، خەمناکی، حسابێکی ماقوڵیان بۆ ناکەم،

من تەنیام، لە پەنجەرەکەوە تەماشای دەرێ دەکەم؛ ڕێبوارێك نییە، یان باشتر وایە بڵێین کەس تێناپەڕێت،

 (هێنانی هێڵ بە ژێر تێپەڕین). تۆ ئەم پیاوە دەناسی؟ ئەوە کاک هەمان شتە

ئەی ئایا دەتوانم خانم خاتوونت پێ بناسێنم؟ وهەروەها منداڵەکانیان.

 پاشان دەگەڕێمەوە سەر هەنگاوەکانم، هەنگاوەکانم، هەروا گەڕانەوە دواوە،

 بەڵام تەواو نازانم دەگەڕێنەوە سەر چی؟ ڕاوێژ بە خشتەیەك دەکەم؛ کە

ناوی شارۆچکەکان گۆڕدراوە بە ناوی ئەو کەسانەی ڕادەیەك لە منەوە نزیک بوون،

ئایا بچم بۆ (ئەی)، پاشان بگەڕێمەوە بۆ (بی)، لە (ئێکس) بیگۆڕم، بەڵێ، بەدڵنیایییەوە، من لە (ئێکس) دەیگۆڕم.

فەراهەم هێنراوە، من پەیوەندی بە بێزارییەوە لەدەست نادەم! ئێمە لەوێین: بێزاری، ئەی هاوتەریبی جوان،

چەندە هاوتەریبەکان جوانن لە ژێر گومبەزی ئاسماندا.

***

٢

مۆنۆمێنتی تا

………………….

پیادە بە  پارکەکەدا چووم بۆ مۆنۆمێنتی تا.

لە ناوەندی چوارگۆشەیەکی شووشەییدا بوو  

 دەورە درابوو بە گوڵ و نافورەی سوور.

مۆنۆمێنت لە شێوەی ئەسپی دەریاییدا بوو،

تابلۆیەکیش نووسرابوو:

گەرم بووین و مردین..

***

٣

شەپقەی کافکا

………………

لەگەڵ بارینی بارانەکەدا

بە نەشتەرگەری لەسەر سەقفەکە،

قاپێ ئایسکرێمم خوارد

کە لە کڵاوی کافکا دەچوو.

قاپێ  ئایسکرێمی ئاوها بوو

تامی مێزی نەشتەرگەری دەدا

کاتێك نەخۆشەکە نیگا دەکات

  لە بنمیچەکە.

***

بایۆگرافی و ستایڵ:

ڕیچارد گاری بڕاتیگان ( ٣٠/١/١٩٣٥ – ١٤ /٩/ ١٩٨٤) نووسەری ئەمریکی، خاوەنی ١٠ پەڕتووکی هۆنراوەو ١١ ڕۆمان و ١ پەڕتووکی کورتە چیرۆكە، هەروەها پەخشانیشی نووسیوە. لە تاکۆمای واشینگتۆن لەدایک بووە، لەساڵی ١٩٥٦ چووتە سانفراسیسکۆ، هەر لەو ساڵانەشدا خۆی لە دنیای نووسین و داهێناندا بینیوەتەوە و بەرەو جیهانیبوون هەنگاوی نا، مه‌خابن ناوی لە لیستی ١٠٠ نووسیارو بیرمه‌ندی دیدایە کە لە سەدەی بیست و لە ١٤ی سیبتەمبەری ١٩٨٤ بە ڕووداوی خۆکوژی کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.
وێڕای ئەوەی سەر بە ڕێبازی پۆستمۆدێرنیزم ناوزەد دەکرێت؛ ئەمڕۆ نووسەران، خوێنەران، هونەرمەندان، میوسیکژەنان …. ئیلهام لە کارەکانی  وەردەگرن و پەرچڤەی سەر زیاد لە بیست و پێنج زمان کراون. دوا ڕۆمانی (ژنێکی بێ بەخت) لەساڵی ٢٠٠٠دا لە چاپدرا.

هەر لەسەرەتای لاوی و گەشەکردنیەوە ژیانی زبرو برسێتی حزوری بەردەوامیان هەبوو لای براتیگان ، بۆ نموونە لە تەمەنی بیست ساڵیدا ئەو دەسگیرکرا چونکە بەردێکی گرتبووە پەنجەرەی پۆلیسخانەیەك. تا بچێتە زیندان و لەوێ بواری نان خوارنی بۆ دەرەخسێت ، بەڵام لەبری زیندان ڕەوانەی نەخۆشخانەی دەروونی ئۆریگۆن کرا.   بیانوی توشبوونی حاڵه‌تی شیزۆفرینیای به‌دگومانیی.

دیکنسن و ولیەم کارۆلس ویلیەمس کاریگەریان لەسەر بەرهەمەکانی  بووە، پەخشانەکانی زۆر جار بەلای شێتۆکەیی و سەمەرەدا دەچن، بەسەرهاتە سوریالیەکان، یان ئەو تێبینی و وێکچواندنانەی لەگەڵ یەکدا بەرەنگاردەبنەوەو نەگونجان و دوورکەوتنەوەیەکی گەورەیان لەخۆ دەگرت، لە کارەکانیدا تێبینی دەکرێن بەڵام جارانێکی تریش سادەوئاسان بوون. ئەو حەزی دەکرد ڕۆمانەکان لەگەڵیەکدا بدورێت، پەرەگرافی بەشەکان به‌جۆرێك درێژدەبوونەوە لە نێوان هاتن و چووندا، لە نێوان داڕشتنە لەناکاوەکان و ئاڵۆسکاندنی سۆزداری و وێناکردنی سادەی تێبینیکراوی ژیانی ڕۆژانە.
چەندڕەگەزێکی دیاری کراو لە بوونەوەران و شمەك لە نووسینەکانیدا دووبارە دەبوونەوە، وەك تەختەدارەکان، ماسییە خاتوونەکان، ڕووبارەکان .. چیرۆکەکانیشی پڕ بوون لە گۆڕانکاریە سەیرەکان: ناوەکان دەبوون بە کردار، مرۆڤەکان دەبوونە بیرۆکەکان، ناونیشانی پەڕتووکەکان دەبوونە پیت.

  (ئەبۆت کیت )ی ڕەخنەنووس دەڵێت: شیکاری ڕەخنەیی بۆ شێوازی بڕاتیگان وای ڕاڤەدەکەن کە برەوی بڕاتیگان وەك نووسەر لە شێوازی کاریگەری بەکارهێنانی زۆرانبازی و گرژی نێوان واقیع و خەیاڵدایە.
باشترین ڕۆمانی لە ساڵی ١٩٦٧دا چاپکرد بە ناوی ( ڕاوکردنی ماسیەخاتوونە لە ئەمریکا).
جێگۆڕکێیه‌کی سه‌یر له‌ زاراوه‌و وشه‌کاندا هه‌یه‌ له‌ سه‌ره‌تاو ناوه‌ندو کۆتایی ده‌قه‌کاندا، جارانێك گوێ به‌ هیچ یاسایه‌ك نه‌دراوه‌ له‌ ناویاندا، جارانێکیش ساتیرو گاڵته‌کردنه‌ به‌ عه‌قڵی مرۆڤگه‌لێك، جارانێك سیفه‌ته‌ دژه‌کان پێکه‌وه‌ ده‌گونجێنێت، تیایاندا  ئایرۆنیکییه‌کی جوان و بێ ئازار ده‌بینرێته‌وه‌.. هه‌ڵقوڵاو له‌ نامه‌عقولی ژینی که‌ڵه‌ نووسه‌رێکی به‌دبه‌خت و ناکام..

