ژمارە (چوار)ی گۆڤاری ژنەفتن؛ کە گۆڤارێکی هزری و کولتووریی وەرزییە، تایبەتە بە وەرگێڕانی بابەتی تیۆری و هزری و ڕەخنەیی لە زمانی یەکەمەوە چاپ و بڵاو کرایەوە.

تەوەری ئەم ژمارە (٤) لەبارەی (فاشیزم و ڕاسیزم)ەوەیە. تەوەری ژمارەی داهاتوو (٥) لەبارەی (فێمینیزمەوە)ەوەیە و دوایین کات بۆ وەرگرتنی بابەتی ژمارە (پێنج)، سەرەتای مانگی هەشتی ساڵی ٢٠٢٢ـە.

تێبینییەکی پێویست: هەر چەندە پێشتریش ڕامانگەیاندووە بەڵام لێرەدا دووبارەی دەکەیەنەوە کە گۆڤاری ژنەفتن تاکە بڵاوکراوەی کاغەزی ماڵپەڕێ ژنەفتنە و بە هیچ شێوەک بابەتەکانی لە ماڵپەرەکەدا بڵاو ناکرێنەوە، تەنیا لە ماڵپەڕی ژنەفتن ڕیکلامی بۆ دەکرێت.

ستافی ئەم ژمارەیە:

سەرنووسیار: دلاوەر ڕەحیمی

بەرێوەبەری هونەری: گەیلان عەبدوڵا

دەستەی نووسیاران: (ئەسعەد عەلی، پێشڕەو محەمەد، سوارە محەمەد، سۆران عومەر، فازڵ مەحموود، هاوار محەمەد)

ئەم ژمارەیە بە پاڵپشتی قاوەخانەی کولتووریی (نازدارحەیران) چاپ کراوە.

بابەتەکانی ئەم ژمارەیە:

بونیادی ده‌روونناسانه‌ی فاشیزم

ن: ژۆرژ باتای

لە فرەنسییەوە: فازڵ مه‌حموود

له‌م وتاره‌دا كه‌ باتای به‌ زمانێكی ئاڵۆز نووسیویه‌تی هه‌وڵ ده‌دات ئه‌و جۆره‌ شیكارییه‌ ماركسییه‌ی كه‌ تاوه‌كوو ئه‌و كات پێی وابوو ژێرخانی كۆمه‌ڵگایه‌ك، سه‌رخان دیاری ده‌كات، ئاوه‌ژوو بكاته‌وه‌. له‌ ڕاستیدا ئه‌و به‌ شیكارییه‌كی زۆر وردی په‌یوه‌ندییه‌ ئابووری، سیاسی و ئایینی و ئایدۆلۆژییه‌كان ده‌یه‌وێت تێڕوانینێكی پێچه‌وانه‌ بخاته‌ ڕوو، واته‌ له‌ سه‌رخانی كۆمه‌ڵایه‌تی به‌ره‌و ژێرخانی ئابووری بڕوات. پێی وایه‌ هه‌ر جۆره‌ هاوچه‌شنییه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی په‌یوه‌سته‌ به‌ هاوچه‌شنی سیستمی به‌رهه‌مهێنانه‌وه و‌، هه‌ر درزێك بكه‌وێته‌ ئه‌م سیستمه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆكاری درزكه‌وتنه‌ نێو ڕێكاری كۆمه‌ڵایه‌تی.

هێگل و هیتلەریزم، فەلسەفەی هێگلی و فاشیزمی ئەڵمانی

ن: گیۆرگ لۆکاچ

لە ئەڵمانییەوە: پێشڕەو محەمەد

لەم وتارەدا لۆکاچ بە دیاریکراوی و قووڵ باسی پرسی چەمکەکانی ماف، یاسا، یەکسانی، دادپەروەری، پێشکەوتن و عەقڵ دەکات کە نازییەکان دژی هەموویان بوون، بەتایبەت فەیلەسوف و بیرمەندانی نازی. دژە-هێگلی خاڵی هاوبەش و دەستپێکی کۆی بیرمەندانی کۆنەپارێز، ڕاستڕەو و ناسیۆنالیستی ئەڵمانی بووە لە سەدەی نۆزدەوە تا لوتکەی هیتلەریزم. بەڵام دوای جەنگ، دژە-هێگلی لە فۆرمی جۆراوجۆری دیکەدا دەرکەوتەوە. خوێندنەوەی ئەم وتارەی لۆکاچ، ئەگەرچی ساڵی ١٩٤٣ نووسراوە، بەڵام بە وردبوونەوە لە ڕۆژگاری ئەمڕۆ و فەلسەفە تازەکان و سەرهەڵدانەوەی بیری ڕاستڕەوی و ناعەقڵانییەتی پۆستمۆدێرن، وەک ئەوە وایە بۆ ئەمڕۆ نووسرابێت.

هەمووان دەیانەوێت ببن بە فاشیست

ن: فیلیکس گواتارى

لە ئینگلیزییەوە: هاوار محەمەد

دوو ئەرگومێنتى سەرەكى لەم وانەوتارەدا هەن كە گواتارى ڕوون و سادە دەیانخاتە ڕوو: 1) فاشیزم نە بونیادە، نە حوكمى مێژووە، نە نەخۆشیى دەروونى هیتلەر و مۆسۆلینى بوو؛ فاشیزم ئارەزووە، كە لەنێو دەستەجەمعدا گەشە دەكات، هیتلەر و مۆسۆلۆنیش ئەم ئارەزووە كەناڵیزە دەكەن، خێراى دەكەن، خاوى دەكەنەوە، لە ماشێنى دیكەى دەبەستن، ئارەزووى شۆڕشگێڕى پێ دەپچڕێنن یان پێى لا دەدەن و هتد. 2) دەروونشیكارى شتێكى ئەوتۆ سەبارەت بەم لیبیدۆیە نازانێت، چونكە ئارەزوو وەك خواستێكى شاراوە و ئاشكراى تاكەكەس تێدەگات كە لە شانۆى داخراو و تاریكیى خێزاندا بەرهەم دەهێنرێت، لە بازنەیەكى بچووك یان لە سێكوچكەى دایك-باوك-منداڵدا گەشە دەكات و لە چێژى سێكسیدا قەتیس دەبێت.

فاشیستەکانی ئەمڕۆ

ڕاستی نوێ و نەریتە ئایدۆلۆژییەکان

ن: فۆلکەر ڤایس

 لە ئەڵمانییەوە: ئەسعەد عەلی

بە لەبەرچاوگرتنی ئەو قەیران و هەڵاوسانەی، لەم ساڵانەی دواییدا لەنێو فاشیزمدا هاتووەتە گۆڕێ، پەیوەندییەکی ئایدۆلۆژیک لەنێوان «راستی نوێ» و «کۆلێکتیڤی مێژوویی فاشیزم»ـدا بوونی هەیە ؟ و ئایا فاشیزم تەنیا دیاردەیەک بووە، لە نیوەی یەکەمی سەدەی بیستەمدا و، سنووردار بووە. واتە لە چەند وڵاتێکدا بوونی هەبووە و، دواجار بە کۆتاییهاتنی شەڕی سارد، ئەمیش کۆتایی پێ هاتووە.

پۆپۆلیزم وەک پۆست فاشیزم

ن: فێدریکۆ فینچێلستین

 لە ئەڵمانییەوە: ئەسعەد عەلی

ئەم وتارە لەبارە ئاوێتەکردن و تێکەڵبوونی پۆپۆلیزم و فاشیزمە، بەتایبەت لەم ساڵانەی کۆتایی و لە گرتنە دەسەڵاتی کۆشکی سپی لەلایەن ترەمپەوە.

