لە سەرووی گۆمەکان، لە سەرووی دۆڵەکانەوە

لە کێوەکان، دارستانەکان، هەور و شەپۆلی دەریا

لە پشت پەردەی هەتاوەوە، لەودیو ئاسمانی بەرین

لەودیو کەناری کۆتاییی گەردوونی پڕ ئەستێرە

ڕۆحی من،

چەشنی مەلەوانێک بە نەشئەوە لە باوەشی شەپۆلدا دەتوێتەوە

 بە کەیفخۆشییەوە لەناو ئەو بێسنوورییە قووڵەدا ڕێ دەکات

بە لەزەتێکی مەستانەی پیاوانە و بێوێنە.

باڵ بگرە و بڕۆ، دوور لەم ژەنگارە مەرگەساتە[1]؛

بفڕە و خۆت لە هەناسەی ئاسمانەکان بسازێنەوە

وەک بادەی پاکی خوداوەندانە، بینۆشە

ئەو بڵێسە ڕوونەی بۆشایییە بێگەردەکانی تەنیوە.

سەرەڕای بێزاری و ناڕەحەتییەکان

کە بە باری گرانیان ژینی لێڵمان زیاتر دەشێوێنن

بەختەوەرە ئەو کەسەی بە باڵێکی گڕئاساوە[2]

بەرەو ئەو دەشتە ڕۆشن و هێمنانە دەفڕێ؛

ئەو کەسەی ئەندێشەی، هاوشانی فڕندەکان

لەگەڵ گزنگی بەیانییاندا، بەرەو ئاسمانەکان دەفڕن،

سوکەڵانە و پۆل پۆل بەنێو ژیندا گوزەر دەکەن،

لە چرپەی خونچە و ڕازی شتە خامۆشەکان تێدەگەن!

سەرچاوە:

“Élévation” لە “Les Fleurs du Mal“ـی شارڵ بۆدلێر، چاپی ساڵی 1857.

پەراوێز:

[1](ژەنگارە مەرگەسات) ئەم دەستەواژەیە وەرگێڕانێکی داهێنەرانە و قووڵی (miasmes morbides)ی فەڕەنسییە، کە بە واتای “هەڵمی نەخۆشیهێنەر” یان “گازی ژەهراویی نەخۆشی” دێت. لەبری وەرگێڕانێکی وشەبەوشە، دوو چەمکی لە ڕواڵەتدا دژبەیەکم تێکەڵ کردووە کە پێکەوە وێنەیەکی بێوێنە دروست دەکەن: “مەرگەسات” ئاماژەیە بۆ ڕووداوێکی خێرا و لەناکاو (وەک تەقینەوەیەک). “ژەنگار” پرۆسەیەکی هێواش و درێژخایەنی داخورانە. پێکەوەبەستنیان ئەم مانایە دەبەخشێت: کارەساتە گەورەکە ڕوو دەدات و تەواو دەبێت، بەڵام ژەنگارەکەی واتە ئاسەوارە خەماوییە داخورێنەرەکەی بۆ ماوەیەکی درێژ دەمێنێتەوە و بەردەوام ڕۆح دەڕزێنێت. بەم شێوەیە، دەستەواژەکە لە بیرۆکەیەکی ئەبستراکتەوە دەبێتە وێنەیەکی زیندوو و هەستپێکراو؛ خوێنەر دەتوانێت “ژەنگار” ببینێت و هەست بە ساردی و داخورانەکەی بکات، کە ئەمەیش قووڵایی و کاریگەریی شیعرەکەی چەند هێندە زیاد کردووە.

[2] “باڵێکی گڕئاسا”: ئەمە وەرگێڕانێکی وێنەیی و نوێیە بۆ une aile vigoureuse (باڵێکی بەهێز/توند). وشەی “گڕئاسا” لەبری “بەهێز” وێنەیەکی پڕ تامەزرۆییتر دەبەخشێت، وەک ئەوەی ئەو باڵە توانای سووتاندنی خەمەکانی هەبێت و بە گڕوتینەوە بەرەو ئاسمان بفڕێت.

 دووانەی “بڵندبوونەوە” و “داڕزان” لە شیعرەکەدا

شیعری “بڵندبوون” دوو جیهانی دژ بەیەک پیشان دەدات کە ناوکی فەلسەفەی بۆدلێرە: جیهانی سەرەوە (Ideal) و جیهانی خوارەوە (Spleen).

جیهانی خوارەوە (داڕزان): بریتییە لە “گۆمەکان، دۆڵەکان، ژەنگارە مەرگەسات، بێزاریی، ناڕەحەتییەکان، باری گران، ژینی لێڵ.”