سەرچاوەکان:

   1- Poetry Book, Richard Brautigan, Atlas  Pack, October 1969

2- richardbrautigan.net ,  poems and Biography,

The post هێڵێک بە ژێر (تێپەڕین)دا appeared first on ژنەفتن.

چاڵێک هەڵدەکەنم

تا بە دوای وشەیەکی نێژراودا بگەڕێم. 

گەر بیدۆزمەوە،

وشەکە چاڵەکە پڕ دەکاتەوە.

گەر نەیدۆزمەوە،

چاڵەکە بۆ هەمیشە بە کراوەیی لە دەنگمدا دەمێنێتەوە.

گەڕان بە دوای ئەوەی نێژراوە

پووچیی شکستی لەخۆ گرتووە.

***

یەک

لە کوێیە سێبەری

ئەو تەنەی بە دیواردا هەڵپەسێردراوە؟

لە کوێیە وێنەی

ئەو ئاوێنەیەی بە شەودا هەڵپەسێردراوە؟

لە کوێیە ژینی

ئەو بوونەوەرەی بە خۆیدا هەڵپەسێردراوە؟

لە کوێیە ئیمپڕاتۆریەتی

ئەو مرۆڤەی بە مەرگدا هەڵپەسێردراوە؟

لە کوێیە نووری

ئەو خودایەی بە هیچدا هەڵپەسێردراوە؟

ئەوەی هەر دەگەڕێین بۆی

ڕەنگە لەو ناشوێنانەدا بێ.

سەرچاوە:

Roberto Juarroz, Antología esencial, “5” (p. 63) y “1” (p. 89). Traducidos al kurdo por Jiyar Homer.

The post دوو شیعری ڕۆبێرتۆ خواڕۆز appeared first on ژنەفتن.

ژنێكی تەنیا

لە ئاستانەی وەرزێكی سارددا

لە سەرەتای فامی خەڵتاوی زەوی و

ناهومێدیی سادە و خەمباری ئاسمان و

بێهێزیی ئەم دەستە بەردینانەمدا.

زەمان تێپەڕ بوو

زەمان تێپەڕ بوو، زەنگی كاتژمێر چوار جاران ژەنرا

چوار جاران ژەنرا

ئەمڕۆ یەكەم ڕۆژی بەفرانبارە

من شارەزای ڕازی وەرزانم

من لە چرپەی چركە دەزانم

ڕزگاریدەر لە گۆڕدا نوستووە

خاكیش، خاكی وەخۆگر

ئاماژەیە بۆ ئۆقرەگرتن.

زەمان تێپەڕ بوو، زەنگی كاتژمێر چوار جاران ژەنرا

لە كۆڵان بای دێ

لە كۆڵان بای دێ و

من ڕادەهزرێم لە پێكەوە جووتبوونی گوڵان

لە لاسكی ناسكی كەمخوێنی خونچەگەل و

ئەم زەمانە لەبڕكەوتووە سیلدارە.

پیاوێكیش بە تەنیشت درەختە خووساوەكاندا دەڕوا..

پیاوێك كە هەودای شینی دەمارەكانی

وەكو ماری مردوو

بەملاولای گەروویدا

هەڵخوشیون و

لە شەویلكە ئاوەژووەكانیدا ئەو بێژە خوێناوییە دەبێژنەوە‌:

-‌ سڵاو

– سڵاو

منیش ڕادەهزرێم لە پێكەوە جووتبوونی گوڵان.

لە ئاستانەی وەرزێكی سارددا

لە كۆڕی تازیەی ئاوێنەكاندا

لە نێو كۆمەڵانی شینگێڕی ئەزموونە ڕەنگپەڕیوەكان و

ئەم زەردەپەڕە ئاوسبووە لە تۆرەی بێدەنگیدا

چلۆن دەكرێ

فەرمانی وەستان بدرێ

بە ئەو كەسەی كە ئاوا

بەسەبر و

لەشقورس و

سەرگەردان

      ڕێ دەبڕێ.

چلۆن دەكرێ بەو پیاوە بڵێی که‌ زیندوو نییە،

                     هەر هیچكاتێك زیندوو نەبووە.

لە كۆڵان بای دێ

قاڵاوە پەڕەوازەكانی تەنیایی

لە پیرەباخەكانی وەڕەزیدا دەخولێنەوە و

بەرزایی پەیژە. چەندە نزمە.

ئەوان هەموو ساویلكەیییەكانی دڵێكیان

لەگەڵ خۆ بردە نێو كۆشكی بەسەرهاتان

ئێستاش ئیتر

ئیتر چۆن كەسێك وەسەما دەكەوێ و

پرچی منداڵیی خۆی

دەپڕژێنێتەوە نێو خوڕێنیی ئاوان

چلۆن سێویش ـــ كە ئاخری ڕنیویەتی و هەڵیمشتووە ــــ

لە ژێر پێیدا پان دەكاتەوە؟

ئەی یار، ئەی تاقانەترین یار!

پەڵەهەوری چەندە ڕەش ڕەش

              چاوەڕوانی ڕۆژی میوانداریی خۆرن.

دەتگوت لە ڕەوگەیەكی وێنای هەڵفڕیندا بوو كە ڕۆژێك

ئەو باڵندەیە وە‌دیار كەوت

دەتگوت لە هێڵە سەوزەكانی خەیاڵەوە سەریان هەڵدا

ئەو گەڵا تازانەی لە هۆكی شنەدا دەیانهانكاند

دەتگوت

ئەو بڵێسە بنەوشەی لە مێشكی پاكی پەنجەرەدا دەگڕا

هیچ نەبوو بێ لە وێنایەكی بێگەردی چرا

لە كۆڵان بای دێ

ئەمە سەرەتای ڕووخانە

ئەو ڕۆژەی دەستەكانی تۆش ڕووخان، هەر بای دەهات.

ئەستێرە ئازیزەكان!

ئەستێرە مقەبایییە ئازیزەكان!

كاتێك لە ئاسمانەوە درۆ هەڵدەكا

چۆن دەكرێ

پەنا بەرییە بەر سووڕەتی نێردراوەیلی دڵسارد؟

ئێمە وەك مردووی هەزاران هەزار ساڵان پێك دەگەین

ئەوسا خۆر

دەبێتە دادوەری بەزایەچوونی جەستەمان.