تیۆری نەژاد

ن: ویلیام ڕایش

لە ئەڵمانییەوە: سوارە محەمەد

باڵابوونی ئارییەکان و پاکڕاگرتنی خوێنەکەیان ئامانجی سەرەکیی سۆسیالیستە نەتەوەیی(نازی)یەکان بووە، کە بووە بەهۆی فاشیستبوونی ئەڵمانییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا. نووسەر لەم دەقەدا باس لە سەرهەڵدانی بیرۆکەی پاکڕاگرتنی خوێنی نەژادێک بە گەڕانەوە بۆ ڕوونکردنەوەی ئەفسانەکانی گریک، تیۆریزانەکانی نەژاد و جێبەجێکارەکەی کە هیتلەر بووە، دەکات. هەروەها تیشک دەخاتە سەر دەرئەنجامەکانی ئەم خۆپارێزییە لە هەمبەر سروشتدا کە پێچەوانەیەتی، ئەویش بە گەڕانەوە بۆ تیۆرییەکەی داروین.  خاڵێکی گرنگ کە لەم دەقەدا باس کراوە، سەرکوتکردنی سێکسوالیتەی چینی کرێکارە لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە، کە بە مەترسییەکی کۆمەڵایەتییان بۆ سەر خۆیان داناون.

چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک

ن: مارتن هایدێگەر

لە ئەڵمانییەوە: سۆران عومەر

ئەم پارچە وەرگێردراوە، بەشی چوارەمە لە پێشنمایشی  کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزک لە نووسینی فەیلەسوفی ئەڵمانی مارتن هایدێگەر.

کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک یەکێکە لە کتێبەت بناغەییەکانی بیری مارتن هایدێگەر، تەنانەت وەک هاوکارێکی بەهێزیش دادەنرێت بۆ تێگەیشتن لە کتێبی بوون و کات لەکاتێکدا کە دوو ساڵ بەر پێشکەشکردنی ئەم وانەیە  نووسراوە.

لەم کتێبەدا هایدێگەر بۆ یەکەم جار قسە لەسەر کێشەی بوون  هەبوون دەکات و تێیدا  ئەو باسە دەخاتە روو کە فەلسەفە لە ئەوروپا و رۆژئاوا و تەنانەت لە سەدەکانی ناوەڕاستیشدا، دوای گواستنەوەی فەلسەفە لە یۆنانەوە،   مانای چەمکی  بوون- و هەبوون تێکەڵکراوە. ئەمەش بووەتە گرێیەکی گەورەی فەلسەفە لە تێگەیشتن لە بنەماکەی خۆی کە مێتافیزیکەوە و بە گوتەی ئەو واتە پرسیارکردنە لە بوونی مرۆیی. لە ژمارەکانی پێشوودا سێ بەشی بڵاو کراوەتەوە و لە ژمارەکانی دیکەدا بەشەکانی دیکەی ئەم پێشنمایشە بڵاو دەکەینەوە.

The post ژمارە (چوار)ی گۆڤاری ژنەفتن چاپ و بڵاو کرایەوە appeared first on ژنەفتن.

ژمارە (سێ)ی گۆڤاری ژنەفتن؛ کە گۆڤارێکی هزری و کولتووریی وەرزییە، تایبەتە بە وەرگێڕانی بابەتی تیۆری و هزری و ڕەخنەیی لە زمانی یەکەمەوە چاپ و بڵاو کرایەوە.

تەوەری ئەم ژمارە (٣) لەبارەی (سینەما)وەیە. تەوەری ژمارەی داهاتوو (٤) لەبارەی (فاشیزم و ڕاسیزم)ەوەیە و دوایین کات بۆ وەرگرتنی بابەتی ژمارە (چوار)، سەرەتای مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢ـە.

گۆڤاری ژنەفتن تاکە بڵاوکراوەی کاغەزی ماڵپەڕێ ژنەفتنە و بە هیچ شێوەک بابەتەکانی لە ئەنتەرنێت بڵاو ناکرێنەوە.

ستافی ئەم ژمارەیە:

سەرنووسیار: دلاوەر ڕەحیمی

بەرێوەبەری هونەری: گەیلان عەبدوڵا

دەستەی نووسیاران: (پێشڕەو محەمەد، سۆران عومەر، شادیار شۆڕش، فازڵ مەحموود، کازیوە. ک، مسلم ئەحمەدی، هەڵگورد سەمەد).

ئەم ژمارەیە بە پشتگیریی زۆر بەڕێز (دکتۆر هەڤین کەمال شامحەمەد) چاپ کراوە.

لەم هەفتەیەدا دەگاتە کتێبفرۆشییەکانی سەرجەم شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان و ڕۆژهەڵاتی کوردستان و دەرەوەی وڵات. لە ڕێگەی ماڵپەڕی ژنەفتن و پەیج و کەناڵەکانی ژنەفتن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، زانیاریی لەبارەی دابەش کردن و ناوی کتێبفرۆشییەکان بڵاو دەکەینەوە.

وتارەکانی ئەم ژمارەیە:

گرتە لە سینەمادا

کریستۆفەر گیۆیۆن

لە فرەنسییەوە: فازڵ مەحموود

گه‌ر له‌ ڕۆماندا گێڕانه‌وه‌ له‌ ڕێگای زمانه‌وه‌ بێت، ئه‌وا له‌ سینه‌مادا كامێرا ڕۆڵی گێڕه‌ره‌وه‌ له‌خۆ ده‌گرێت. ته‌كنیكی گرته‌كانیش لێره‌دا‌ شوێنی وشه‌كان‌ ده‌گرنه‌وه‌. له‌ سینه‌ماشدا هیچ گرته‌یه‌كی بێ ده‌لاله‌ت نییه‌ و، ئه‌ركی گرتنه‌كانیش به‌ گشتی پیشاندانی كۆی هه‌موو ئه‌و مه‌به‌ستانه‌یه‌ كه‌ ده‌رهێنه‌ر ده‌یه‌وێت بیگوازێته‌وه‌ بۆ بینه‌ر و كاریگه‌رییان له سه‌ر دروست بكات. بۆیە جووڵه‌ی كامێرا و تۆماركردنی گرته‌یه‌كیش ده‌بێت هۆكارێكی له‌پشته‌وه‌ بێت. سه‌ره‌ڕای ئه‌مانه‌ش گرته‌كان به‌پێی ژانری فیلمیش گۆڕانیان به‌سه‌ردا دێت، واته‌ ڕێژه‌ی به‌كارهێنانی هه‌ر گرته‌یه‌ك له‌ گرته‌ جیاوازه‌كان په‌یوه‌سته‌ به‌ جۆری ژانره‌كه‌ هه‌روه‌ها زه‌وق و سه‌لیقه‌ی ده‌رهێنه‌ریش. ئامانجی وه‌رگێڕانی ئه‌م وتاره‌یش لێره‌دا ناساندنی چه‌ند گرته‌یه‌كی به‌ناوبانگی سینه‌ماتۆگرافییه‌‌ بۆ‌ ئه‌و كه‌سانه‌ی خولیای فیلمیان هه‌یه‌ و بینه‌ری جیدیی فیلمن. وه‌رگێڕانی ناوی گرته‌كان بۆ كوردی كه‌مێك ئه‌سته‌م بوو، چونكه‌ وه‌ك بزانم ئه‌م بواره‌ كه‌متر ئیشی تێدا كراوه‌ و هیچ سه‌رچاوه‌یه‌كیشم نه‌دۆزییه‌وه‌ كه‌ بزانم ئایا پێشتر ناوی ئه‌م گرتانه‌ كراون به‌ كوردی یاخود نه‌! ئینجا وه‌ك بزانم زیاتر ناوه‌‌ ئینگلیزییه‌كان به‌كار هاتووه‌، بۆیه‌ له‌ ته‌نیشت ناوی گرته‌كان به‌ فره‌نسی ، ناوه‌ ئینگلیزییه‌كانیشم نووسیووه‌ تاوه‌كوو خوێنه‌ر تووشی سه‌رلێشوان نەبێت.

