تەمی شەوقێک لە شووشەی پەنجەرەکەم دەدات،

کە هەم جەلادە و هەم پەیامبەر

بەرلەوەی بمرم،

بە تیشکێک دەمکوژێت و

دوای ئەوەی دەبم بە خۆڵەمێش،

بە فوویەکی سارد،

لەنێو شووشەی چاوەڕوانیدا،

دەمژێنێتەوە

من لەم هەرێمە غەریبەدا،

دڵم نەخۆشخانەیەکی چۆڵە و

زمانم،

عیسایەکە لەسەر عارەبانەی کەمئەندامیی وشەکان

دەستەکانی بە تەلەفۆنی بێدەنگییەوە بەستراون و

کاتێک دەیەوێت بڵێت: خۆشمدەوێیت،

جیهان دەبێتە تەمومژێکی چڕ و

دێڕەکان لەژێر پێی هێماکاندا دەپلیشێنەوە

من لێرەم…

لەسەر شەقامێک کە هێڵەکانی درێژکراوەی حەسرەتن

هەر هەنگاوێک،

بزمارێکە بۆ سەر جەستەی ڕێگا

هەر تەماشاکردنێک،

خاچێکی مۆدێرنە لە کۆنکرێت و ئاسن و دووکەڵ

من لەسەر ئەم خاچانەدا،

خوێن نا،

کاتژمێرە مردووەکانی تەمەنم هەڵدەواسم

ئەی ئەو کەسەی لە ناوەوەی مندا بەتاڵیت!

شەوقی تۆ، وەک تیشکی لەیزەر،

پێستی ناوەوەی یادەوەریم دەسووتێنێت و

لۆژیکی یادیشت،

برینەکانم بە خوێی فەرامۆشی ساڕێژ دەکات

ئێمە لە سەدەی سڕبوونی وێنەکاندا دەژین

دڵم عیسایەکە،

بەڵام بێ هەست

خاچەکەشم چوارڕێیانێکی قەرەباڵغە لە نائومێدی

تۆ،

لە یارییەکی ئەلیکترۆنیی بێدەنگدا،

کە تێیدا،

تەنیا کۆدێکی سەرگەردانم لە نێوان مەرگ و مانەوەدا،

دەمکوژیت و دەمژێنیتەوە

The post سێبەرێکی کۆدکراو لەسەر چوارڕێیاندا appeared first on ژنەفتن.

The post شەرابی خەونەکان appeared first on ژنەفتن.

باران پێیەکی لە ئاسمان و پێیەکی لە زەمینە.

بەڵام ئیتر کێ گرینگی بە تەڕەساڵی و سەوزاییی سەحرا ئەدا؟-

کە ڕەهێڵە هەرچی کەوتە بەر تەوژمی

برژاندی و خەزانی کرد.

-وینستۆن لە دوێنێ گرانتر بووە

ئیدی بەهمەنیش کار ناباتە ئاکام

پاکەتێک تیر نەبێ.

ئەچمە لای پەنجەرەکە و سەیری کۆڵانەکەمان ئەکەم..

پیرەپیاوێک عەرەبانەیەکی پیرتر لە خۆی پێیە و خەریکی کۆکردنەوەی شەخەڵە

بیر ئەکەمەوە:

ئاخۆ ژیان ڕێکترە یان ژان؟-

دێمەوە و لەسەر کورسییە بەناوبانگەکەم دائەنیشم، لاپەڕەیەک دەردێنم و پێنووسێک ئەکەمە هاوڕێی سپێتییەکانی

بۆ کوێ ناڕوا ئەم خەیاڵە خەڵەتاوە بە خەڵات!

بەڵام باڵی ئەم لاپەڕە بۆ هەموو مەژگم بەش ناکا-

هەر بەم چەن سانتە ڕازی ئەبم.

ئەکەومەوە بیری برینەکانم- بەهاری ئەوساڵیش نەیتوانی هیچی لێ بڕوێنێ.

لە گۆشەیەک ئەنووسم بچووک: بەهار، ئەفسانەیەک زیاتر هیچی تر نەبوو.

کە حزبەکان ئێمەیان پێ خەڵەتاند.

بیرەیەک هەڵئەدەم و بیر بە بیرە نەوتەکان ئەکەمەوە و ئەترسم ڕۆژێک چاڵەکان خۆڵ زیاتر هیچی تر نەتفێننەوە

لە گۆشەیەکی تر ئەنووسم:

دڵنیا بن! خەڵکی خەوپیاکەوتووی خەراباتەکانی هەمیشە مەست

دڵنیا بن!

ڕۆژێ دێ-کە ڕۆژ ناتوانێ نەهاتن-

چاڵەنەوتەکان تەواو ئەبن

چیتر نەوتی ڕەشی لەشی ئەم وڵاتەیان دەس ناکەوێ

ئیتر هەموومان ئەگرن و لە دەمارەکانمان چاڵە نەوت ئەگەڕێن.

لە ناکاو دەنگە دەنگێ دێ

سەر هەڵئەبڕم ئەبینم

ئیزرایڵ سواری مووشەکێک بووە و بەرەو بادییەیەکی نادیار ئەڕوا

بای بای ئەکا!

ئەمخاتەوە بیری جەنگ

ئەنووسم بە ڕەنگی سوور و ڕەش و گەورە لە سەر لاپەڕەکە:

جەنگ، منداڵانەترین یارییەکە گەورەکان ئەیکەن.

بیری دایک و باوکم ئەکەومەوە و هەناسەکانیان.

بەس بوو بیانبیسم تا بزانم

هەناسەکانیان شاد کێشاوە یان نا؛

درێژدە ئەدەم:

من هەناسەناسێکی لێهاتووم…

بەشێکی زۆری لاپەڕەکە ئەهێڵمەوە بۆ نووسینی شتێ کە نازانم چییە.

تا… (با) یادەکانی تۆ دێنێ و بە فۆنتی تەڕی باران و پیتی بەپەلەی دڵۆپ، لەسەر پەنجەرەکەم ئەینووسێ..

دەس ئەکەم بە نووسینی دەقێکی نوێ

شتێک کە وابزانم شێعر نییە

وە کەسیش بە شێعر قبووڵی نییە

-تۆ تێیتە کایەی ئەم ناشێعرەوە-

بەڵام ئەمە ڕازێکی دەمەو ئێوارەیە و

زامێکی هەتا هەتاو هاتنە

هەر تۆ ئەیزانی و

با هەر خۆیشت بیزانی

ئەوەی باسی تۆی تێ بکرێ.. شێعرە

تەنانەت ئەم چەن دێڕە!

The post تۆ تێیتە کایەی ئەم ناشێعرەوە appeared first on ژنەفتن.

كاتی کەمتر  

……………..