من سەرمامە

من سەرمامە و دەڵێی هەرگیز گەرم نابمەوە.

ئەی یار، ئەی تاقانەترین یار!

”ئەو شەرابە مەگین چەند ساڵان بوو؟”

بڕوانە لێرە

زەمان چەندە قورسە و

ماسی چلۆن گۆشتمان دەجوون

بۆچی هەمیشە لە بن‌بنی دەریامدا ڕادەگری؟

من سەرمامە و لە گوارەی سەدەف بێزارم

من سەرمامە و دەزانم

كە لە تێكڕای خولیا سوورەكانی گوڵاڵەیەكی كێویلە

بێ لە چەند دڵۆپە خوێن

هیچی دی بەجێ نامێنێ.

هێڵان وێڵ دەكەم

هەروەها دەست لە ژماردنی ژمارەكانیش بەردەدەم

لە نێوان تەنە ئەندازەیییە بەرتەسكەكاندا

پەنا دەبمە بەر پانتا بەرهەستە بەرینەكان.

من ڕووتم، ڕووتم، ڕووتم

وەكو بێدەنگیی نێوان وتەكانی خۆشویستن ڕووتم

هەموو برینەكانیشم لە ئەڤینن

لە ئەڤین، ئەڤین، ئەڤین.

من ئەم دوڕگە سەرگەردانەم

بە نێو لرفەی ئۆقیانووس و

گڕكانی كێودا هێناوە.

لەت‌لەتبوونیش ڕازی ئەو هەبوونە یەكگرتووە بوو

كە لە بچووكترین گەردیلەكانییەوە خۆر لەدایك بوو.

سڵاو ئەی شەوی بێگەرد!

سڵاو ئەی ئەو شەوەی چاوانی گە‌لەگورگی بیابان

دەكەی بە كونەئێسقانی باوەڕ و بڕوا،

ئەی ئەو شەوەی لە تەنیشت جۆگەلەكانی تۆدا

گیانی داربییەكان بۆن بە ڕووحی دڵۆڤانی تەورەوە دەكەن.

من لە دنیای بێهەڵوێستی بیر و وتە و دەنگانەوە دێم

ئەم دنیایە

وەكو كونەماران وایە

ئەم دنیایە

پڕە لە ترپەی پێی ئەو كەسانەی كە ماچت دەكەن و

لە مێشكیاندا پەتی سێدارەت بۆ دەچنن.

سڵاو ئەی شەوی بێگەرد!

لە نێوان پەنجەرە و دیتندا

هەمیشە مەودایەك هەیە.

بۆ سەرنجم نەدا؟

وەكو ئەو كاتەی پیاوێك لە تەنیشت درەختە خووساوەكانڕا دەڕۆیشت…

بۆ سەرنجم نەدا؟

دەتگوت ئەو شەوە دایكم گریابوو

ئەو شەوەی من ژانم گەیشتێ و تۆوێك گوورا

ئەو شەوەی من بووم بە چەپكە ئەقاقی

ئەو شەوەی ئیسفەهان پڕ بوو لە زایەڵەی كاشیی شین و

ئەو كەسەی كە نیوەی من بوو، گەڕابووەوە نێو تۆوی من.

ئەمن دەمدی لە ئاوێنەدا

كە وەكو ئاوێنە پاك و ڕوون بوو

لە ناكاو گازی كردم

من بووم بە بووكی چەپكە ئەقاقی…

دەتگوت ئەو شەوە دایكم گریابوو

چ تیرێژێكی بێهوودە لەم ڕۆچنە ئاخنراوەڕا دزەی كرد

بۆ سەرنجم نەدا؟

هەموو چركە بەختەوەرەكان دەیانزانی

كە دەستەكانی تۆ دەڕووخێن و

من سەرنجم نەدا

تا ئەو كاتەی پەنجەرەی كاتژمێر كرایەوە و

ئەو قەنارییە دڵتەنگە چوار جاران ژەنرا

چوار جاران ژەنرا و

من تووشی ئەو ژنە بچكۆلەیە بووم

كە چاوانی وەك هێلانەی بەتاڵی سیمرخان وا بوو

بە جووڵەی ڕانەكانیشیدا

دەتگوت كچێنیی خولیای شكۆمەندی من

لەگەڵ خۆی دەبا بۆ نێو جێوبانی شەو.

ئاخۆ دیسان بسكم

بەدەم باوە دادێنم؟

ئاخۆ دیسان وەنەوشە لە باخان دەچێنم؟

ئاخۆ دیسان شەمانییەكان لەبەر ئاسمانی دەرەوەی پەنجەرە دادەنێـم؟

ئاخۆ دیسان بە دەوری پیاڵەكاندا سەما دەكەم؟

ئاخۆ دیسان دەنگی زەنگی دەرگا

بەرەو چاوەڕوانیی دەنگێكم دەبا؟

گوتم بە دایكم: ”ئیتر تەواو بوو.”

گوتم: ”هەمیشە بەر لەوەی بیری لێبكەیەوە دەقەومێ.

دەبێ پەیامێكی سەرەخۆشی بۆ ڕۆژنامە بنێرێن.”

مرۆڤی كلۆر

مرۆڤی كلۆری شایی بەخۆ

لێی بڕوانە چۆن

ددانەكانی لە كاتی جاویندا گۆرانی دەڵێن

چاوانیشی چۆن

لە كاتی ڕوانیندا ‌هەڵدەدڕن و

چۆن بە تەنیشت درەختە خووساوەكاندا دەڕوا:

بەسەبر،

لەشقورس،

سەرگەردان.

لە ساعەت چواردا

لە چركەیەكدا كە هەودای شینی دەمارەكانی

وەكو ماری مردوو بەملاولای گەروویدا

هەڵخوشیون

لە شەویلكە ئاوەژووەكانیدا ئەو بێژە خوێناوییە دەبێژنەوە:

-‌ سڵاو

– سڵاو

ئەرێ تۆ

قەت بۆنی ئەو چوار گوڵاڵە شینەت هەڵمشتووە؟…

زەمان تێپەڕ بوو

زەمان تێپەڕ بوو

شەو كەوت بەسەر پەلكە ڕووتەكانی ئەقاقیدا

شەو لە پشت جامی پەنجەرەكانەوە هەڵخلیسكا و

بە زمانە سڕەكەی

بنكڕەكانی ڕۆژی ڕابردووی قووت دەدا

من لە كوێڕا دێم؟

من لە كوێڕا دێم؟

كە وەها بۆنی شەوم گرتووە؟

هێشتا خۆڵی سەر گۆڕەكەی هەر تازەیە

گۆڕی ئەو دوو دەستە سەوز و گەشە دەڵێم…

چ دڵۆڤان بووی ئەی یار، ئەی تاقانەترین یار!