فیلمی هاوچەرخ و بینەرانی، ١٩٢٨

زیگفرید کراکاوەر

لە ئەڵمانییەوە: پێشڕەو محەمەد

ئەم وتارە چڕ و کورتەی کراکاوەر کە بەگشتی لە جیهاندا بووە بە سەرچاوەی کلاسیک و سەرەکیی تیۆری فیلم، لەم تێزەدا پوخت دەکرێتەوە: فیلم ڕەنگدانەوەى كۆمەڵگایە، دەرهێنەرانی فیلم دەبێت چێژ و سەلیقەى گشتی ئاراستەیان بكات، چونكە فیلم بەرهەمێكی گرێدراوی پیشەسازییە و پێویستی بە كڕیاران (بینەران) هەیە. فیلم كۆمەڵگا بەو جۆرە پیشان دەدات كە دەیەوێت بیبینێت. فیلمەكان بریتین لە «ڕۆژانەخەون»ی كۆمەڵگا. لە فیلمدا ئارەزووە سەركوتكراو و كەبتكراوەكانی كۆمەڵگا پیشان دەدرێنەوە و بە شێوەیەكی خەیاڵیی بەدی دەهێنرێن.

پرسی چیرۆک لە فیلمدا

ڕۆبێرت مککی

لە ئینگلیزییەوە: مسلم ئەحمەدی

ئەمە یەکێ لە باسەکانی نێو کتێبێکی “ڕۆبێرت مککی”یە لەبارەی بونیادی ستایل و بنەماکانی فیلمنامەنووسی، کە لەم باسەدا دەپەرژێتە سەر هونەرەکانی چیرۆک کە بوونەتە سەرچاوەی سەرەکی ئیلهامی ئێمەی مرۆڤ و چیرۆکی سەرەکی و لاوەکی و گرنگییان لە هونەری فیلمدا و بەشەکانی ئەم باسە بریتین لە: “داتەپینی چیرۆک”، “لەدەستچوونی پیشەی چیرۆک گێڕانەوە”، “پێویستبوونی چیرۆک”، “چیرۆک و گێڕانەوەی باش”، “چیرۆک و ژیان” و هێز و بەهرە” و…

شێوازە سینەماییەکان

ئێلن کەیسبیەر

لە ئینگلیزییەوە: مسلم ئەحمەدی

فیلم هەر لە سەرەتاوە خاوەنی شێوازە بەرچاوەکانی خۆی بووە. تێگەیشتن لە شێوازی فیلمسازێکش واتە تێگەیشتن لەو فۆرمانەی ئەو فیلمسازە بەکاریان دەهێنێت. لەم وتارەدا باس لە شیوازی فیلمە سەرەتاییەکان؛ ڕیالیزم و ئێکسپرێسیۆنیزم و گەشەکانی دوایی ئەو شیوازانە و ئەو شێوازانەی لە شیوازی ڕیالیستی جیابوونەتەوە و، هەروەها باسی هەر دوو دەستەی شیواز کە شیوازی قۆناخ و شێوازی جۆرە کراوە و ئینجا پەرژاوەتە سەر چۆنیەتی کارکردنی چەمکەکانی شێواز. هەروەها شیکاری بۆ دوو فیلم و جیاوازیی نێوان هەردوو شێوازی ڕیالیزم و ئێکسپرێسیۆنیزم خراوەتە ڕوو.

یادکردنەوەی پییەر پاولۆ پازۆلینی

لوکا پێرێتی

لە ئینگلیزییەوە: پێشڕەو محەمەد

ڕوانینێک لە ژیان و سیاسەتی سینەماکاری ئیتالی پییەر پاولۆ پازۆلینی وەک کۆمۆنیستێکی دژەباو. هەرچەندە حزبی کۆمۆنیست بە هۆی هۆمۆسێکسوالیتەی پازۆلینییەوە، ناوبراوی لە حزب وەدەرنا، بەڵام ئەو کۆمۆنیستێکی دژەباو بوو و لە هەموو تەمەنیدا وەک ڕێبوار و یارێکی پارتی کۆمۆنیست مایەوە.

گفتوگۆیەکی کورت سەبارەت بە سینەما و شانۆ

پییەر پاولۆ پازۆلینی

لە فڕەنسییەوە: فازڵ مەحموود

ئەم گفتوگۆیەی پازۆلینی بریتییە لە سێ گفتوگۆی کورتی ناوبرا لەگەڵ سێ ئەکتەری فیلمی “ئاخۆری بەرازە” ناوبراودا کە لە ساڵی ١٩٦٨ لە کاتی تۆمارکردنی فیمەکەدا کراون.

ئێرنست بلۆخ: نیوەشەو لە پاریسەکەی ودی ئالن

یان بریسەر

لە ئیمگلیزییەوە: شادیار شۆڕش

لەم نووسینەدا، خوێندنەوەیەکی قووڵ و فرەڕەهەندە بۆ فیلمە بەنێوبانگەکەی ودی ئالن؛ نیوەشەو لە پاریس، ئەمەش بە پشتبەستن بە تێزەکانی فەیلەسووفی مارکسیستی ئێرنست بلۆخ. لەگەڵ ئاشنابوون بە تێڕوانینەکانی بلۆخ لەمەڕ چەمکەکانی هیوا، خەونەشەو، خەونەڕۆژ، خەونی بەدیهاتوو و بەدینەهاتوو دەتوانین لەوە تێبگەین، کە ناواخنی ئەم فیلمە هەڵگری پەیامێکی ڕادیکاڵە بەرانبەر بە سەرمایەداری و هەوڵی خوێندنەوەی مرۆڤی ئێستا دەدات. هەر لە ڕێی خوێندنەوەی ئەم فیلمەوە پەیوەندییە دیالەکتیکییەکانی نێوان زەمەنی ڕابردوو و ئێستامان بۆ دەخاتە ڕوو.

خوێندنه‌وه‌یەك بۆ فیلمی “با له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌مانبا”ـی كیاڕۆسته‌می

ڤەنسەن ئامیەل

لە فرەنسییەوە: فازڵ مەحموود

فیلمی “با له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌مانبا” كه‌ ناونیشانه‌كه‌ی له‌ دێڕه‌ شیعرێكی فروغی فه‌ڕوخزاد وه‌رگیراوه‌ یه‌كێكه‌ له‌ شاكاره‌ گرنگه‌كانی عه‌باسی كیاڕۆسته‌می كه‌ چیرۆكی فیلمه‌كه‌ باس له‌ گروپێك ده‌كه‌ن كه‌ به‌ سه‌رپه‌رشتی ده‌رهێنه‌رێكی ته‌له‌ڤزیۆن سه‌ردانی گوندێكی كوردنشینی سه‌ر به‌ پارێزگای كرماشان به‌ناوی سیا ده‌ڕه‌ ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ی وێنه‌ی مه‌راسیمی پرسه‌گێڕانی پیره‌ژنێك تۆمار بكه‌ن كه‌ له‌سه‌ره‌مه‌رگدایه‌. ئه‌م فیلمه‌ چه‌ندین خه‌ڵاتی جیهانی وه‌رگرتووه‌ و ڕه‌خنه‌گران زۆریان له‌سه‌ر نووسیووه‌. ئەم وتارە خوێندنەوەیەکی “ڤەنسەن ئامیەل”ی ڕەخنەگری فەڕەنسییە بۆ ئەم فیلمە.

ڕۆحی سینەما فەڕەنسایییە

کۆستا گاڤراس

لە فرەنسییەوە: هەڵگورد سەمەد

لە تەمەنی ٨٦ ساڵیدا، کۆستا گاڤراس دوایین فیلمی خۆی دەرهێنا بە ناوی «پێگەیشتووان لە ژوورەکەدا» کە باس لە قەیرانی نێوان یۆنان و ئەوروپا دەکات. فیلمەکە لە کۆتاییی ساڵی ٢٠١٩ لە سینەماکانی فەڕەنسا نمایش کرا. گاڤراس کە لە هەموو دنیادا ناوبانگی دەنگی داوەتەوە، هەنووکە هەست دەکا زیاتر فەڕەنسییە تا یۆنانی. ئەو بە هۆی دوو فیلمەوە بوو کە ناوبانگی گەیشتە هەموو دنیا؛ فیلمی Z کە ساڵی ١٩٦٩ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی بیانی وەرگرت. پاشانیش فیلمی “ددانپێدانان”  لە ساڵی ١٩٧٠ دەرچوو، کە هێشتا بەشێکە لە یادەوەریی خەڵک. “بیاتریس گریێ”ی ڕۆژنامەنووس ئەم دیمانەیەی لەگەل سازداوە بۆ رۆژنامەی لۆمۆندی فەڕەنسی.