کاتێکی کەمتری پێویستە بۆ وتن، کەمتر لەو فرمێسکەی پێیدەچێت  بۆ مردن؛

 من حسابم بۆ هەموو شتێك کردووە، لەوانەی تۆ هەتە.

 سەرژمێریی بەردەکانم کردووە، ئەوان ژمارەیان هەیە، وەک پەنجەکانی من و هەندێکی تر؛

هەندێک نامیلکەم بەسەر ڕووەکەکاندا دابەش کرد، بەڵام هەموویان ئامادە نەبوون قەبوڵی بکەن،

تەنیا یەک چرکە هاوەڵیی مۆسیقام کرد و ئێستا من چیتر نازانم بیر لە چی خۆکوشتن بکەمەوە،

 چونکە هەرکات گەر بمەوێت لە خۆم جیا ببمەوە، دەرچوونەکە لەم لایەوەیە، بەدئاکام بۆی زیاد دەکەم،

 دەرگای چوونە ژوورەوە، دووبارە چوونە ژوورەوە لە لایەکی ترەوەیە.

 دەبینی چیتر دەبێ بکەیت، کاژێرەکان، خەمناکی، حسابێکی ماقوڵیان بۆ ناکەم،

من تەنیام، لە پەنجەرەکەوە تەماشای دەرێ دەکەم؛ ڕێبوارێك نییە، یان باشتر وایە بڵێین کەس تێناپەڕێت،

 (هێنانی هێڵ بە ژێر تێپەڕین). تۆ ئەم پیاوە دەناسی؟ ئەوە کاک هەمان شتە

ئەی ئایا دەتوانم خانم خاتوونت پێ بناسێنم؟ وهەروەها منداڵەکانیان.

 پاشان دەگەڕێمەوە سەر هەنگاوەکانم، هەنگاوەکانم، هەروا گەڕانەوە دواوە،

 بەڵام تەواو نازانم دەگەڕێنەوە سەر چی؟ ڕاوێژ بە خشتەیەك دەکەم؛ کە

ناوی شارۆچکەکان گۆڕدراوە بە ناوی ئەو کەسانەی ڕادەیەك لە منەوە نزیک بوون،

ئایا بچم بۆ (ئەی)، پاشان بگەڕێمەوە بۆ (بی)، لە (ئێکس) بیگۆڕم، بەڵێ، بەدڵنیایییەوە، من لە (ئێکس) دەیگۆڕم.

فەراهەم هێنراوە، من پەیوەندی بە بێزارییەوە لەدەست نادەم! ئێمە لەوێین: بێزاری، ئەی هاوتەریبی جوان،

چەندە هاوتەریبەکان جوانن لە ژێر گومبەزی ئاسماندا.

***

٢

مۆنۆمێنتی تا

………………….

پیادە بە  پارکەکەدا چووم بۆ مۆنۆمێنتی تا.

لە ناوەندی چوارگۆشەیەکی شووشەییدا بوو  

 دەورە درابوو بە گوڵ و نافورەی سوور.

مۆنۆمێنت لە شێوەی ئەسپی دەریاییدا بوو،

تابلۆیەکیش نووسرابوو:

گەرم بووین و مردین..

***

٣

شەپقەی کافکا

………………

لەگەڵ بارینی بارانەکەدا

بە نەشتەرگەری لەسەر سەقفەکە،

قاپێ ئایسکرێمم خوارد

کە لە کڵاوی کافکا دەچوو.

قاپێ  ئایسکرێمی ئاوها بوو

تامی مێزی نەشتەرگەری دەدا

کاتێك نەخۆشەکە نیگا دەکات

  لە بنمیچەکە.

***

بایۆگرافی و ستایڵ:

ڕیچارد گاری بڕاتیگان ( ٣٠/١/١٩٣٥ – ١٤ /٩/ ١٩٨٤) نووسەری ئەمریکی، خاوەنی ١٠ پەڕتووکی هۆنراوەو ١١ ڕۆمان و ١ پەڕتووکی کورتە چیرۆكە، هەروەها پەخشانیشی نووسیوە. لە تاکۆمای واشینگتۆن لەدایک بووە، لەساڵی ١٩٥٦ چووتە سانفراسیسکۆ، هەر لەو ساڵانەشدا خۆی لە دنیای نووسین و داهێناندا بینیوەتەوە و بەرەو جیهانیبوون هەنگاوی نا، مه‌خابن ناوی لە لیستی ١٠٠ نووسیارو بیرمه‌ندی دیدایە کە لە سەدەی بیست و لە ١٤ی سیبتەمبەری ١٩٨٤ بە ڕووداوی خۆکوژی کۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا.
وێڕای ئەوەی سەر بە ڕێبازی پۆستمۆدێرنیزم ناوزەد دەکرێت؛ ئەمڕۆ نووسەران، خوێنەران، هونەرمەندان، میوسیکژەنان …. ئیلهام لە کارەکانی  وەردەگرن و پەرچڤەی سەر زیاد لە بیست و پێنج زمان کراون. دوا ڕۆمانی (ژنێکی بێ بەخت) لەساڵی ٢٠٠٠دا لە چاپدرا.

هەر لەسەرەتای لاوی و گەشەکردنیەوە ژیانی زبرو برسێتی حزوری بەردەوامیان هەبوو لای براتیگان ، بۆ نموونە لە تەمەنی بیست ساڵیدا ئەو دەسگیرکرا چونکە بەردێکی گرتبووە پەنجەرەی پۆلیسخانەیەك. تا بچێتە زیندان و لەوێ بواری نان خوارنی بۆ دەرەخسێت ، بەڵام لەبری زیندان ڕەوانەی نەخۆشخانەی دەروونی ئۆریگۆن کرا.   بیانوی توشبوونی حاڵه‌تی شیزۆفرینیای به‌دگومانیی.

دیکنسن و ولیەم کارۆلس ویلیەمس کاریگەریان لەسەر بەرهەمەکانی  بووە، پەخشانەکانی زۆر جار بەلای شێتۆکەیی و سەمەرەدا دەچن، بەسەرهاتە سوریالیەکان، یان ئەو تێبینی و وێکچواندنانەی لەگەڵ یەکدا بەرەنگاردەبنەوەو نەگونجان و دوورکەوتنەوەیەکی گەورەیان لەخۆ دەگرت، لە کارەکانیدا تێبینی دەکرێن بەڵام جارانێکی تریش سادەوئاسان بوون. ئەو حەزی دەکرد ڕۆمانەکان لەگەڵیەکدا بدورێت، پەرەگرافی بەشەکان به‌جۆرێك درێژدەبوونەوە لە نێوان هاتن و چووندا، لە نێوان داڕشتنە لەناکاوەکان و ئاڵۆسکاندنی سۆزداری و وێناکردنی سادەی تێبینیکراوی ژیانی ڕۆژانە.
چەندڕەگەزێکی دیاری کراو لە بوونەوەران و شمەك لە نووسینەکانیدا دووبارە دەبوونەوە، وەك تەختەدارەکان، ماسییە خاتوونەکان، ڕووبارەکان .. چیرۆکەکانیشی پڕ بوون لە گۆڕانکاریە سەیرەکان: ناوەکان دەبوون بە کردار، مرۆڤەکان دەبوونە بیرۆکەکان، ناونیشانی پەڕتووکەکان دەبوونە پیت.