جیهانی سەرەوە (بڵندبوون): بریتییە لە “ئاسمانی بەرین، بۆشاییە بێگەردەکان، هەناسەی ئاسمانەکان، بادەی پاک، دیتنی دەشتی ڕۆشن و هێمن.” وەرگێڕانەکە بە سەرکەوتوویی ئەم دوو جەمسەرەی گواستووەتەوە و وای لە خوێنەر کردووە بە تەواوی هەست بکات کە شاعیر بانگەشەی بۆ دەکات: فڕین و هەڵاتن لە زەلکاوی ژیان بەرەو ئاسمانی بێگەردی ئەندێشە و ڕۆح.

The post بەرزبوونەوە appeared first on ژنەفتن.

ئاهـ چین چین! ئاهـ عەتری پڕ ئەفسوون و ئاسوودەیی!

چ تاقانەیییەکە! چ نەشئەیەك!

بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئەم ژوورە تاریکە بەو یادەوەرییە کپ و بێدەنگانەی لەنێو ئەم قژەدان،

ئەمشەو چەشنی ئاڵایەک لە سروەدا دەیشەکێنمەوە!

ئاسیای هێور و ئەفریقای سووتێنەر،

جیهانی بێشوومار دوور، ون، تەنانەت لەناوچوو، لە قووڵایییەکانی تۆدا دەژین، باغی بەرامەخۆش!

ئەو دەمەی ڕۆحی ئەوانی تر لەسەر ئاوازی مۆسیقا سەوڵ لێ دەدەن،

ڕۆحی من، ئەی دڵدارم! لەنێو گوڵاوی تۆدا مەلە دەکات.

دەچمە ئەوێ، دەڕۆمە ئەو جێیەی کە درەخت و مرۆڤ، پڕن لە تەڕی،

لەژێر تینی هەوا و کەشدا مەست مەست دەبن بەقووڵی؛

قژی بەهێز، ببە ئەو شەپۆلەی کە بەرەو دوور ڕاپێچمەکا

لە تۆدایە، زەریای ڕەش، خەونی بەرشەوارەکەوتووی چارۆکەکان، کەشتیوانان، بڵێسە و ستوونگەی پاپۆڕان:

کەناری پڕ لە شەپۆل کە ڕۆحم دەتوانێت لە تەوژمەکانی، بۆن، دەنگ، ڕەنگ بخواتەوە

ئەو شوێنەی کەشتییەکان لەسەر شەپۆلە زێڕین و ئاوریشمییەکان دەخلیسکێن

باڵە فراوانەکانیان کە هاڵاوی ئەبەدییان لێهەڵدەستێ، بۆ لەباوەشگرتنی شکۆمەندی ئاسمانی بێگەرد دەکەنەوە.

عاشق بە مەستبوون سەری خۆم نوقوم دەکەمە نێو ئەم ئۆقیانووسە ڕەشەی کە ئەوی تری زیندانی کردووە؛

ڕۆحی پێگەیشتووم کە شەپۆلەکانت نازی بەسەردا دەکەن

دەزانێت چۆن بتدۆزێتەوە، ئەی مەستی بەپیتوفەڕ،

لەنێو ڕاژەنینی بێکۆتا لە پشووی بۆندار!

قژی ڕەنگ شەوەزەنگ، کۆشکی تاریکاییی چڕ

تۆ تاریکیی ئاسمانم بەرینتر و بێگەردتر بۆ دەردەخەیت؛

لە سەرتاڵەکانی زوڵفە لێکئاڵاوەکەتدا

لە بۆنی تێکەڵاوبووی ڕۆنی کاکاو و میسک و تاردا سیامەست دەبم.

ساڵانێکی زۆر! بۆ هەمیشە! لەنێو قژە قورسەکەتدا

دەستی من یاقووت، مرواری و ئەڵماس پەرش دەکاتەوە،

تا بەرامبەر ئارەزووی من هەرگیز تۆ نەژنەوا نەبیت!

تۆ دواکانیاوی بیابان نیت کە من خەونی پێوە دەبینم؟ لێی دەخۆمەوە؟

لە قومی قووڵدا هەڵدەمژم شەرابی یادەوەری؟

تێبینی: ئەم وەرگێڕانە بەراورد کراوەتەوە بە هەر حەوت دەقە ئینگلیزییەکە بۆئەوەی بتوانین لە شیعرییەتی دەقە ئەسڵییەکە نزیکتر ببینەوە. وەرگێڕانەکەی جێفری واگنەر-١٩٧٤، کەمێک زیاتر لەبەرچاوگیراوە.

The post قـژی appeared first on ژنەفتن.