کریستۆف کیشلۆڤسکی؛ دە پارچە نان، دە ڕێنیشاندەر

پیۆتەر فلۆرچک

لە ئینگلیزییەوە: کازیوە. ک

لێکۆڵەڕی پۆڵەندی ” پیۆتەر فلۆرچک” لە گەڕانەوەیدا بۆ زێدی خۆی و سەردانکردنی کۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی ئیفلانکا (شوێنی ڕوودانی بەشێکی زۆری فیلمەکانی “دە فەرمایشت”ی کریستۆف کیشلۆڤسکیی پۆڵەندی) بە دوای پرسیاری نهێنییەکانی زیندوویەتی ئەم دە فیلمەدا دەگەڕێ. فلۆرچک ئەم نووسینەی بە چەندین جۆر بڵاو کردووەتەوە، کە ئەمەیان کورتترینەکەیانە.

چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک

مارتن هایدێگەر

لە ئەڵمانییەوە: سۆران عومەر

ئەم وەرگێرانه، بەشی سێیەمە لە پێشنمایشی کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزک لە نووسینی فەیلەسوفی ئەڵمانی مارتن هایدێگەر.

کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک یەکێکە لە کتێبە بناغەییەکانی بیری مارتن هایدێگەر، تەنانەت وەک هاوکارێکی بەهێزیش دادەنرێت بۆ تێگەیشتن لە کتێبی بوون و کات لە کاتێکدا کە دوو ساڵ بەر پێشکەشکردنی ئەم وانەیە نووسراوە. لەم کتێبەدا هایدێگەر بۆ یەکەم جار قسە لەسەر کێشەی بوون هەبوون دەکات و تێیدا  ئەو باسە دەخاتە روو کە فەلسەفە لە ئەوروپا و ڕۆژئاوا و تەنانەت لە سەدەکانی ناوەڕاستیشدا، دوای  گواستنەوەی فەلسەفە لە یۆنانەوە، مانای چەمکی  بوون- و هەبوون تێکەڵکراوە. ئەمەش بووەتە گرێیەکی گەورەی فەلسەفە لە تێگەیشتن لە بنەماکەی خۆی کە مێتافیزیکەوە و بە گوتەی ئەو واتە پرسیارکردنە لە بوونی مرۆیی. بەشی یەکەمی لە ژمارە (سفر)دا  و بەشی دووەمی لە ژمارە (یەک و دوو)دا بڵاو کراوەتەوە و لە ژمارەکانی دیکەشدا بەشەکانی دیکەی ئەم پێشنمایشە بڵاو دەکەینەوە.          

The post ژمارە (سێ)ی گۆڤارەی ژنەفتن بڵاو کرایەوە appeared first on ژنەفتن.

ژمارە (یەک و دوو)ی گۆڤاری ژنەفتن؛ کە گۆڤارێکی هزری و کولتووریی وەرزییە، تایبەتە بە وەرگێڕانی بابەتی تیۆریی و هزریی و ڕەخنەیی لە زمانی یەکەمەوە، بە سپۆنسەری و پاڵپشتی ئەم بەڕێزانە (دکتۆر هەڤین کەمال شامحەمەد، خاتوو ‘ئارەزوو مەحموود’ و کۆمپانیای کاروان عومەر) بڵاوکراویەوە.

ستافی ئەم ژمارەیە:

سەرنووسیار: دلاوەر ڕەحیمی

بەرێوەبەری هونەری: گەیلان عەبدوڵا

دەستەی نووسیاران: (ئاکۆ قادر، سرود قادر، سوارە محەمەد، سۆران عومەر، سەروان ئەحمەد، فازڵ مەحموود، کازیوە. ک، مسلم ئەحمەدی، نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد، هەڵگورد سەمەد).

لەم هەفتەیەدا دەگاتە کتێبفرۆشییەکانی سەرجەم شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان و ڕۆژهەڵاتی کوردستان و دەرەوەی وڵات. لە ڕێگەی ماڵپەڕی ژنەفتن و پەیج و کەناڵەکانی ژنەفتن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، زانیاری لەبارەی دابەش کردن و ناوی کتێبفرۆشییەکان بڵاو دەکەینەوە.

تەوەری ئەم ژمارە (١-٢) لەبارەی (ئەدەبیات)ەوەیە. تەوەری ژمارەی داهاتوو (٣) لەبارەی (سینەما)یە و دوایین کات بۆ وەرگرتنی بابەت یەکی مانگی سێپتەمبەر ١/٩یە.

وتارە بڵاوکراوەکانی ئەم ژمارەیە:

لەبارەی “مارکی دو ساد”ەوە

میشێل فوکۆ

لە فرەنسییەوە: فازڵ مەحموود

ئه‌م ده‌قه‌ بریتییە له‌ نوسخه‌ی ئیدیتكراوی كۆنفراسێك كه‌ له‌ لایه‌ن زانكۆی بوفالو  Buffalo له نیۆیۆرك له‌‌ مارسی 1970 ڕێكخراوه‌، كه‌ به‌شی زمان و ئه‌ده‌بیاتی فره‌نسی فۆكۆیان داوه‌تكردبوو بۆ قسه‌كردن له‌سه‌ر ئه‌ده‌بیاتی فره‌نسی. له‌ ڕۆژی دووه‌مدا له‌ دوو به‌شدا قسه‌ی له‌سه‌ر “مارکی دو ساد”، یاخود باشتر بڵێین له‌سه‌ر ڕۆمانی ژوستین كردووه‌. له‌ به‌شی یه‌كه‌می وتاره‌كه‌ سه‌باره‌ت به‌ ڕۆمانه‌كه‌، فۆكۆ باسه‌كه‌ی ته‌رخانكردووه‌ بۆ مه‌سه‌له‌ی په‌یوه‌ندی نێوان هه‌قیقه‌ت و ئاره‌زوو له‌ لای ساد به‌ گشتی و، له‌م ڕۆمانه‌ی به‌ تایبه‌تی؛ له‌ به‌شی دووه‌میشدا سه‌رقاڵی شیكاری مه‌سه‌له‌ی “گوتاره‌” لای ساد. فوكۆ هه‌وڵیداوه‌ ساد نه‌ك له‌ ئاستی ئه‌دیبێك به‌ڵكو له‌ ئاستی فه‌یله‌سووفێك پیشان بدات، هەروەها به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌موو خوێندنه‌وه‌ باوه‌كان بۆ ساد، كه‌ ئه‌ویان به‌ستووه‌ته‌وه‌ به‌ مه‌سه‌له‌ی سێكسوالیتێ و لادانی سێكسی و ئه‌خلاقی و هتد… به‌ ئه‌رگۆمێنێت ده‌یسه‌لمێنێت كه‌ ئه‌م ڕۆمانه‌ی ساد و به‌رهه‌مه‌كانی تریشی هیچ په‌یوه‌ندییه‌كیان به‌ مه‌سه‌له‌ی سێكسوالیتێه‌وه‌ نییه‌، ته‌نانه‌ت ئه‌و خوێندنه‌وه‌ی فرۆید و هێربێرت ماركوزه‌ بۆ تێگه‌یشتن له‌ ساد به‌ لاڕێبردن ده‌زانێـت و پێی وایه‌ ته‌نانه‌ت فرۆید و ماركوزه‌ش له‌ تێگه‌یشتن له‌ ساد كه‌وتوونه‌ته‌ هه‌ڵه‌وه‌.

فوکۆ و كلۆسۆڤسكی: سنووره‌كانی ساد

برێنت ئه‌دكینز

لە ئینگلیزییەوە: سەروان ئەحمەد

ئەم وتارە بەدواداچوونە لەسەر پێوەندی بەرهەمەکانی میشێل فوکۆ لەگەڵ ساددا، بە گەڕانەوە بۆ کاریگەرییەکانی هەر یەکە لە موریس بلانشۆ و كلۆسۆڤسكی لەسەر فوکۆ.