  (ئەبۆت کیت )ی ڕەخنەنووس دەڵێت: شیکاری ڕەخنەیی بۆ شێوازی بڕاتیگان وای ڕاڤەدەکەن کە برەوی بڕاتیگان وەك نووسەر لە شێوازی کاریگەری بەکارهێنانی زۆرانبازی و گرژی نێوان واقیع و خەیاڵدایە.
باشترین ڕۆمانی لە ساڵی ١٩٦٧دا چاپکرد بە ناوی ( ڕاوکردنی ماسیەخاتوونە لە ئەمریکا).
جێگۆڕکێیه‌کی سه‌یر له‌ زاراوه‌و وشه‌کاندا هه‌یه‌ له‌ سه‌ره‌تاو ناوه‌ندو کۆتایی ده‌قه‌کاندا، جارانێك گوێ به‌ هیچ یاسایه‌ك نه‌دراوه‌ له‌ ناویاندا، جارانێکیش ساتیرو گاڵته‌کردنه‌ به‌ عه‌قڵی مرۆڤگه‌لێك، جارانێك سیفه‌ته‌ دژه‌کان پێکه‌وه‌ ده‌گونجێنێت، تیایاندا  ئایرۆنیکییه‌کی جوان و بێ ئازار ده‌بینرێته‌وه‌.. هه‌ڵقوڵاو له‌ نامه‌عقولی ژینی که‌ڵه‌ نووسه‌رێکی به‌دبه‌خت و ناکام..

سەرچاوەکان:

   1- Poetry Book, Richard Brautigan, Atlas  Pack, October 1969

2- richardbrautigan.net ,  poems and Biography,

The post هێڵێک بە ژێر (تێپەڕین)دا appeared first on ژنەفتن.

زۆر سادە بانگم کە

من وەک زمانی عەرەبی

لە ڕاستەوە بەرەو چەپ بانگ مەکە

من وەکوو زمانی لاتین

لە چەپەوە بۆ ڕاست بانگ مەکە

من وەکوو زمانی چینی

لە سەروە بۆ خوار بانگ مەکە

زۆر سادە و ساکار بانگم کە

هەروەک چۆن هەتاو

 بانگی گوڵ و گیا دەکات

و چۆلەکە

 بانگی لاپەڕەی گوڵ!

تۆ یەکەم ڕووناکبیری کە

خۆشەویستی بە مەسەلەیەکی نەتەوەیی و ئەتنی نازانی

و تەختی جێخەوەکەتت

نەکردۆتە تریبوونێک بۆ درووشمدان

باش دەزانم کە من یەکەم ژنی ژیانتم

بەڵام ئەو شەیتانەی هەموو ڕۆژێ لەگەڵمان قاوە دەخواتەوە

یەکسەر هانم دەدا

پرسیارت لێ بکەم

ئەی دووەم ژن کێیە؟

٢

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە، هاوڕێم!

 یادگەت کردۆتە کۆگای

بیروبڕوای ڕزیو

و وشەی کۆن
و هەموو ئەو شتەی لە باوکت وەک میرات ماوەتەوە بۆت
لە مەیل بە ملهوڕی
و تاسەی دەسەڵات بگرە

هەتا ژنی زۆر!

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

کە بە پێچەوانەی قسە مۆدێڕنەکانت

خۆت مودێڕن نیت و

بە پێچەوانەی بانگەشەکانت

هی ئەم سەردەمە نیت و

بە پێچەوانەی سەفەرە زۆرەکانت

هێشتا دەوارەکەتت بەجێنەهێشتووە.

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

ئێستایش هەر ئاغا و خانی

لە ڕۆژگاری ڕزگاریدا

و هۆشت بە لای عەشیرەتەکەتەوەیە

لە ڕۆژگاری ئازادیدا

هەوساری وشترەکەت جەڕاندووە لە دەستت

لە ڕۆژگاری شەڕی ئەستێرەکاندا

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

ئەوەندەی پووشێک

نارسیزمی مێژووییت لێ نەبۆتەوە

بانگی ژنان دەکەی لەگەڵت سەما بکەن

بەڵام لەگەڵ خۆت هەڵدەپەڕی

لەگەڵ پرۆفیسۆرەکاندا هەڵس و نیشت دەکەی

بەڵام چاوت تەنیا هەر خۆت دەبینێ

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

تۆ بەربەستێکی لە بەردەم خۆشەویستیدا

 لە بەر پێی شیعردا

 لە بەرۆکی میهرەبانیدا

لەو کاتەوە دەتناسم

تەنیا ڕۆچنەیەکت نەکردۆتەوە بۆ هەتاو

و باڵگرتنەوەی چۆلەکەکان.

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

کتێب دەکڕی بەڵام نایخوێنیتەوە

دەچیتە مۆزەخانەکان

بەڵام یەکگرتنەوەی هێڵ و ڕەنگەکان ناتورووژێنێ

لە گرانترین هۆتێلەکان ژوور دەگری

بەڵام ژیان ناکەی

ژنەکانت دەگۆڕی

هەر وەک جلەکانت

و کراواتەکانت

مامەڵەت لەگەڵ خۆشەویستی

وەک دەرهێنانی پێڵاوەکانتە

کێشەی گەورەی تۆ ئەمەیە

کە ئەوەی لە خۆشەویستی دەیزانی

ئەوەیە لە هەزار و یەک شەو فێر بووی و بەس

کەوایە بەردەوام بە!

مێشکە بەردینەکەت بپارێزە

منیش هەموو هەوڵم بۆ ئەوەیە

ڕۆبۆتێک عاشقم بێ.

The post دوو شیعر لە “سوعاد سەباح” خانمە شاعیری کوەیتی appeared first on ژنەفتن.

من لە هۆزی ئەو باڵندانەم،

کە تەنیا بۆ غەریببوونی خۆیان، 

نەک بۆ چەپڵە،

 دەزانن لەسەر ته‌لی کارەبای گۆڕەپانەکان بنیشنەوە

کاتێک با کڵاوی پێغەمبەرە درۆینەکان دەبات،

من نینۆکەکانم لە جەستەی کڕێوەیەک گیر دەکەم و

ملوانکەیەک لە گەڵای مێو، 

لە گەردنی تەنیایی خۆم دەئاڵێنم

سیاسەت؛ پیرەژنێکی مه‌ست و

حیزب ئەو سۆزانییەیە،

کە لەسەر سەکۆی شەقامەکاندا بە ڕووتی سه‌ما ده‌کەن و

من..