چ دڵۆڤان بووی ئەو كاتەی درۆت دەكرد

چ دڵۆڤان بووی ئەو كاتەی پێڵووی ئاوێنەكانت لێك دەنا و

چلچراكانت

لە لاسكە تێلینەكان دەڕنی و

بە تاریكایی چاو لە چاوان نەدیودا دەتبردم بەرەو

مێرگی ئەڤین

تا ئەو هەڵمە گێژەی لەدوودراوی گڕی تینوویەتی بوو

بەسەر مێرگۆڵانی خەودا دەنیشت.

ئەو ئەستێرە مقەباییانە

بە دەوری نەبڕانەوەدا دەخولانەوە.

بۆچی وتەیان بەدەنگ دەربڕی؟

بۆچی نیگایان كردە میوانی ماڵی دیدار؟

لاواندنەوەیان لەبەرچی

لە ژێر پرچەكانی كچێنیدا شاردەوە؟

بڕوانە لێرە

گیانی ئەو كەسەی بە وتە دوا؛

بە دیدە تكا و

بە لاواندنەوە لە ڕەو دامركا

چۆن

بە تیرەكانی وەهمەوە

لە خاچ دراوە.

جێگای هەرپێنج پەلی قامكەكانی تۆش

كە وەكو پێنج پیتی هەقیقەت وا بوون

چۆن

شووخاڵیان لەسەر گۆنای ئەو هەر ماوە.

بێدەنگی چییە، چییە، چییە، ئەی تاقانەترین یار!

بێدەنگی چییه،‌ لە وتەی نەگوتراو پتر.

من لە گۆ دەكەوم، لێ زمانی پەڕەسێلكەكان

زمانی ژیانی ڕستە زیندووەكانی جێژنی سروشتە.

زمانی پەڕەسێلكەكان یانی: بەهار، گەڵا، بەهار

زمانی پەڕەسێلكەكان یانی: شنە، بۆن، شنە

زمانی پەڕەسێلكەكان لە كارخانەدا دەمرن.

ئەمە كێیە ئەو كەسەی به ڕێگای ئەبەدییەتدا

بەرەو چركەی یەكبوون دەچێ و

كاتژمێرە هەمیشەیییەكەی

بە ژیربێژیی بیركارییانەی كەمكردنەوە و ناكۆكییەكان كۆك دەكا،

ئەمە كێیە ئەو كەسەی كە بانگی كەڵەباب

بە دەستپێكی دڵی ڕۆژ نازانێ،

بە سەرەتای بۆنی خورێنیی دادەنێ.

ئەمە كێیە ئەو كەسەی تاجی ئیشقی لەسەردایە و

لە جلی بووكێنیدا ڕزیوە.

كەواتە ئاخری خۆر

هاوكات

پڕشنگی لە هەر دوو جەمسەری ناهومێد نەدا

تۆ لە زایەڵەی كاشیی شین بەتاڵ بووویەوە.

كەچی من هێندە پڕم، كە لەسەر دەنگم نوێژ دادەبەستن.

تەرمە بەختەوەرەكان

تەرمە دڵتەنگەكان

تەرمە بێدەنگە ڕاماوەكان

تەرمە خۆشمەشرەب و جوانپۆش و خۆشخۆرەكان

لە وێستگەی كاتە دیاریكراوەكاندا

لە بەستێنی دڕدۆنگی تیشكە كاتییەكاندا

لە چاوچنۆكیی كڕینی میوە بۆگەنیوەكانی بێهوودەییدا…

ئاخ،

چەندە خەڵك لەسەر چواڕێیان چاوەڕوانی ڕووداوەكانن و

ئەم هەموو فیتووی فەرمانی وەستانەش

لە چركەیەكدا كە دەبێ، دەبێ، دەبێ

پیاوێك لە ژێر تگەرەكانی زەماندا بپلیشێ

پیاوێك كە بە تەنیشت درەختە خووساوەكاندا دەڕوا…

من لە كوێڕا دێم؟

گوتم بە دایكم: ”ئیتر تەواو بوو.”

گوتم: ”هەمیشە بەر لەوەی بیری لێبكەیەوە دەقەومێ.

دەبێ پەیامێكی سەرەخۆشی بۆ ڕۆژنامە بنێرێن.”

سڵاو ئەی نامۆیی تەنیایی

ژوورەكەم ڕادەستی تۆ دەكەم

كە هەمیشە پەڵەهەوری ڕەش

پێغەمبەرانی ئایەتە نوێكانی پاكبوونەوەن و

ڕازێكی ڕووناك

لە شەهیدبوونی مۆمدایە

كە دواین و درێژترین گڕپە

بە جوانی تێی دەگا.

باوەڕ بێنین

باوەڕ بێنین بە سەرەتای وەرزی سەرما

باوەڕ بێنین بە پاشماوەی وێرانی باخەكانی خەیاڵ

بە داسە هەڵواسراوە بێكارەكان و

دانەوێلەی نێو چاڵ.

بڕوانە چ بەفرێك دەبارێ…

ڕەنگە هەقیقەت هەر ئەو دوو دەستە گەنجە بوو

ئەو دوو دەستە گەنجەی

لە ژێر كڕێوەی یەكڕێی بەفردا نێژرا

ساڵێكی دی، كاتێك بەهار

ئاوێتەی ئاسمانی ئەوبەری پەنجەرە دەبێ و

لە جەستەیدا هەڵدەچێ

قه‌ڵبه‌زه‌ی سەوزی لاسكە نەمام چرۆیان دەپشكوێ

ئەی یار، ئەی تاقانەترین یار!

باوەڕ بێنین بە سەرەتای وەرزی سەرما…

The post باوەڕ بێنین بە سەرەتای وەرزی سەرما appeared first on ژنەفتن.

لە سەرووی گۆمەکان، لە سەرووی دۆڵەکانەوە

لە کێوەکان، دارستانەکان، هەور و شەپۆلی دەریا

لە پشت پەردەی هەتاوەوە، لەودیو ئاسمانی بەرین

لەودیو کەناری کۆتاییی گەردوونی پڕ ئەستێرە

ڕۆحی من،

چەشنی مەلەوانێک بە نەشئەوە لە باوەشی شەپۆلدا دەتوێتەوە

 بە کەیفخۆشییەوە لەناو ئەو بێسنوورییە قووڵەدا ڕێ دەکات

بە لەزەتێکی مەستانەی پیاوانە و بێوێنە.

باڵ بگرە و بڕۆ، دوور لەم ژەنگارە مەرگەساتە[1]؛

بفڕە و خۆت لە هەناسەی ئاسمانەکان بسازێنەوە

وەک بادەی پاکی خوداوەندانە، بینۆشە

ئەو بڵێسە ڕوونەی بۆشایییە بێگەردەکانی تەنیوە.