گرفته‌ میتۆدییه‌كانی كۆمه‌ڵناسیی ئه‌ده‌ب

 ئه‌لسه‌ید یاسین

لە عەرەبییەوە: ئاكۆ قادر حه‌مه‌

لقێكی تایبه‌ت له‌ كۆمه‌ڵناسی چێ بووه‌، ئه‌ویش كۆمه‌ڵناسیی ئه‌ده‌به‌، كه‌ ئامانجی ئه‌وه‌یه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌باره‌ی ئه‌ده‌به‌وه‌ بكات وه‌ك دیارده‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی، ئه‌ویش به‌ پشت به‌ستن به‌ میتۆده‌كان و ئامرازه‌ به‌كارهاتووه‌كانی ناو كۆمه‌ڵناسی

لەم لێکۆڵینەوەیەدا هەوڵ دراوە چوارچێوه‌یه‌كی گشتی بۆ گرفته‌ سه‌ره‌كییه‌كانی ئه‌م زانسته‌ نوێیه‌ دابڕێژێ، ئه‌ویش به‌رمه‌بنایی كتێبه‌كانی هه‌ندێك له‌ لێكۆڵه‌ره‌ فه‌ڕه‌نسییه‌كان، به‌ تایبه‌ت ئه‌لبێر میمی و ڕۆبێر ئیسكارپیت.

دەمامکە نێرینەییەکان و ئاکارە سێکسییەکان لەناو ئەفسانە و ئەدەبدا

هارتموت بیوهمە

لە ئەڵمانییەوە: سوارە محەمەد

ئەم وتارە هەوڵێکە بۆ ئاشکراکردنی دەمامکە نێریینەکان لەناو ئەدەب و ئەفسانەدا کە لە ڕێگەیانەوە پیاوان دەسەڵات لە مێینە وەردەگرنەوە. وەکو نموونەیەک لەوان، ڕۆمانی”ڤینۆسی فەروپۆش”ی زاشەر-مازۆخ دەخرێتە بەرباس. هەروەها باسێکە لەبارەی هەردوو دژبەری مازۆخیزم و سادیزم کە بە هۆی دەمامکەوە، مرۆڤ بە تایبەتی نێرینە هەوڵی بەدیهێنانی ئارەزووەکانی خۆیان دەدەن.

مانیفێستی شیعری

فازڵ عەزاوی

لە عەرەبییەوە: نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد

ئەم مانیفێستە شیعرییە، یەكێكە لەو مانیفێستانەی لەگەڵ هەنگاوەكانی گۆڕین و پەرەسەندنی شیعری عەرەبیدا لەدایكبووە كە چوار شاعیری عەرەبی عێراقی (لەژێر كاریگەریی گۆڤاری “شیعر”ی لوبنانی) لە ژمارەی یەكەمی گۆڤاری (شیعر 69)ی بەغدادیدا بڵاویان كردۆتەوە. لێرەدا سنوورەكانی فكر و تێڕوانینی ئەو وەچە شیعرییەی ساڵانی شەستەكان و سەرەتای حەفتاكان ئاشكرا دەبێ كە فكری چەپ بەسەر ڕەوتی بیركردنەوەیاندا زاڵ بووە،

توێژینەوەی ئەدەبی و سرووشتی ئەدەبی

ڕێنێ وێلێک و ئاوستین وێرێن

لە ئینگلیزییەوە: سرود قادر

ئەم بابەتە وەرگێڕانی دوو بەندی بەشی یەکەمی کتێبی “تیۆری ئەدەبیات”ی هەر دوو ڕەخنەگر و تیۆرداڕێژی ئەمریکی ” ڕێنێ وێلێک و ئاوستین وێرێن”، لەم دوو بەشەدا بە گەڕانەوە بۆ بیرمەندان و ڕەخنەگران و تیۆرداڕێژانی دیکە پەرژاونەتە سەر ئەدەب و توێژینەوەی ئەدەبی و، سرووشت و ماهیەتی ئەدەب.

چارلێز دیکێنز و سەردەمی ڤیکتۆریایی

تێری ئیگڵتۆن

لە ئینگلیزییەوە: کازیوە. ک

ئەمە وتارێکی تێروتەسەلە لەسەر دیکێنز و ڕۆمانەکانی و، سەردەمی ڤیکتۆریایی لە ڕووی کولتووری و سیاسیی و ئابوورییەوە. ئیگلتۆن بۆ قسەکردن لەسەر ژیان و بیرکردنەوەی دیکێنز و هەروەها سەردەمی ڤیکتۆریایی و وڵاتی بەڕیتانیا لەو سەردەمەدا بە وردی ڕۆمانەکانی دیکێنز دەپشکنێ. هەروەها ئاوەڕ لە ڕۆماننووسەکانی دیکەی ئەو سەردەمەی بەریتانیا دەداتەوە.

دوو کاتژمێری تاریک و ڕوون لەگەڵ ‘خۆرخێ لوییس بۆرخێس’دا

ژان پۆل ئێنتۆڤێن

لە فرەنسییەوە: مسلم ئەحمەدی

ژان پۆل ئێنتۆڤێن ڕەخنەگری ئەدەبی  ئەم  دیمانەکەی لەگەڵ بۆرخێسدا ئەنجام داوە، هەوەڵ جار ساڵێک پاش مەرگی بۆرخێس لە چاپ دراوە. دیمانەکە هەندێ بابەتی گرنگ لە خۆی دەگرێ، لەوانەش: زمان،، وشە یان زاراوەی “بۆرخێسیی”، فەلسەفە، کوێریی، شیعر، ئەدەبی فەڕەنسی، پێرۆن و سیاسەت و نێروودا.

بە بۆنەی فیستیڤاڵی دووسەت ساڵەی لە دایکبوونی “فلۆبێر”ەوە

دیمانەیەک لەگەڵ ئیڤان لوکلێرک

لە فرەنسییەوە: هەڵگۆرد سەمەد

(ئیڤان لوکلێرک)، ماوەی ٣٠ ساڵ مامۆستای زانکۆ بووە و، لێکۆڵەری تایبەتمەندی ئەدەبی “گۆستاڤ فلۆبێر”ە. هەروەها سەرۆکی فێستیڤاڵی دووسەت ساڵەی لەدایکبوونی فلۆبێرە کە بڕیارە مانگی ئۆکتوبەری ئەمساڵ (٢٠٢١) بەڕێوە بچێت. لەم دیمانەیەدا کە گۆڤاری فیگارۆ لەگەڵیدا سازی داوە باسی هەندێ لایەنی ژیانی فلۆبێر و دادگاییەکەی و نامەکانی و بیروباوەڕی ئایینی و سیاسی ناوبراو دەکات.

چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک

مارتن هایدێگەر

لە ئەڵمانییەوە: سۆران عومەر

ئەم وەرگێرانه، بەشی دووەمە لە پێشنمایشی کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزک لە نووسینی فەیلەسوفی ئەڵمانی مارتن هایدێگەر.

کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک یەکێکە لە کتێبە بناغەییەکانی بیری مارتن هایدێگەر، تەنانەت وەک هاوکارێکی بەهێزیش دادەنرێت بۆ تێگەیشتن لە کتێبی بوون و کات لە کاتێکدا کە دوو ساڵ بەر پێشکەشکردنی ئەم وانەیە نووسراوە.

لەم کتێبەدا هایدێگەر بۆ یەکەم جار قسە لەسەر کێشەی بوون هەبوون دەکات و تێیدا  ئەو باسە دەخاتە روو کە فەلسەفە لە ئەوروپا و ڕۆژئاوا و تەنانەت لە سەدەکانی ناوەڕاستیشدا، دوای  گواستنەوەی فەلسەفە لە یۆنانەوە، مانای چەمکی  بوون- و هەبوون تێکەڵکراوە. ئەمەش بووەتە گرێیەکی گەورەی فەلسەفە لە تێگەیشتن لە بنەماکەی خۆی کە مێتافیزیکەوە و بە گوتەی ئەو واتە پرسیارکردنە لە بوونی مرۆیی. بەشی یەکەمی لە ژمارە (سفر)دا بڵاو کراوەتەوە و لە ژمارەکانی دیکەی بەشەکانی دیکەی ئەم پێشنمایشە بڵاو دەکەینەوە.                                                                                      

The post ژمارە (یەک و دوو)ی گۆڤارەی ژنەفتن بڵاوکرایەوە appeared first on ژنەفتن.