ئەو ڕێبوارە شەرمنەم،

چاوەکانم لە نێو جانتای پڕ لە تەمەنمدا دەشارمەوە،

نەبادا پریشکی ئەو حەیاچوونە،

بەر داوێنی نزا چاکەکانم بکەوێت

٢

ئێرە ڕۆژهەڵاتە..

نشینگەی ئەو خودایانەی،

کە لە قوڕی سوور دروست کراون

لێرە، 

یاسا وەک داپیرەیەکی پیر وایە؛

پێش ئەوەی منداڵەکە لەدایک بێت،

تەفسیری گریانەکەی دەکات

یاسایەک..

کە وەک پشیلەیەکی ڕەش لە تاریکیدا دەگەڕێت و

بۆنی پیتی نێو دەفتەرەکان دەکات

ئەگەر لەجیاتی نێرگز،

بۆنی بارووتیان لێ بێت

فوو لە مۆمی پەنجەکان دەکات

٣

لەو پەرستگا کۆنانەی کە مێژوو لێیان دانیشتووە

دایکم بە چەرچەفێکی شینەوە،

نوێژی بۆ ماسییەکانی نێو گۆمە تەڵخەکان دەکرد

باوکم، 

دەستی گرتم و 

بە نێو گەرووی شاخە سەرکەشەکاندا بردمی

ئەوێ،

کە تێیدا عەشق شێتێکی زنجیرکراو بوو،

نەک پیاوێکی ئایینیی هێمنی،

ژێر سێبەری خاچ و منارە

ئێمە لەم خاکەدا،

شەرابمان لە کوپەی خەم دەخواردەوە و

سێبەرەکانمان لە ترسی جەلاد، 

پێش خۆمان ڕایان دەکرد

کارەسات ئەوە نییە ستەمکارێک لە دایک دەبێت

کارەسات ئەوەیە،

کە لە نێو منداڵدانی شۆڕشدا،

تۆوی دێوەزمەیەک شین دەبێت

٤

تەماشا کەن.. 

لە کەناراوەکانی نیشتماندا،

کەشتییەک دەبینم،

بە چوار ڕەنگ نا،

بە ڕەنگی شەو داپۆشراوە

قەفەسەکان لە ئۆقیانووس دەپەڕنەوە

ئەمجارە، 

ئاژەڵە دڕندەکان نین کە غەریبن،

ئەوە ڕۆحی مرۆڤەکانە،

کە بە زنجیری یاساوە، 

لەسەر تەختەی پێشەوەی زیندانە دەریاییەکان

سەما بۆ کەنارە بێگانەکان دەکەن

ئەی خاکە دێرینەکەم

ئەی نیشتمانی چوار مێخ کراوم

ئەی وڵاتی دابەشکراو لە نێوان چوار دۆزەخدا

با شانۆ و ڕۆژنامەکان باسی چێژ بکەن

ئەو چێژە تەمەن سێ هەزار ساڵەی،

کە لە دەفتەری فەیلەسوفە مردووەکاندا مەییوە

بۆ من..

ئەم سەردەمە، سەردەمی وێرانەیە

دەمەوێ لەنێو کڕنۆشی بەردە خوێناوییەکانمدا بمرم،

نەک لەژێر بنمیچی کۆشکە سپییەکاندا،

بێدەنگ سەر بنێمەوە

٥

ئەی خەڵکە خۆشباوەڕەکە

کاتێک پێتان دەڵێن: 

یاسایەک بۆ ئازادی هات

پەنجەکانتان بژمێرن..

نەبادا دانەیەکیان قرتابێت

ئەو یاسایە، چەقۆیەکی نەرمە؛

پێش بڕینی گەرووتان،

لایەلایەتان بۆ دەکات

ئەمەیە حیکمەتی ڕۆژهەڵات،

کە تێیدا پێنووسەکان دەبن بە داری سێدارە و

شاعیرانیش،

دەبن بە پاسەوانی گۆڕستانی وشەکان

The post لە بەندەری تەمدا.. مەرەکەبێک دەڕشێتەوە appeared first on ژنەفتن.

بە سازی بێ وەتەر و

شمشاڵی بێ کون

ئازار بڵاو دەکەنەوە.

قافڵەکان لە ناو سییەکانمدا خەریکی کێشانی نەخشەی کۆچن،

جەستەی منیان وەک خاکێکی بێخاوەن دۆزیوەتەوە؛

بۆنی سووتانی ئەو ڕێگایانەیان لێ دێت کە هەرگیز نەیانبڕی،

بۆنی ئەو هیوایەیان لێ دێت کە هێشتا مێژوو ناوی نەناون.

شمشاڵەکان، تەقینەوەی ئەو هاوارانەن کە لە گەرووی زیندانییەکاندا خنکاون،

بۆ ئەوەی بێدەنگی تەنیا جۆرێکی تری قیژە بێت

بەڵام، بە ئەلفوبێی کلس و خۆڵ.

لەمە بەدواوە بیابانێکم لە ناو کیسەیەکی نایلۆندا.

کۆچەرییەکان لە ناو دەمارەکانمدا خێوەتیان هەڵداوە و

بە بزماری ژەنگگرتووی یادەوەری،

دڵم لە قووڵاییی ئەم زەوییە نامۆیەدا دەچەقێنن.

بۆیە سازی بێ وەتەر دەژەنن؛

دەزانن..

کە ڕێگەکان هەمیشە بەرەو “هیچ” دەچن،

چونکە تەنیا ئەو “نەژەنراوانە” ڕاستین،

تەنیا ئەو برینانە پیرۆزن کە شوێنەواری چەقۆیان پێوە نییە.

خۆزگە دەبوومە ئەو تۆزەی کە لە ژێر پێی “گوێدرێژەکانیاندا” دەبێت بە ونبوون،

نەک ئەم هەموو ئاگایییەی کە وەک بەرد لە گەروومدا جێ ماوە.

من نەوەی ئەو سێبەرانەم کە خۆر نەیدەویستن،

ئاوازی ئەو کۆچەرییانەم کە تەنانەت خاکیش ڕقی لێیانە.

The post کۆچەرییەکانی ناو شاخوێن appeared first on ژنەفتن.