سەرەڕای بێزاری و ناڕەحەتییەکان

کە بە باری گرانیان ژینی لێڵمان زیاتر دەشێوێنن

بەختەوەرە ئەو کەسەی بە باڵێکی گڕئاساوە[2]

بەرەو ئەو دەشتە ڕۆشن و هێمنانە دەفڕێ؛

ئەو کەسەی ئەندێشەی، هاوشانی فڕندەکان

لەگەڵ گزنگی بەیانییاندا، بەرەو ئاسمانەکان دەفڕن،

سوکەڵانە و پۆل پۆل بەنێو ژیندا گوزەر دەکەن،

لە چرپەی خونچە و ڕازی شتە خامۆشەکان تێدەگەن!

سەرچاوە:

“Élévation” لە “Les Fleurs du Mal“ـی شارڵ بۆدلێر، چاپی ساڵی 1857.

پەراوێز:

[1](ژەنگارە مەرگەسات) ئەم دەستەواژەیە وەرگێڕانێکی داهێنەرانە و قووڵی (miasmes morbides)ی فەڕەنسییە، کە بە واتای “هەڵمی نەخۆشیهێنەر” یان “گازی ژەهراویی نەخۆشی” دێت. لەبری وەرگێڕانێکی وشەبەوشە، دوو چەمکی لە ڕواڵەتدا دژبەیەکم تێکەڵ کردووە کە پێکەوە وێنەیەکی بێوێنە دروست دەکەن: “مەرگەسات” ئاماژەیە بۆ ڕووداوێکی خێرا و لەناکاو (وەک تەقینەوەیەک). “ژەنگار” پرۆسەیەکی هێواش و درێژخایەنی داخورانە. پێکەوەبەستنیان ئەم مانایە دەبەخشێت: کارەساتە گەورەکە ڕوو دەدات و تەواو دەبێت، بەڵام ژەنگارەکەی واتە ئاسەوارە خەماوییە داخورێنەرەکەی بۆ ماوەیەکی درێژ دەمێنێتەوە و بەردەوام ڕۆح دەڕزێنێت. بەم شێوەیە، دەستەواژەکە لە بیرۆکەیەکی ئەبستراکتەوە دەبێتە وێنەیەکی زیندوو و هەستپێکراو؛ خوێنەر دەتوانێت “ژەنگار” ببینێت و هەست بە ساردی و داخورانەکەی بکات، کە ئەمەیش قووڵایی و کاریگەریی شیعرەکەی چەند هێندە زیاد کردووە.

[2] “باڵێکی گڕئاسا”: ئەمە وەرگێڕانێکی وێنەیی و نوێیە بۆ une aile vigoureuse (باڵێکی بەهێز/توند). وشەی “گڕئاسا” لەبری “بەهێز” وێنەیەکی پڕ تامەزرۆییتر دەبەخشێت، وەک ئەوەی ئەو باڵە توانای سووتاندنی خەمەکانی هەبێت و بە گڕوتینەوە بەرەو ئاسمان بفڕێت.

 دووانەی “بڵندبوونەوە” و “داڕزان” لە شیعرەکەدا

شیعری “بڵندبوون” دوو جیهانی دژ بەیەک پیشان دەدات کە ناوکی فەلسەفەی بۆدلێرە: جیهانی سەرەوە (Ideal) و جیهانی خوارەوە (Spleen).

جیهانی خوارەوە (داڕزان): بریتییە لە “گۆمەکان، دۆڵەکان، ژەنگارە مەرگەسات، بێزاریی، ناڕەحەتییەکان، باری گران، ژینی لێڵ.”

جیهانی سەرەوە (بڵندبوون): بریتییە لە “ئاسمانی بەرین، بۆشاییە بێگەردەکان، هەناسەی ئاسمانەکان، بادەی پاک، دیتنی دەشتی ڕۆشن و هێمن.” وەرگێڕانەکە بە سەرکەوتوویی ئەم دوو جەمسەرەی گواستووەتەوە و وای لە خوێنەر کردووە بە تەواوی هەست بکات کە شاعیر بانگەشەی بۆ دەکات: فڕین و هەڵاتن لە زەلکاوی ژیان بەرەو ئاسمانی بێگەردی ئەندێشە و ڕۆح.

The post بەرزبوونەوە appeared first on ژنەفتن.

ڕێسان

ئەو ڕۆژەی من لەدایک بووم 

خودا نەخۆش بوو.

هەمووان دەزانن زیندووم،

خراپم،

بەڵام سەبارەت بە سەرماوەزی ئەو بەفرانبارە،

هیچ نازانن.

سا ئەو ڕۆژەی من لەدایک بووم 

خودا نەخۆش بوو.

بۆشایییەک

لە هەوای مێتافیزیکیمدایە

کەس دەستی نایگاتێ،

دەیرێکی کپە

لەسەر ئاگر دوا.

سا ئەو ڕۆژەی من لەدایک بووم 

خودا نەخۆش بوو.

برالە، گوێ بگرە، گوێ بگرە…

باشە. بەبێ بردنی سەرماوەزەکان،

بەبێ جێهێشتنی بەفرانبارەکان،

هەر ناڕۆم.

سا ئەو ڕۆژەی من لەدایک بووم 

خودا نەخۆش بوو.

هەمووان دەزانن زیندووم،

دەیجوومەوە… کەچی نایشزانن

چما لە شیعرمدا دەجیڕێنن،

چما تابووتئاسا بێتام تاریکن،

چما با شینگێڕەکانی ناویان بەر دراون 

لە دەست ئەبوولهەولی پرسای بیابان.

هەمووان دەزانن… کەچی نایشزانن

ڕووناکی سیلاوییە،

نسرمی دابەستەیە…

نایشزانن نهێنی ئاوێتە دەبێت،

کۆپارە پڕئاواز و خەمبارەکەی

وەرچەرخانی کەوشەنی کەوشەنەکان

لە دوورەوە ڕادەگەیەنێت.

ئەو ڕۆژەی من لەدایک بووم

خودا نەخۆش بوو،

پیسیش.

شاعیر بۆ دڵدارەکەی

دڵدارەکەم، لەسەر دوو داری چەماوەی ماچم

بەم شەوە خۆتت لە خاچ داوە،

پەژارەکەیشت پێی گوتووم مەسیح گریاوە

و هەینییەکی پیرۆزی زۆر لەو ماچە شیرینتر بەڕێوەیە.

بەم شەوە نامۆیە هێندە چاوت لێم بڕیوە،

مردن خۆشحاڵە و بە ئێسکی سترانی چڕیوە.

بەم شەوی ئەیلوولە 

دووەمین هەرەسم و مرۆیانەترین ماچ وەگەڕ خراوە. 

دڵدارەکەم، دەمرین پێکەوە، زۆر پێکەوە؛

تاڵییە لەڕادەبەدەرەکەمان کاوەخۆ کزر دەبێتەوە  

و لێوی مردوومان بەر نووتەکی دەکەوێتەوە.

چیدی لۆمە لە چاوی پیرۆزتدا ناخوێنمەوە؛

منیش زویرت ناکەمەوە. 

هەردووکمان جمکانە

لە گۆڕێکدا خەو دەمانباتەوە.