ژمارە (سفر)ی گۆڤاری ژنەفتن؛ کە گۆڤارێکی هزری و کولتووریی وەرزییە، تایبەتە بە وەرگێڕانی بابەتی تیۆریی و هزریی و ڕەخنەیی لە زمانی یەکەمەوە، بە سپۆنسەری و پاڵپشتی کۆمپانیای ئارتۆ بۆ چاپ و ڕیکلام، چاپ و بڵاوکراویەوە.

ستافی ئەم ژمارەیە:

سەرنووسەر: دلاوەر ڕەحیمی

بەرێوەبەری هونەری: گەیلان عەبدوڵا

دەستەی نووسەران: (ئاکۆ قادر، سۆران عومەر، شێروان ئیبراهیم، فازڵ مەحموود، مسلم ئەحمەدی، وەلید عومەر، هیوا قۆچاڵی)

* ژمارە (سفر) تایبەت نەکراوە بە بابەت و تەوەرێکی دیاریکراو، بەڵام لە ژمارەکانی داهاتوو هەر ژمارەیەک تایبەتە بە تەوەرێکی دیاریکراو، بۆیە لێرە تەوەری ژمارەی یەک ڕادەگەیەنین. تایبەتە بە (لەبارەی ئەدەبەوە)، بابەتەکان هزری و تیۆری و ڕەخنەیی دەبن. بۆیە داوا لە وەرگێڕەکان دەکەین کە بە وەرگێڕانەکانیان لەو ژمارەیەدا بەشداری بکەن. لەگەڵ ئەوەی کە دەبێ وەرگێڕانەکان لە زمانی یەکەمەوە بێت، ئەم خاڵەش ڕەچاوە بکەن، بابەتەکان لە دوو هەزار وشە کەمتر و لە دە هەزار وشەش زیاتر نەبن (ئەمە ڕوونکردنەوە و پەراوێزەکان ناگریتەوە).

لەم هەفتەیەدا دەگاتە کتێبفرۆشییەکانی سەرجەم شار و شارۆچکەکانی هەرێمی کوردستان و لە داهاتوویەکی نزیکیشدا دەگاتە خوێنەران ڕۆژهەڵاتی کوردستان و دەرەوەی وەڵات. لە ڕێگەی ماڵپەڕی ژنەفتن و پەیج و کەناڵەکانی ژنەفتن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، زانیاری لەبارەی دابەش کردن و ناوی کتێبفرۆشییەکان بڵاو دەکەینەوە.

هەر خوێنەرێک گۆڤارەکەی خویندەوە، پێشنیارەکانی بۆ ژمارەکانی داهاتوو بۆ ئیمەیلەکانی ژنەفتن بنێرێت، تا ئێمە لەسەر پێشنیارەکانی ئێوە لە ژمارەی داهاتوو کەموکوڕییەکانمان جاڕەسەر بکەین.

وتارە بڵاوکراوەکانی ئەم ژمارەیە:

ئه‌ده‌ب و زمان

میشێل فوكۆ

لە فرەنسییەوە: فازڵ مه‌حموود

ئه‌م وتاره‌ دروستكردنی سێگوشه‌كه‌یه‌ له‌نێوان زمان و به‌رهه‌م و ئه‌ده‌ب؛ ئینجا خستنه‌ ژێر پرسیاری   واتای ئه‌ده‌ب به‌ واتا كلاسیكه‌كه‌ی و سووڕانه‌وه‌یه‌كی خولگه‌یی‌ له‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ زمان و به‌رهه‌مه‌ له‌م   سێگۆشه‌یه‌دا. ئه‌وه‌ی فوكۆ پێداگری له‌سه‌ر ده‌كات وه‌ك مه‌سه‌له‌ی له‌دایكبوونی ئه‌ده‌ب سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی نۆزده‌یه‌مه‌، واته‌ سه‌رده‌مێك كه‌  به‌ بڕوای ئه‌و زمان هه‌م به‌ كریستاڵی ده‌بێت و هه‌م سنووربه‌زێنیش.                                             

کۆتایی هونەر: بەرگریینامەیەکی فەلسەفی

ئارتە دانتۆ

لە ئینگلیزییەوە: هیوا قۆچاڵی

ئەم وتارە بەرگریینامەیەکی فەلسەفییە بەرامبەر ئەو ڕەخنانەی لە تیۆرەکەی (کۆتایی هونەر) ئارتە دانتۆ   گیران. بۆ ئەو مەبەستەش دەپڕژێتە سەر پێناسەی هونەر؛ چەمکی تایبەتمەندی هونەری؛ ئیستاتیکا؛ پەیوەندی نێوان فەلسەفە و هونەر؛ جیاوازی نێوان کۆتایی هونەر و ‹‹مردنی نیگارکێشیی››؛ خەیاڵی مێژوویی و داهاتوو؛ میتۆدی بەکارهێنانی هاوشانی بێ سەروبەر و، هتد.                                                                                      

ئه‌خلاق له‌نێوان كۆمه‌ڵناسی و فه‌لسه‌فه‌دا

د. قه‌باری محه‌مه‌د ئیسماعیل

لە عەرەبییەوە: ئاكۆ قادر حه‌مه‌

وه‌ك چۆن توێژه‌ری ئه‌نترۆپۆلۆژیا له هه‌ردوو‌ كایه‌ی دیارده‌كانی ئه‌خلاق و ئایین ده‌كۆڵێته‌وه و وه‌ك سیسته‌مێك مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كات، كه‌ وه‌زیفه‌ و پێویستی خۆیان هه‌یه‌ له‌ بونیادی كۆمه‌ڵایه‌تیدا، كۆمه‌ڵناسی هاوچه‌رخیش وه‌ك ڕێكخراو و كایه و وه‌ك به‌هاش مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌خلاقدا ده‌كات، كه‌ له‌گه‌ڵ دیارده‌ و به‌هاو كایه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كانی تردا له‌ په‌یوه‌ندیدان و له‌ناو چوارچێوه‌ی كۆمه‌ڵگادا له‌ كارلێكدان.                                                    

گرتنەبەرى ڕچەیەکى تیۆرى لە پێناو نزیکایەتیی هزریی من و دێرێدادا

سلاڤۆى ژیژەک

لە ئینگلیزییەوە: وەلید عومەر

ئەم نووسینە  تیۆرییە، دووریی دوو بیریار نزیکدەکاتەوە. بەکارهێنانى هەندێک لە چەمکە سەرەکییەکانى لاکان و هیگڵە لەلایەن ژیژەکەوە بۆ ئەوەى خاڵەکانى یەکتربڕینى خۆى لەگەڵ ژاک دێرێدا دیاری بکات. ئاشکرایە دێرێدا و هیگڵ و لاکان سەر بە نەریتى فیکریی جیاوازن، بەڵام خاڵى بەرکەوتن و نزیکبوونەوەشیان هەیە. جیا لەوە دەتوانین لە ڕۆشنایی باسەکەشدا پرسى دیکەمان بۆ ڕوونبێتەوە.

ئەدەبیاتی جیهانیی

میلان کوندێرا

لە فرەنسییەوە: مسلم ئەحمەدی

میلان کوندێرا لەم دەقەیدا بانگەواز بۆ ئەدەبیاتێکی ڕاستەقینەی جیهانی دەکات نەک ئەوەی تەنها ئەدەبیاتە نەتەوەییەکانی وڵاتە گەورەکان لە پاڵ یەک دانرێت و ناوی ئەدەبیاتی جیهانی لێ بنرێت. کوندێرا مەزنترین بەهای ئەورووپایی بە هەمەچەشنی فەرهەنگی دادەنێت و بۆیەش دژی ناوچەگرێتیی، چ هی نەتەوە گەورەکان و چ نەتەوە بچووکەکان دەوەستێتەوە.                 