تەمەن لەسەر پەنجەکانی با دەنووسمەوە

پێیەکانم لە ڕەگی داربەڕووەکان توندترن و

ڕۆحم، 

وەک غوبارێکی ڕووناک، 

لە نێوان ئەستێرە و خۆڵدا هاتوچۆ دەکات

من ئەو یاخییەم،

کە لەناو دڵۆپەی ئاودا، 

زەریام بینیوە

لەناو هاواری بێدەنگیی شەقامەکاندا، 

سەمای فریشتەم دۆزیوەتەوە

یەکەم: 

(ئاوێتەبوونی گۆشت و ئەستێرە)

من کێم؟

ئەگەر پرسیار لە شەپۆلەکانی خوێنم بکەیت، دەڵێن:

تۆ نەوەی ئەو خۆرەی، 

کە لەسەر سنگی زەوی کوژایەوە

ئەگەر پرسیار لە نینۆکەکانم بکەیت، دەڵێن:

تۆ بزمارێکی کۆنی بۆ ڕاگرتنی ئاسمانی شین

لێرەم… 

لەم جەنجاڵییە هاوچەرخەدا،

لە ناو جەرگەی دووکەڵی کارگەکان و کۆنکریتی سارددا

من هەر ئەو شوانەم،

کە گۆرانی بۆ گژوگیا دەڵێت

ئەو پیاوەم،

کە لەناو شوشەی باڵەخانەکاندا، 

وێنەی خودایەکی ماندوو دەبینێت

جەستەی من تەنیا گۆشت و ئێسک نییە،

ئەلفوبێیەکی نهێنییە، 

گەردوون بە دێڕی کورت پێی دەنووسێت

کاتێک دەستم ڕادەوەشێنم، 

گەلەئەستێرەیەک لەو بەری تاریکییەوە دەلەرزن

دووەم: 

(سەمای فەنتازیا لە شەقامی واقیعدا)

تێپەڕیم… 

پیاوێک بە جلی فەرمییەوە

جانتایەکی ڕەش لە دەستیدا و

لە ناویدا فەزایەکی بێپایان

مۆبایلەکەم لە باخەڵمدایە، 

دەریدێنم و

نامە بۆ مردووەکان دەنێرم

بۆ ئەوانەی،

پێش من لەم گۆڕەپانەدا سەمایان کردووە

ئای لەم تێکەڵاوبوونە شێتانەیە:

ئۆتۆمبێلەکان بە ناو دەمارەکانی مندا تێدەپەڕن و

مانگ وەک مۆمێکی سپی، 

لەسەر مێزی کارەکەم دادەنیشێت

 * لێرە فۆڕمی کۆن دەشکێت

 * سەرواکان دەبنە ئاوی ڕەوان

 * مۆسیقای ناوەوە، خۆی لە ترپەی دڵی زەویدا دەدۆزێتەوە

من نامەوێت شیعر لە چوارچێوەی وشەدا زیندانی بکەم

دەستت بخە سەر ئەم وشانە…

ئایا هەست بە گەرمیی جەستەیەک ناکەیت؟

لووتت بنێ پێیانەوە،

ئایا بۆنی خاکی تەڕ و 

عارەقەی کرێکارێکیان لێ نایەت؟

سێیەم: 

(فرەڕەهەندییبوون)

یاساکان پێشێل بکەن

من هەم کاتژمێرم و 

هەم ئەبەدییەت

هەم ئازاری دایکێکم لە کاتی لەدایکبووندا و

هەم پێکەنینی منداڵێکم،

کە هێشتا نەهاتووەتە دنیا

من تۆم…

من ئەو بێدەنگییە قووڵەم،

کە لە دوای هەر هاوارێکی گەورە،

جیهان دادەگرێت

مەکەونە دوام، 

من لە چرکەساتێکدا لە هەموو شوێنێکم:

لەناو دەمی با

لەناو ڕەنگی سەوزی گەڵا

لەناو تاریکیی شەو

لەناو درەوشانەوەی تریفەی مانگ

لەناو نوێترین سۆفتوێری کۆمپیوتەر

لەناو هاژەی ڕووبار و 

لەناو بێدەنگیی بیاباندا

The post نامەیەک لە باخەڵی با-دا appeared first on ژنەفتن.

هەبوو نەبوو، بەرى هەمی هەبوونان، کریارەکا پیرۆز و دهەمان دەم دا پیس هەبوو

  مێژان، نە ناڤێ کەسەکێ، بەلکو فەرمانا ئەزەلی یا ڤاڵاتیێ بوو ل هەمی  تشتان دگەریا دا وان بمێژیت و بکەتە بەشەک ژ نەبوونا خو.

 جیهان، ب هەمی ستێر و گاڵاکسی ڤە، ل سەر سەمایا ڤێ برسیبوونا مەزن هاتبوونە چێکرن.

 مێژان، ئێکەمین دەنگێ ژ گەوریا گەردوونی دەرکەتی و داخازا پربوونا خۆ پێ کری، ژ وێ رۆژێ وەرە، ل سەر ئەردی، ئەڤ ناڤە بۆ پیشە و کار.

هەبوو نەبوو، خوداوەندێ مێژانێ هەبوو.

 ئەوێ د چاڤێن وی دا بەهەشتەک ژ  سوزان هەیی . ئەو نێزیکى “مێ”یێ دبوو، نە دا ژیانێ بدەتێ، لێ دا جوگرافیا روحا وێ بمێژیت. بهارا تەمەنێ وێ دکرە شەرابەکا ئێڤاری، و تێهنیبوونا خو یا ئەبەدی پێ دشکاند.

 لپشت خۆ، بتنێ پاییزا بیرهاتنەکا سار و لەشەکێ وەک پەرستگەهەکا چۆلکری دهێلا.

هەبوو نەبوو، بابێ مێژانێ هەبوو.

 ئەوێ کو ب ناڤێ پاراستنێ، دیوارێن ماڵێ دکرنە سنوورێن گەردوونەکی.

 وی بئارامی، رەنگێ خەونێن کچا خۆ دمێژتن، حەتا خەون دبوونە وێنەیێن رەش و سپی یێن دیالوگەکا بێ دەنگ.

وی ئاسمانێ لسەرسەرێ وێ دکرە بانەکێ نزم، دا کو فڕین بتنێ پەیڤەکا د پەرتووکان دا بیت، نە ئەگەرەکێ هەبوونێ.

هەبوو نەبوو، هونەرمەندێ مێژانێ هەبوو.

ئەو خواداوەندێ جوانناسییێ،  یێ کو خۆ ب برینێن “مێ”یان تێر دکر.

 وی روندکێن وێ دکرنە گەوهەر بۆ رستەیێن خو، و قێڕیێن وێ یێن کپکری دکرنە ئاواز بۆ سەمفۆنیێن خو یێن خەمگین.

ئەو لسەر پارچەیێن شکەستی یێن روحا وێ نەمر دبوو ،و مێ دناڤ پارچەیێن خو دا دمر.

هەبوو نەبوو، شێخ و زاهد ێ مێژانێ هەبوو.

ئەوێ کو ب ناڤێ ئەسمانان، ئەرد ژ ژنێ دزی.

 وی تیشکێن گومانێ ژ چاڤێن وێ دمێژتن و ل جهێ وێ، تارییا یەقینەکا کۆرە دچاند.

 وی سوزا باخچەیێن نەدیار ددا، لێ ژیانا وێ یا ئەردی دکرە بیابانەکا بێ ئاڤ.