سەرچاوە:

César Vallejo, Obra poética completa, “Espergesia” (pp. 115–116) y “El poeta a su amada” (p. 58). Traducidos al kurdo por Jiyar Homer.

The post دوو شیعری سێسار بایێخۆ appeared first on ژنەفتن.

پاییز. گەمییەکەمان، لەنێو تەمێکی هەڵواسراوەوە هەڵدێت، بەرەوڕووی بەندەرگەی هەژاری وەردەسووڕێ، شارە هۆڤییەکە، ئاسمانەکەی پەڵەئاگر و قوڕی پێوەیە. ئاه! ئەو شڕوشیتاڵە بۆگەنیوانە، نان بە باران، سەرخۆشی و ئەو هەزاران ئەڤینەی منیان لە خاچ دا، وەردراوە! ئاخۆ ڕۆژێک دێ ئەو شاژنە ڕمووزنەی خاوەن ملیۆنان ڕۆح و لاشەی مردووە، کۆتایی بێ و هەمووان داوەری بکرێن!؟ دەتوانم دووبارە لە خۆم بنۆڕم، پێستم بە چەپەڵی و نەخۆشی داخوراوە، کرم بە قژ و بنباڵم دەخزێن و، گەورەترین کرمەکانیشم لەنێو دڵمدا دەخزێن، بەسەر نموودی نەزانراوی کالی[1] و بێبەزەییدا ڕاکشاون… دەکرا لەوێ بەسانایی بمرم… چ یادەوەریییەکی قیرسچمەیە! ڕقمە لە هەژاری.

لە زستانیش دەترسم چونکە پڕئارامییە!

• هەندێجار لە ئاسمان بەستێنگەلی لماوی دەبینم گەلانی بە شادییەکی سپیی داپۆشیوە. کەشتییەکی زێڕینی مەزن، بە سەرمەوە، چەندین ئاڵای ڕەنگاوڕەنگ لە شنەی بەیاندا دەشەکێنێتەوە. من داهێنەری هەموو خوانێک بووم، هەموو سەرفرازییەک، هەموو درامایەک. هەوڵم دا گوڵی نوێ دابهێنم، ڕووەکی نوێ، گۆشتی نوێ، زمانگەلێکی نوێ. پێم وابوو هێزێکی دەرئاسام هەیە. پەکوو، دەبێ خەیاڵدان و یادگارییەکانم بنێژم! چ کۆتایییەک بۆ ڕێپیشەیەک[2] وەک هونەرمەند و چیرۆکبێژێک!

من! من بە خۆمم دەگوت جادووگەرێک، فریشتەیەک، ئازاد لە هەموو کۆتوبەندێکی ئەخلاقی، من نێردرامەوە نێو خاک لەبۆ گەڕان بەدوای هەندێ پابەندییەوە، لەبۆ گرتنەئامێزی واقیعی گرێشک[3]! جووتارێک!

داخۆ فێڵم لێ کراوە؟ ئاخۆ خێرومەندی بۆم دەبێتە خوشکی مردن؟

نەیسێ، ژبۆ ژینکری بەدرۆوە، دەبێ داوای لێخۆشبوون بکەم، ئیتر هەر وایە.

بەڵام تەنانەت یەک دەستی هاوڕێیانەیش نەبێ!؟ لەکوێیش بەدوای یارمەتیدا بگەڕێم؟

—

ڕاستە، ئەم چەرخە هیچ نییە لە ڕمێک[4] زیاتر.

چونکێ دەکارم بێژم سەرکەوتنێکم بەدەستهێنا؛ جیڕەی ددان، پێتەپێتی ئاگری دۆزەخ، هەناسە بۆگەنیوەکان هێور دەبنەوە. هەموو یادگارییە دێوەزمەییەکانم دەخەمتن[5]. کۆتا ئارەزووەکانم ماڵاوایی دەکەن، – ئیرەییبردن بە سواڵکەران، چەتەکان، هاوڕێیانی مەرگ، هەموو ئەوانەی جیهان پێیاندا گوزەرا. – ڕۆحە بەنەفرەتکراوەکان، سا چۆن من تۆڵەی خۆم دەکەمەوە!؟

مرۆڤ دەبێ بەتەواوی مۆدێرن بێت.

گوێ مەدەنە سروودی شوکرانەبژێری[6]: خۆتان بەو هەنگاوەوە بگرن کە نراوە. شەوێکی سەخت! وشکەخوێن دووکەڵ لەسەر ڕووخسارم دەکا و، جگە لەو درەختە بێزەوەرە، هیچشتێک لە پشتمەوە ڕانەکشاوە. جەنگی ڕۆح، مینا جەنگی مرۆڤ بەزەبرە؛ بەڵام دیمەنی دادهەقی[7]، بەتەنها چێژی خودا خۆیەتی.

سەرەڕا، ئەمە کاتی شەوە. لێگەڕێن هەموومان هێزی نوێ و سۆزی ڕاستەقینە پەسند بکەین. لە ئەنگوتنیشدا، چەکڕێژ بە تاقەتگری[8]، دەچینە نێو شارە شکۆمەندەکانەوە.

بۆچی دەربارەی دەستێکی هاوڕێیانە دووام! کەڵکە مەزنەکەم ئەوەیە کە دەتوانم بە خۆشەویستییە درۆیینە پڕهەڵەکان پێبکەنم. سووکایەتیش بەو جووتە لەخشتەبەرانە بکەم، – لەوێوە بەنێو دۆزەخی ژناندا ڕۆیشتم؛ – ئەمێستایش دەتوانم خاوەندارێتی لە حەقیقەت بکەم لەنێو یەک جەستە و یەک ڕۆحدا.

گوڵان-گەلاوێژ، ١٨٧٣

ئ. ڕامبۆ – وەرزێک لە دۆزەخ

[1]  Ageless

[2]  Career

[3]  Gnarled، بەگرێوگۆڵ، گرێکوێرە

[4]  ڕامبۆ وشەی “sévère”ـی بەکار هێناوە، بە واتاکانی “جددی، گۆڕ، توند و تیژ” دێت. وەرگێڕانە ئینگلیزییەکەی پۆڵ شمیدت وشەی “harsh”ـی بەکار هێناوە، بە واتاکانی “سەخت، دڕ، گڕ، توندوتیژ و وێرانکەر” دێت. لە کوردیدا وشەی “ڕم” هەیە، جگە لە چەکێکی وەک ڕم، ڕەگی وشەی “ڕمان”ـیشە. لەبەر نزیکایەتی هەردوو ماناکەی ڕم، وەک سەرێکی تیژی بریندارکەر و ڕەگی وشەی ڕمان، لێرەدا وەک ڕمێنەرێک بەکاری بهێنینەوە.

[5]  وشەی “fade” وەک لەناوچوون یان کزبوونەوەی ڕووناکی دێ، لە کوردیدا وشەی “خەمتین” لەبۆ کزبوونەوەی ئاگر بەکار دەهێنرێ.