سپینۆزا و مەرگی ئارەزوو

تێری ئیگڵتۆن

لە ئینگلیزییەوە: شێروان ئیبراهیم

ئەم وتارە بەشێکە لە کتێبی «کێشە لەگەڵ غەریبان»ی تێری ئیگڵتۆن، کە پەرژاوەتە سەر چەندین چەمکی وەک (چێژ، ئارەزوو…) لای سپینۆزا بە تایبەت لە کتێبی (ئیتێک)ی سپینۆزا.

چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک

مارتن هایدێگەر

لە ئەڵمانییەوە: سۆران عومەر

ئەم وەرگێرانه، بەشی یەکەمە لە پێشنمایشی کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزک لە نووسینی فەیلەسوفی ئەڵمانی مارتن هایدێگەر.

کتێبی چەمکە بنەڕەتییەکانی مێتافیزیک یەکێکە لە کتێبە بناغەییەکانی بیری مارتن هایدێگەر، تەنانەت وەک هاوکارێکی بەهێزیش دادەنرێت بۆ تێگەیشتن لە کتێبی بوون و کات لە کاتێکدا کە دوو ساڵ بەر پێشکەشکردنی ئەم وانەیە نووسراوە.

لەم کتێبەدا هایدێگەر بۆ یەکەم جار قسە لەسەر کێشەی بوون هەبوون دەکات و تێیدا  ئەو باسە دەخاتە روو کە فەلسەفە لە ئەوروپا و ڕۆژئاوا و تەنانەت لە سەدەکانی ناوەڕاستیشدا، دوای  گواستنەوەی فەلسەفە لە یۆنانەوە، مانای چەمکی  بوون- و هەبوون تێکەڵکراوە. ئەمەش بووەتە گرێیەکی گەورەی فەلسەفە لە تێگەیشتن لە بنەماکەی خۆی کە مێتافیزیکەوە و بە گوتەی ئەو واتە پرسیارکردنە لە بوونی مرۆیی. لە ژمارەکانی دیکەی بەشەکانی دیکەی ئەم پێشنمایشە بڵاو دەکەینەوە.                                                                                      

زمانی ساد و مازۆخ

شەهریار وەقفی پوور

لە فارسییەوە: دلاوەر ڕەحیمی

وه‌قفی پوور له‌م وتاره‌دا له‌سه‌ر زمانی (نازمانی) ساد و مازۆخ و كاره‌كته‌ره‌كانی رۆمانه‌كانی ئه‌م دوو نووسه‌ره‌ ده‌كۆڵێته‌وه‌. مازۆخ و ساد جیاده‌كاته‌وه‌ له‌ پڕۆنۆلۆگه‌كانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ و به‌رهه‌مه‌كانی ساد و مازۆخ به‌ پڕۆنۆلۆژی داده‌نێ و هه‌ریه‌ك له‌و دوانه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ سه‌ر سه‌رچاوه‌یه‌كی فه‌لسه‌فی.                                                       

The post ژمارە (سفر)ی گۆڤاری ژنەفتن چاپ و بڵاوکرایەوە appeared first on ژنەفتن.

گۆڤاری “شی“، گۆڤارێکی ئەدەبی هونەرییە کە ساڵی ٢٠١٥ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە خاوەن مۆڵەتی شەوبۆ محەممەدیانی و سەرنووسەری فریا یوونسی، یەکەم ژمارەی کە بە ناوی ژمارەی سفر و یەک هەژمار دەکرێت، چاپکرا. سەرەتا بڕیار بوو گۆڤاری “شی” بە شێوەی مانگانە چاپ بکرێت، بەڵام دوایی بە هۆی زیادیی تێچووی بەرهەمهێنان و چاپی گۆڤارەکە، بووە شێوەی وەرزنامە و دواجاریش وەک تایبەتنامەیەک لە کاتی دیارینەکراودا چاپ و بڵاو دەبووەوە. ئەم گۆڤارە یەکێکە لەو گۆڤارانەی کە بە شێوەیەکی تایبەت پرسی ئەدەبیات و هونەری مودێڕنی لە هەر چوار پارچەی کوردستان خستووەتە بەرباس و هەموو ژمارەیەک، فوکوسی کردووەتە سەر دەستەیەک لە نووسەران، شاعیران و هونەرمەندان لە بوارەکانی: چیرۆک و ڕۆمان، شیکاری، شێعر، مووسیقا، سینەما، فۆتۆگرافی و پەیکەرڤانی. لە توێی ژمارەکانی ئەم گۆڤارەدا کە تەنیا بە هەژمارکردنی ژمارەی سفرەوە ٦ ژمارەی لێ چاپکراوە، ژمارەیەکی زۆری نووسەران و هونەرمەندانی کورد لە چوار پارچەی کوردستانەوە بەشدار بوون و تێیدا بە زمانەکانی کوردی –سۆرانی و کرمانجی (ڕێنووسی لاتین)- و فارسی، بابەتی نووسەرانی کورد چاپ و بڵاو بووەتەوە و لەگەڵ ژمارەیەکیش لە هونەرمەندانی ناسراو هەڤپەیڤین و چاوپێکەوتنی کردووە. هەروەها بە کردنەوەی دۆسییەی تایبەت بۆ ئەدەبیاتی کرمانجی –سەر و خوار-، ئەدەبیاتی مودێڕنی بیانی لە بواری شێعر و چیرۆک، خوێندنەوە و شیکردنەوەی زانستییانەی بەرهەمی ئەدەبی و هونەری و چەندین تەوەری گرینگی دیکە لە کەسایەتییە بێ ناونیشانەکانی دنیای ئەدەبی کوردی، بە جۆرێک رێگەیەکی نوێی هەڵبژاردووە. شێوازی کارکردنی گۆڤارەکەش لە هەر ژمارەیەکدا بە پێی دۆسییەکان و ئەو مژارانە بووە کە بۆ ئەو ژمارە تەرخانکراوە و هەر بەو پێیەش، دەستەی نووسەرانی ئەو ژمارە دابینکراوە بۆ هاوکاری لەسەر مژارە تایبەتەکان.

تا ئێستا فایلی پیدیئێفی گۆڤاری “شی” لە هیچ ماڵپەڕێک بڵاو نەکراوەتەوە و ئێستا بە بڕیاری سەرنووسەر و خاوەن ئیمتیازی گۆڤارەکە، مۆڵەتی بڵاوکردنەوەی هەموو ژمارەکانی ئەم گۆڤارە دراوەتە ماڵپەڕی “ژنەفتن” و دەتوانن لە ڕێگەی ئەم ماڵپەڕەوە هەموو ژمارەکانی دانلۆد بکەن.

لە خوارەوە پێرستی هەموو ژمارەکان یەک لە دوای یەک بخوێنەرەوە و لە خوار بەرگی هەر ژمارەیەکیش فایلی pdfی ئەو ژمارەیە دانراوە.

…..

بابەتەکان بە پێی هەر ژمارەیەک

….

ژمارەی سفر و یەکی گۆڤاری “شی”

هاوکارانی ئەم ژمارە:

سەرنووسەر؛ فریا یوونسی. بەشی کرمانجی؛ وریا غەفووری. بەشی چیرۆک؛ ئەنوەر عەڕەب.

بابەتەکان:

وتەی خاوەن مۆڵەتی گۆڤار “شەوبۆ محەممەدیانی”

“مانیفێستی کران”. “فریا یوونسی”

….

دۆسییەی تایبەتی موزیسیەن و هۆزانی باکووری کوردستان “ڕەشۆ زەردەشت”- وتووێژ، یاداشت، دەقی سترانەکان بە کرمانجی و سۆرانی-

….

دۆسییەی تایبەت بۆ شاعیری نوێترخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان “ساڵح سووزەنی”. نووسەران: موراد ئەعزەمی، عەبدولخالەق یەعقووبی، ئەحمەد چاک، فەرزاد میرئەحمەدی، عادڵ ئەعزەمی، محەممەد موەفەقی

….

شێعر و شیکاری: د. مەسعوود بینەندە، فاتمە ساوجی، عەبدولقادر نیازی، یوونس ڕەزایی، ناهید عەرجوونی

….