هەبوو نەبوو، جڤاکێ مێژانێ هەبوو.

ئەو دەڤێ مەزن یێ ب ملیۆنان چاڤ، یێ کو ب نێرینێن خو یێن بێ دەنگ، هەوایێ  ب بەژن و بالا “مێ”یێ دکەت  دمێژت.

وی، بێ گونەهییا وێ دکرە تاوان، و سادەییا وێ دکرە لەشکرەک ژ گومانان. وی هەستەکا ئەبەدی یا رویساتیێ ددا وێ، حەتا کو وێ هەست دکر دبن چاڤدێریا خودایەکێ دڕندە دایە کو چجاران نا دەرکەڤیت.

ئەڤە هەمی، نێر بوون…

 ئەفسانەیا مێژتنێ بوون، نە سرودا مێژانێ.
ئەوان هەمییان دڤیا بمێژن، دا هەبن.

لێ ئەز…

 نە ئەو کریارم،

ئەز ئەو شوینوارم یا ل پشت وان مای.

 ئەز نە ئەو برسیبوونم، بەلکو ئەو ئێشانم یا ژ تێربوونا وان چێبووی.

ئەز نە ئەو دەنگم، بەلکو ئەو بێدەنگی مە یا کو پشتی قێریەکا مەزن دهێت.

ژ بەر هندێ، ئەز ناڤێ خو پارچە دکەم دا هوین راستیێ ببینن:
مێ: ئەز…

ئەو ئەردێ ئەزەلی، ئەو لەشێ بوویە شانۆیا هەمی جەنگێن هەوە.
ژان: روحا من.

 ئەو برینا ڤەکری یا ب هەناسەیێن من دخوریت و ب فرمێسکێن من خۆ دشوت.

ئەز مێ-ژانم

 ئەز نە کریارم،ئەز ئەرشیفم.

ئەرشیفێ هەمی وان دەنگێن کو هاتینە مێژتن. لەورا، ئەز خو ناکوژم، چونکی ئەز بخۆ بەرهەمێ کوشتنەکا بەردەوامم.

 مرنا من بتنێ دێ بێ دەنگییا وان تمام کەت.

هەبوو نەبوو، گەلەک “مێژان” هەبوون.
لێ چ ژ وان “مێ-ژان”ا، چ ژ وان “ژن-ئازاران” ژ ئەفسانەیا “مێژان”ێ نەبوون…
و چ ژ وان، ژ من بژانتر نەبوون.

The post مێژان appeared first on ژنەفتن.

شیعر لە دەرەوەی وشە و دەربریندا- خۆشەویستییە، ژیاندۆستییە، مرۆڤدۆستییە… یەكەم كۆمەڵە شیعری (ئونسی لويس ئەلحاج- 27 يوليو 1937 – 18 فبراير 2014) شاعری هاوچەرخی لوبنانی، بە ناونیشانی «لن» ساڵی 1960دا بڵاو بۆوە، لەبەر ئەوەی شێوە كۆنەكانی شیعری عەرەبی لەرزاند، نەفرەتییان لێ كرد.

هەرگیز (ئونسی ئەلحاج) دەستەكانی بە سیاسەت پیس نەكرد، هەمیشە لەگەڵ ئازادی بوو. ئەوە قسەیەكی سادە نییە، بەڵكە ڕاستییەكی قووڵە كە لە ژیانی ئونسی ئەلحاجدا ڕەنگی داوە، ئەو شاعیرەی كە قسەی خۆی گوت و لە تەمەنی (حەفتا و حەوت) ساڵیدا، دوای ململانێیەكی درێژ لەگەڵ نەخۆشیی شێرپەنجە، بە ئارامی ڕۆیشت.

شیعرەكانی (ئونسی لويس ئەلحاج) بۆ زمانی فەڕەنسی و ئینگلیزی وەرگێڕدراون، و هەندێكـ لە موزیسیانانیش ئیلهامیان لە پەیڤەكانی وەرگرتووە و كاری هونەری و مۆسیقییان لەسەر بونیادناوە. لە یەکێک لە گرنگترین بابەتە تایبەتەکانی لەبارەی گۆرانیبێژی لوبنانی (فەیروز) بە ناونیشانی “بەوپەڕی توندوتیژییەوە خۆشم دەوێت”، تیایدا دەڵێت: لە ژیانی ئێمەدا شوێنێک بۆ فەیروز نییە؛ هەموو شوێنەک تەنها بۆ فەیروزە.

هەندێكـ لە بڵاوكراوەكانی شاعیر «سەری بڕاو»، «ڕابردووی ڕۆژە داهاتووەكان»، «چی بە زێڕ كرد؟ چی بە گوڵ كرد؟»، و «پەیامبەرێ بە قژی درێژەوە، تا کانیاوەکان»…

ئونسی ئەلحاج كۆچی دوایی كرد، بەڵام وشەكانی مانەوە— ئەو هەمیشە بە ئازادی وشەكانی دەردەبڕین، تەنانەت ئەگەر ڕووحیشی لە ڕێگای ئەو ئازادییەوە بریندار بوایە.

(2)

لە پێشەكى كۆمەڵە شیعرى (لن) هەر تەنها شاعیرێكى یاخى نییە، بەڵكە شاعیرێكى نەفرەتلێكراویشە… هەر تەنها هاوارێكى جیاوازى شیعرى نییە، بەڵكە هێرشێكى دۆزەخى بوو، بۆ سەر چوارچێوەى شیعرى و كولتوورى سونەتگەرایى. ئونسی ئەلحاج لەنێوان هۆشیاریى ڕەخنەیى و قەسیدەى شیعرى ئازاد و قەسیدەى پەخشاندا ئاگایییەكى نوێى لە قەسیدەى پەخشاندا هێنا ناوەوە، دەمەوێ‌ بڵێم ئاگاییى ئونسی ئەلحاج پەیوەندى بە ڕۆشنبیریى شیعرى جیهانییەوە هەبوو، بۆیە وەك ڕووداوێكى ئەدەبى لە بەرجەستەكردنى قەسیدەى پەخشان و چۆنێتىی گەیاندنى بە خوێنەران بە جوانى ڕەنگی دایەوە.

قەسیدە دنیایەكى داخراوە بەسەرخۆیدا، هیچ ئامانجێكى زەمەنى نییە. شیعر دڵ- لە دڵدانە. پەخشان- گێرِانەوەیە. قەسیدە كورتبرِى لە هەموو هۆیەكانى دەربرِین دەكات. ڕەگەزى یەكەمى شیعر- موزیكایە. شیعر ئەوە دەڵێ‌ كە گوتراوە، پەخشان ڕوو لە شتێ‌ دەكات و دەیدوێنێ‌ و هەموو چركەكانى گوتار بە هى خۆى دەزانێت، موزیكا لە پێكهاتەى پەخشاندا بوونى دەكەوێتە لەرزەوە. لە شیعردا شاعیر پێش خوێنەر دەكەوێت، چونكە ئەو ئامرازانە ناس دەكات، كە شیعرى پێ دروست دەكرێت، هەمیشە شیعر لەڕێگاى لەرەى موزیكاوە دەچێتە دڵى خوێنەرەوە، ئەوەى شاعیرێكى كۆنەپەرست و خوێنەرێكى كۆنەپەرست بەیەكەوە دەبەستێتەوە چارەنووسە!