[6]  Thanksgiving

[7]  Justice: بەوپێیەی ئەم وشەیە لە بنەڕەتە لاتینییەکەیدا بە واتای “هەقگۆیی، درووستی و ڕاستگەری” دێت و فۆرمولەیەکی پیرۆزە، لای کوردانیش، بە تیرەئایینەکانی “ئێزەدی، یارسانی و عەلەوی” سەر بە فریشتەباوەڕی دەگوترێ “ئەهلی هەق” و ئەمەیش فۆرمولەی پیرۆزی ئەوانە، ئەوا دەکارین وشەی “داد” کە ماناگەلێکی هەیە وەک “نەکردنی جەور و ستەم، هاوار، دایک و حوکمی ڕەوا” هەروەها وشەی “دادار” بە واتای “خودا” دێ، بە ئەگەرێکی زۆرەوە “خودای ئاگر یان خوداوەندی ڕووناکی ‘داد+ئار””، هەروەها وشەی “هەق” کە ماناگەلێکی هەیە وەک “ڕەوا، بەش، ڕاست، درووست، خودا، ماف” بە ئەگەرێکی زۆرەوە بە مانای گەڕاندنەوە/سەندنەوەی شتێک دێ کە هی مرۆڤێکە و بەهەرجۆرێک بێ خاوەندارێتی لێ دەکات، بۆیە بە مانای تۆڵەسەندنەوەیش دێت، تۆڵەیەکی ئەرێنییانە، سەندنەوەی ماف. چونکە دادپەروەریش دەلالەتێکی پڵەیتۆییانەی تێدایە، میتافیزیکییانە، وەکئەوەی داد شتێکی دەرەمرۆڤی بێ و دەبێ پەروەری لێ بکرێ، ئەوا شیاوە “دادهەق” بەکاربهێنین.

[8]  Patience – سەبر – پشوودرێژی

The post ماڵاوایی appeared first on ژنەفتن.

لاپه‌ڕه‌ دوای لاپه‌ڕه‌ی په‌یڤه‌ بۆنداره‌کان

به‌ نێو ڕسته‌کانه‌وه‌

خۆی ده‌خوێنێته‌وه‌.

له‌ نێوان دوو شوێندا

پێست له‌ بان پێست به‌ نێو هه‌ر جه‌سته‌یه‌کدا به‌ ده‌م ڕێگای باخچه‌وه‌

به‌رده‌کان ده‌چنێته‌وه،

                     ئه‌و ڕه‌قترین ڕووبه‌ره‌

وه‌ستاوییه‌.

ئه‌ز خۆم، بایه‌کم، که‌ به‌ نێو هه‌ر دیدارێکی به‌رزه‌وه‌

بێسازش به‌ره‌و ده‌روازه‌ی دۆزه‌خ ڕێ ده‌که‌م. [1]

گاڤه‌کانم بێ ئاراسته‌ ده‌بن،

جه‌سته‌ به‌ردییه‌کان به‌ جووڵه‌کانییه‌وه‌

رێگاکه‌ بۆ نێو خانووه‌که‌ نیشان ده‌ده‌ن

که‌ له‌وێدا ده‌ستپێکردنیان له‌ دایک ده‌بن،

جارێکی تر له‌ چاڤه‌ راماوه‌کانی مندا، جارێکی تر

له‌دایک ده‌بنه‌وه‌.

من ده‌ستی تۆ، ئه‌و ده‌سته‌ شازاده‌ سپیترینه‌ی تۆم گرت

بوو به‌ نه‌رمترین پێست

که‌ هه‌ناسه‌ی ده‌دا.

هه‌ندێک جار به‌رانبه‌ر ڕووخسارت ده‌وه‌ستم،

پڕ له‌ په‌رێشانییه‌کی ئه‌به‌دی

                                به‌ چاوێکی ڕۆندکییه‌وه‌،

په‌رێشانییه‌کی بێ بن و

له‌ بن به‌ده‌ر.

سه‌رتاپای تۆ سه‌لماندنه‌!

من له‌ ده‌نگه‌وه‌ به‌ قووڕگێکی کراوه‌وه‌ به‌ره‌و ئه‌و پیرۆزییه‌ واقیعێنراوه‌،

بوونایه‌تییه‌ک له‌ ڕووخسارێکدا جیا ده‌که‌مه‌وه‌،

                  له‌وێدا له‌ باخچه‌که‌دا جه‌سته‌کان

                  له‌ هزره‌ ده‌ست ئاساکانه‌وه‌ ده‌فراژێن،

که‌ ئه‌و ده‌سته‌ جارێکیان خه‌یاڵیکی پێکڤه‌ داتاشی

بۆ رۆژگارێکیش‌ بوێرتر بوو.

ئه‌و شوێنه‌ ژوورێکی له‌ ئه‌به‌دییته‌دا سازاند،

خانووه‌که‌ له‌ بێ بناخه‌ییه‌وه‌ هه‌ڵچنراوه‌.

گه‌ره‌که‌ چاوه‌کانم به‌ دیداری

بچووکترین بزوانی

ڕوح بگه‌ن.

هاوڕێیه‌که‌م بۆچی… ئه‌و بزواوه‌ هه‌ر بچووکه‌،

 به‌رد،

               به‌ نێو ڕاماوێک له‌ نه‌بزواوییه‌وه‌‌

یه‌کجار زۆر بزوتنه‌وه‌ دروست ده‌کا؟

چۆن ده‌توانم  هه‌ست به‌ نه‌رمیی بکه‌م که‌ به‌ نێو پێستێکی ره‌قهه‌ڵاتووه،

ئه‌و به‌ردینه‌وه‌،

سه‌ما بکا؟!

هه‌موو ڕووخساره‌ به‌ردینییه‌ خه‌ونبینه‌کان گه‌واهی له‌سه‌ر من ده‌ده‌ن

من له‌وێدا به‌رانبه‌ر ئه‌وان،

ئه‌و قه‌ده‌ره‌ له‌ من راماوه‌دا،

ده‌جووڵێمه‌وه‌،

                جه‌سته‌کان

                پفکراو، رژی له‌ روح:

گوڵێک که‌ له‌ داستانه‌کانی مانگه‌وه‌ گه‌شه‌ ده‌سێنێ.

به‌هاری 2004

ستۆکهۆلم

تێبینی: ئه‌و شیعره‌ به‌ یادی  به‌هاری 2004ی پاریس، شوێنپێیه‌کانی گه‌ڕان به‌ناو باخچه‌ی په‌یکه‌ره‌ به‌ردینه‌کانی ئه‌گۆست رۆدێن، نووسراوه‌.

ئیلۆنۆرا برو، ژنه‌ شاعیر و نووسه‌ر، له‌ ساڵی 1979 له‌ شاری ستۆکهلمی سوێد له‌دایک بووه‌. به‌که‌لۆریای له‌ فه‌لسه‌فه‌ به‌ ناوێ “رامانی دۆلوز له‌مه‌ڕ بیرۆکه‌ی فیلم  و هونه‌ری فیلم لای تارکۆفسکی” .  وێڕای شیعر نووسین، وتار و ره‌خنه‌ له‌ باره‌ی فیلم، شانۆ و ئه‌ده‌ب بڵاو ده‌کاته‌وه‌.  پێشتر ئێلۆنۆرا برو به‌ کوردی کۆمه‌ڵێک شیعری له‌ کۆشیعری “نیگای ده‌ست”، 2006، بڵاوکراونه‌ته‌وه‌.

سه‌رچاوه‌:

Tidningen Kulturen, Nr 19, 2007-07-3

رۆژنامه‌یه‌کی هه‌فتانه‌ی تایبه‌ت به‌ کولتووره.

‌

‌

[1] ده‌روازه‌ی دۆزه‌خ، ئاماژه‌یه‌ بۆ یه‌کێک له‌ په‌یکه‌ره‌ به‌ناوبانگه‌کانی ئاگۆست رۆدێن، که‌ ئه‌و 37 ساڵ (1880-1917)کاری له‌گه‌ڵ کرد، که‌چی  ئه‌و هه‌رگیز ده‌ستی له‌ ئیشکردنی ئه‌و په‌یکه‌ره‌ هه‌ڵنه‌گرت

The post له‌ باخچه‌ی به‌رده‌کاندا appeared first on ژنەفتن.

زویربوون ڕاستگۆیییە،

منداڵانەیە، هەر بۆیە هێند پاک و بێ گوناهانەیە.

بێ درۆیە.

زویربوون؛ “تۆم خۆشەوێ”یە.

دەستبەردارنەبوونە.

زویربوون باسی “من” ئەکات.

زویربوون:

“تووڕە بووم، بەڵام هێشتا لێرەم”ە،

“ناڕۆمە”ە،

“ناتوانم بڕۆم”ە.

زویربوون:

نازکردنە،

بە نزیک بینینە،

“بە نرخی بۆ من”ە.

زویربوون:

“خۆشەویستییەکەت بڵێ”یە،

“دە ئیتر تێبگە”یە.

زویربوون:

ئومێدە،

لە ناوبردنی “تۆ بڵێی”یەکانە،

دڵنیابوونەوەیە.

ئەزانی ئەمەوێ بڵێم چی:

“من زویرم لێت”!!

The post زویربوون appeared first on ژنەفتن.

له کانیاوی خوێنی دایکمدا، برینی یەکەمی

دێتەوە بیرم. سەر سڕماو لە گوڵپەڕی نەپشکووتوو سوور پرتووکاو،

ڕەش هەڵگەڕاو لە دەوری مەچەکی.

چەند میوەی قاش کردن، چەند پیواز، چەند بەدەن به پێست و ناوکی تیژەوە.

به دەمی منەوەی کرد.

ئەو ئێمە ژیا و ئەمن-

ئەو ئێمەی داڵدە دا و ئەمن-

بێ‌وچان دەدوا لەگەڵ ئەو گوڵانە

وا لە خوێنییەوە دادەوەرین، وا بە ڕێی ئاسمانا بردیان بەرەو مردن. دەنگیم دێتەوە بیر

چەشنی قلۆچی ڕۆچوو له جەرگ و ئەمن هەرگیز دەرمنەکێشا.

لە ژیانەکەی‌تردا، کە لێرەیە، ئالێرەیە، هەموو ئەو زارانەی ڕۆژێ

بلووزەکەی دایکمیان چڕیوە، له دەوری یەک کۆوە دەکەم.

ئەو سووتا و ئەمن-

وڵامی خودای به توندی دایەوە.

ئاخ، دایکی من، سەمای دەکرد، سەربەست.

کۆگای پەژارەی سەر ئەستۆم، دەکرێتەوە و دەبێته جلکێکی ڕەش بە بەرمەوە.

ژیانی جەستەیەک

چەشنی گوڵپەڕ، لەگوێن میوە، وەکوو سووتان.

هەموو ئازارێکم لە کۆڵ ناوە و ئیدی بێ‌بڕستم.

دایکم ڕزگاری بوو و ئەمن-

(کەچی زیندوو نەما)

به منی هیچ نەگوت و ئەمن-

هەموو ئەو دەمانه چاوەڕوان بوو.

شین‌نامه چۆنم بڕوا پێ بکا؟

پێکەوە، ئاسمانمان پێوا.

دەروازەیەک کرایەوە و پێی‌دا به سانایی

له جیهان تێپەڕین.

ئەو نووسیی ئێمە و ئەمن-

ئەو دواهەمین یا هەرگیز نەهاتوو بوو و ئەمن-

دوو چاوی ڕەش، بەدەر له ژین، ئەبەدیەتیان بەسەردا ئاوەڵا کرد.

ئەو دەمەی هەوا له هەناویدا ڕاوەستا و

                                           ئەمن-

جاری دوایی لە سەرەمەرگا بینرا. بۆ یەکەم جار لە ژیانیا

کش و مات و بێ‌دەنگ بوو. کانیاوی

خوێنی دایکم گەرم‌گەرم و خوایه گیان تاریکان

تاریکانی ئەوپەڕی دەرکەی داخراو

که هەتا هەر جووڵەی نایه.

سەرچاوە:

The post بینینی بەدەن appeared first on ژنەفتن.

ئەمشەو هیچ نیم.

پەیوەندیم بە دار و دیوارەوە نەماوە،

سەر و دەست و پێی زۆرم بینیوە،

دەنگی زۆرم بیستووە،

بەردەوامی منی لە پەلوپۆ خستووە،

مۆسیقا هەر مۆسیقاکەی جارانە،

هەوایش تەواو چەقی بەستووە.

وێنەیەکی سێلین بە دیوارەکەمەوەیە،

گۆچانێکی پێیە،

سەبەتەیەکی بە دەستەوەیە،

پاڵتۆیەکی زۆر قورس شانی داخزاندووە،

تاڵێکی درێژ بە لاجانگیدا شۆڕ بووەتەوە،

ژیان ئەوی تاساندووە،

سەگەل پەلاماریان داوە،

دیارە زۆر زۆر، 

زۆر زۆر.

ئەم پزیشکە،

ئەم وشەنووسە،

ڕێی دارستانێکی گچکەی وەبەر گرتووە،

ئەوەی گەرەکیەتی هەر مردنە،

نەک هیچی دیکە،

ئەوەتا وێنەکەی بە دیوارەکەوەیە

و مردووە.  

ئەمساڵ ١٩٨٨ـە،

تەواوی ئەم مانگانە

بە ناخۆشی تەنراوە

و پێشتر هەستم پێ نەکردووە.

جگەرەیەک دادەگیرسێنم و

چاوەڕێ دەبم.

سەرچاوە: 

Celine With Cane And Basket, The Last Night of the Earth, Charles Bukowski, Black Sparrow Press – 1992 (Translated into Kurdish by Jiyar Homer) 

The post سێلین بە گۆچان و سەبەتەوە appeared first on ژنەفتن.