ئەگەرچى لەنێوان داڕشتنى شیعر و پەخشاندا جیاوازییەكى بەرچاو هەیە، بەڵام ئەوەى جێى گومان ئەوەیە، كە هەموو كەلەپوورە زیندووەكانى دنیا، شیعرى مەزنیان لە پەخشان پێشكەش بە مرۆڤایەتى كردووە، هەر لەبەر هەندێ‌ ئەمرِۆ شیعر بە كێش و سەروا ناناسرێتەوە! ئەوەى بەردەوام ڕێگا لە شیعرى پەخشان و قەسیدەى پەخشان دەگرێ‌ كێش و سەروایە. لێرەدا شیعرى بە پەخشانكراو- پەخشان نییە، وەك چۆن قەسیدەى بە پەخشانكراو- پەخشان نییە.

 شیعرى لیریكى هەیە، بەڵام پەخشانى لیریكى نییە، قەسیدەى پەخشانى نزیكە لە گێرِانەوە، قەسیدەى پەخشانى بێ‌ ریتمە وەك ئەوەى (سان جۆن پێرس) دەینووسى، قەسیدەى پەخشان خاوەنى جیهانبینییە، قەسیدەى پەخشان ئەزموونێكى قووڵ و بەهێزە، بەو پرِشنگانە دەناسرێتەوە كە بڵاوى دەكاتەوە وەك قەسیدەكانى هینرى میشۆ و ئارِتۆ…!

هەموو قەسیدەیەك وەك پێویست كورتە، بەڵام كورتبرِى زێتر لەسەر پەخشان جێبەجێ‌ دەبێت، نەك قەسیدە… قەسیدەى كێشدار زێتر پێویستى بە یەكگرتنە، نەك گەرِانەوە بۆ سەرچاوە، قەسیدەى پەخشان پێویستى بە ئامرازى گێرِانەوە، وەسف، ئەزموون، جیهانبینى… هەیە.

(سوزان بیرنار) دەڵێت: پێویستە قەسیدەى پەخشان لەپێناو درەوشانەوە- كورتبڕى بكات! هەموو قەسیدەیەكى پەخشان پاڵنەرێكى ئاژاوەیى لە پشتە، ڕووخێنەرە، وزەیەكى ئەندازەیى تێدایە، ڕاپەرِینە بە دژى كۆتوبەند… (ڕامبۆ) دەیویست بەسەر زماندا زاڵ بێت و كورتبرِى لە (بۆن، دەنگ، ڕەنگ…) بكات… قەسیدەى پەخشان لەسەر درەوشانەوە، نەفرەت، شێتایەتى… وەستاوە، هەمیشە هەرِەمەكى بوونی خۆى نیشان دەدات! قەسیدەى پەخشان كارى شاعیرى نەفرەتلێكراو و بەرهەمى نەفرەتلێكردنە… لە قەسیدەى پەخشاندا شتێك نییە پێى بڵێن كۆتایى.

(3)

ئونسی ئەلحاج نامەبەری دۆزەخى زمانە، بەردەوام بە دواى ئامانجە مرۆیییەكانەوەیە، بە دواى خۆشەویستى، بە دواى مرۆڤدۆستى و ژیاندۆستییەوە. شیعر لاى ئەو خۆراكى خودە! ئافرەت لاى ئەو ئەلتەرناتیفى ژیانە! منداڵى لاى ئەو پشتگوێخستنێكى فریشتەییانەیە لە ڕەشەبا دەمانپارێزێت‌. ئونسی ئەلحاج هەمیشە لەنێوان ناپاككردنەوەی زمان و پووچگەراییى ژیان و وێرانكردنى شتەكان، وەك بیابان تینووە.

ئونسی ئەلحاج شاعیرى ڕچەشكێن، شاعیرى هەرێمە دەست بۆ نەبراوەكانە، شاعیرى نەست و ناخ و زمانە قەدەغەكراوەكان ناوەوەی مرۆڤی لەنێو زماندا چەسپاند، دەست بۆ نەبراوەكانى، لە زمان و لە سەر ئاستى بیركردنەوە بەرجەستە كرد. بەڵام شیعر هەر تەنها بە مەسەلە قەدەغەكراو و دەست بۆ نەبراوەكانەوە پەیوەست نییە، شیعر بە حەقیقەت و ژیان و خەونەوە بەندە! شیعر هەر تەنها ڕاستگۆیى و بوێرى نییە، شیعر چۆنێتیى تەعبیركردنە لە ژیاندۆستى، لە مرۆڤدۆستى، گەرِانى بەردەوام و بەجێهێنانى زێترى خۆشەویستى و چێژ و خۆشییە.

مەرج نییە قەدەغەكراوەكان هەمیشە قەیران بنێنەوە، بەڵام هەموو ڕچەشكێنییەك ئامانجى ڕچەشكاندنە، ئەوە بەو مانایە دێت، كە هەمیشە وزەى ژیان بەهێزترە لە مردن، ئەوە بەو مانایە دێت، كە یاخیبوون كۆتایى نییە.

(4)

تێگەیشتنى باو ئەوەیە كە پەخشان پەخشانە و شیعر شیعرە، كەواتە ئەو میكانیزمانە چین كە قەسیدەى پەخشان بەرەو شیعر دەبات، یان شیعر لە قەسیدەى پەخشان دروست دەكەن، بێ‌ ئەوەى وەك پڕەنسیپێكى بنەرِەتى بە سەرچاوەى پەخشانەوە گرێ‌ بدرێت! ئونسی ئەلحاج لە پێشەكى كۆمەڵەى (لن) بەرانبەر ئەو دیدە باوەى كە شیعر و پەخشان لێكجیا دەكاتەوە، پێی وایە لەنێوان شیعر و پەخشاندا پردى بەیەكگەیشتن هەیە! ئەگەرچى پێی وایە پەخشان و شیعر نكۆڵى لە یەكتر دەكەن، چونكە شیعر دەبێ‌ ئەوە بێت كە لە دەرەوەى پەخشاندا دەنووسرێت، بەڵام پەخشان نەرم و كراوەیە، شیعر ڕێكخراو و مەبەستدارە، پەخشان هێمن و جێگیرە، شیعر گرژە، شیعر نە زەمەنییە و نە پەیوەندى بە بارودۆخەوە هەیە، ئەوەش پێچەوانەى پەخشانە. پەخشان بەرهەمى عەقل و ئاگایییە، بەڵام شیعر بەرهەمى دەروونە، پەخشان گەیەنەر و ڕازیكەرە و شتەكانمان بۆ دەسەلمێنێ‌، بەڵام شیعر درەوشاوە و ئاماژەخوازە.

كەواتە ئایا دەكرێ‌ لە قەسیدەى پەخشان دەربچین؟ ئەو پرسیارە ئیشكالئامێزە یەكێكە لە پرسیارە ئاڵۆزەكانى پێشەكىی كۆمەڵە شیعرى (لن). بە برِواى من ئەو پرسیارە تەمومژاوییە! دەمەوێ‌ بڵێم دەكرێ‌ لە برى (ئایا) بە (چۆن) پرسیارەكە راست بكەینەوە: چۆن لە قەسیدەى پەخشان دەربچین؟ ئەگەرچى پرسیارى دووەمیش مەرج نییە ڕاست بێت، بەڵام لەگەڵ پەیبردن بە قەسیدەى پەخشان زێتر دەگونجێت‌. پرسیارى دووەم پرسى تایبەتمەندى و تاكگەرایى لەخۆدا هەڵگرتووە. ئونسی ئەلحاج پرسیارى یەكەم بە (نەرێ‌) وەڵام دەداتەوە: نەخێر ناتوانین لە قەسیدەى پەخشان دەربچین. لە پشت ئەو وەڵامەشدا پڕەنسیپێكى چەسپاو هەیە، ئەویش ئەوەیە كە بنەماى شیعر پەخشانە! پرسیارى یەكەم پێمان دەڵێت قەسیدەى پەخشان بە پەخشانەوە بەندە و دەكەوێتە ژێر كاریگەریى جۆرەكانى وەسف و ناونانەوە، بەڵام پرسیارى دووەم ئەو پرسیارەى لێرەدا هەوڵى فۆرمەلەكردنمان داوە پێمان دەڵێت قەسیدەى پەخشان بنەماكەى لەسەر پەخشان نەچەسپاوە، بەڵكە قەسیدەى پەخشان بنەماكەى شیعرە، دواجاریش دەمەوێ‌ تۆخترى بكەمەوە و بڵێم پەخشان ڕەگەزێكە لە ڕەگەزەكانى شیعر… شیعرى داهێنەرانە هەموو ڕەگەزەكانى قەسیدە و پەخشان لە ئاستێكى باڵادا خەلق دەكات، داهێنانیش لە ئاستە باڵاكانى زماندا دەدۆزێتەوە.

كەواتە لەنێوان شیعر و پەخشان مەسافەیەكى ئیستێتیكى و دەربرِینێكى بەرفرەوان هەیە، وەك چۆن مەسافەیەكى جوانى لە وەرگرى جۆراوجۆردا دروست دەكات. بەو مانایەش دەشێ‌ پرسیارى ئونسی ئەلحاج: ئایا دەكرێ‌ لە قەسیدەى پەخشان دەربچین؟ مەبەستى لە پەخشانێك بێت، كە مەسافەیەك لە شیعر نزیك دەبێتەوە.

(5)

شیعرى ئونسی ئەلحاج ڕووتە وەك ئادەم و حەوا بەر لەوەى لە بەهەشت دەربكرێن، وشە ڕووتەكانى بێ‌ ئەوەى هەست بە شەرم بكەن، ڕووبەڕووى دنیا دەبنەوە، هەموو وشە ڕووتەكانى لە قەسیدەكانیدا سەر بەرزانە دەوەستن، بێ‌ ئەوەى خۆیان بە جوانكارى خەریك بكەن، بێ‌ ئەوەى خۆیان دەمامك بدەن، هەر تەنها بە ڕووتى سەما دەكەن، بێ‌ ئەوەى كراسى خوازە و چوارشێوى ڕەوانبێژى بپۆشن! وشەكان لەو مانایانە دەردەچن، كە ئێمە دەیانزانین، ئونسی ئەلحاج لەنێوان شیعر و خۆشەویستى، یەكەمیان بە گوتنى بێدەنگ دادەنێ‌ و دووەمیان بە كردار. ئەو چەند شیعرەى ئونسی ئەلحاج بە بێدەنگى بخوێننەوە:

پلان

لەنێوان دارسنۆبەرەكاندا هاوارت دەكرد، باى دەنگت بەرەو ناخم دەهات، بێدەنگی هەڵگرتبوو

خۆت لە پەنا دارسنۆبەرەكاندا حەشاردابوو، دەگەمە هاوارت، دەگەرِێمەوە بۆ ئەوەى نەمبینیت

لەنێوان دارسنۆبەرەكاندا هاوارت دەكرد، ئازیزەكەم وەرە

من لە پەنا دارسنۆبەرەكان بووم، بۆ ئەوەى نەمبینى، لە هیكەوە بەرەو ڕووت دەبمەوە، تۆ ڕادەكەى.

سەرچاوە:

*أنسی الحاج، دیوان (لن )- المقدمە.ط3. دار الجدید. بیروت 1994 ص27..

——

تا بەیانی و نیوەی بەیانی

I

بۆتۆ دەرگا كراوەیە—

لە بەیانییەوە تا بەیانی،

بەیانی و نیوەی بەیانی.

II

بە جلەكانتەوە لەسەر گردەكە دانیشتوویت.

باران دەبارێ، تەڕ دەبیت.

مارەكە دەخشێ، و لەسەر گردەكە وەك شمشێر دەچەقێ.

هەناسەتان توند دەبێت.

III

ڕەنگی دەمت بۆنی سێوە.

IV

كاتژمێر شەوە—دوای شەو و نیوەی شەو.

ماڵی خۆشەویستەكەم لە بان شەوە.

ژوورێكی ماڵەكەی لە ناوەڕاستی شەوە.

لەوێوە بۆم دەڕوانێ، نامبینێ.

بۆ ئەو شوێنە دەچێ كە من بۆی دەچم، نامبینێ.

ڕووناكی دەكاتەوە، نامبینێ.

لە پاشان ئیتر دەخەوێ،

خەون بە پەنجەرەوە دەبینێ،

و دەترسێ با بیگرێتە خۆی.

V

چاو لە تاریكایی بكە؛

تێدەپەڕم، دەنگت پڕ دەكەم لە دەنگم.

دەنگت—لە گەروومەوە دێ—

شیرین، شیرین وەكو مێوژ.

سەرچاوە:

 أنسي الحاج: ماذا صنعت بالذهب؟ ماذا صنعت بالورد؟ دار الجدید، طبعة ثانیة، بیروت- 1994. ص51-52.

هەولێر 8/4/2026

The post شاعیرى نەفرەتلێكراو appeared first on ژنەفتن.