“فەرزاد ئاریا” دۆسیەیەکی تایبەت لە کۆی ئەو نووسراوانەی نووسەر و لێکۆڵەری کورد “د. محەممەد ڕەحیمیان” چەند ساڵ بە ناوی خوازراوی فەرزاد ئاریا، لە گۆڤار و رۆژنامە فارسییەکانی ئێراندا بڵاوی کردووەتەوە.

….

کارگەی چیرۆک، کارگەیەک بۆ مینیماڵنووسان لەژێر چاودێری رەحیم عەبدولڕەحیمزادە. نووسەران: ناسر فەتحی، شاناز جەوانشیر، هێمن ئەمینی، کەماڵ کەریمی، دیمەن سۆهرابی، نەریمان ئاغالی، چنار بوداغی، رووبار بوداغی، سامان ئەهوورا، ئاکۆ عەباسی، موحسێن موستەفازادە، سولەیمان ئیبراهیم زادە، مەحموود محەممەدیان، پەروین شێخی، سیامەند موهتەدی، جەلال نەجاڕی، شەهین فەتحوڵڵایی، یوونس گوڵشەن زادە،عەلی سۆهرابی، یوونس گوڵشەن زادە، دیاکۆ دادگەر

….

کڕاکە. خوێندنەوەیەک لەسەر کتێبی شاعیر ڕەزا عەلیپوور بە نووسینی: د. مەسعوود بینەندە، د. ئەحمەدی مەلا، حەمەی کەریمی، نیروان ڕەزایی، ئارام سدیق، بەختیار حەمەسوور

….

چیرۆک و خوێندنەوە

بیژەن نەجدی، ژان دۆست، حوسێن نووش ئازەر، شۆڕش عابدی، عادڵ قادری، حوسێن ئەحمەد، رەحیم عەبدولڕەحیم زادە، ئەنوەر عەڕەب

….

دۆسییەی تایبەتی کرمانجی

“عەڕەبی شەمۆ” باوکا ڕۆمانا کوردی

ئاخافتن لەگەڵ ژان دۆست

حەلیم یووسف

….

ژمارەی ٢–٣ی گۆڤاری شی

هاوکارانی ئەم ژمارە:

سەرنووسەر؛ فریا یوونسی. بەشی کرمانجی؛ وریا غەفووری. بەشی چیرۆک و شێعر؛ ئەنوەر عەڕەب. بەشی فۆتۆگرافی؛ نیروان ڕەزایی

بابەتەکان:

وتەی خاوەن مۆڵەتی گۆڤار “شەوبۆ محەممەدیانی”

“ئاکادیمیای موازی” نامەیەک بۆ نووسەرانی کورد، “فریا یوونسی”

….

وتاری تایبەتی “شی” بە سێ زمانی کوردی، ئینگلیزی، فارسی… “مانیفێستی ناشوێن”، د. مەسعوود بینەندە

….

پۆڕترێتێک لە ڕۆماننووسی باکووری کوردستان “محەممەد ئۆزۆن”، وەرگێڕانی وریا غەفووری

….

پەرویزنامە

فایلێکی تایبەت لە نوێترین شێعرەکانی پەرویز زەبیح غوڵامی

….

شیکاری

بە قەڵەمی نووسەران: شەهاب نەدیمی، سامان ئەمجەدی، عەلا جاڕوڵڵاهی، عادڵ قادری، عەبدولقادر نیازی، عەلی حسەینی، بابەک سەحرانەوەرد، فریا یوونسی، حەمەی کەریمی، سەیوان نیک پەی، ئەنوەر عەڕەب، د. محەممەد رەحیمیان، پژمان برخورداری

….

چیرۆک

بریا کاکەسووری، سولەیمان عەبدولڕەحیم زادە، توانا ئەمین، باوەڕ مەعرووفی، چنوور سەعیدی، سدیق ڕەسووڵی، شاناز جەوانشیر، بەختیار حەمەسوور، گۆران ڕەئوف، نادر فتوورەچی، شورش عابد، رضا فرخفال

….

کارگەی چیرۆک

کارگەیەک بۆ فێرکاری چیرۆکی مینیماڵ لەژێر چاودێریی رەحیم عەبدولڕەحیم زادە

نووسەران: ناسر فەتحی، دیاکۆ دادگەر، ئاکۆ عەباسی، شاناز جەوانشیر، چنار بوداغی، هێمن ئەمینی، سامان ئەهوورا، نەریمان ئاغالی، قادر فەرامەرزی، عەلی سۆهرابی

….

پەیکەرڤانی

وتووێژ لەگەڵ پەیکەرڤانی کورد “سەیوان سەعیدیان”

ئا: خەبات رەسووڵی

….

شێعر

کەماڵ ئەمینی “شەنگالی”، ئاکام کەوسەری، حوسێن جەوانشیر، ستار خوسرەوی، جەمیل مورادی، غەمگین بۆڵی

….

فۆتۆگرافی

دۆسییەی تایبەتی گۆڤاری “شی” لەسەر مێژووی فۆتۆگرافی

سەرپەرشتی دۆسییە: نیروان ڕەزایی

….

هەڤپەیڤین

وتووێژێک لەگەڵ عەبدولخالەق یەعقووبی لەسەر ڕۆمانی هاوچەرخی کوردی – سازدانی شەریف فەلاح

وتووێژی محەممەد ئۆزۆن و شێرکۆ بێکەس

….

بەشی کرمانجی

نووسەران: محەممەد ئۆزۆن، حەلیم یووسف، موراد باروکی میلان، ئیبراهیم سەیدۆ ئایدۆغان

….

ژمارەی ٤ی گۆڤاری “شی”

هاوکارانی ئەم ژمارە:

سەرنووسەر؛ فریا یوونسی. بەشی کرمانجی؛ وریا غەفووری. بەشی چیرۆک؛ ئەنوەر عەڕەب. دۆسییەی شێعری بەرەی چوار؛ سەیوان نیک پەی. چاودێری ئەدەبیاتی کرماشان و ئیلام؛ جەمیل مورادی

بابەتەکان:

وتەی خاوەن مۆڵەتی گۆڤار “شەوبۆ محەممەدیانی”

“لە چواردیواری ئاکادیمیای شییەوە” درێژەی نامەیەک بۆ نووسەرانی کورد، “فریا یوونسی”

….

شیکاری

مازیار نظربیگی، صلاح الدین اسماعیلی، بابەک سەحرانەوەرد، مەسعوود بابایی، کارۆش عوسمانییان

….

بەرەی چوار –دۆسییەی تایبەت لەسەر شێعری بەرەی چوار لە رۆژهەڵاتی کوردستان-

نووسەران: حەمەی کەریمی، عەبدولقادر نیازی، عادڵ قادری، سەلاح محەممەدی، هوشیار بابایی، قەرەنی ئەحمەد ئاقایی، بەیان عەزیزی،عەتا وەلەدی، محەممەد موەفەقی، ئارام فەتحی، شەریف مورادی، جەمیل مورادی

….

شێعر

عەبدولموتەلیب عەبدوڵلا، محەممەد مورادی نساری

….

چیرۆک

فریا یوونسی، حوسێن شێربەگی، ئەنوەر عەڕەب، ئارام شێخ وەسانی، سیامەند هادی، سدیق ڕەسووڵی، دابان عەتار

….

کارگەی چیرۆک

کارگەیەک بۆ فێرکاری چیرۆکی مینیماڵ لە ژێر چاودێری رەحیم عەبدولڕەحیم زادە

بە بەشداربوونی: دابان عەتار، شەرمین ساڵحی، ڕزگار لوتفی، ئاوات ئەحمەدی، جەبار شافیعی زادە، مریەم قازی، ناسر فەتحی

….

وەرگێڕان

شێعری “دەفە”ی ڕەزا بەراهەنی بە وەرگێڕانی ساماڵ ئەحمەدی

….

دۆسییەیەکی تایبەت بە نووسەرانی کرماشان و ئیلام

نووسەران: جەمیل مورادی، عەلی حاتەمی، عەلی ئوڵفەتی، حوسێن شەکەربەیگی، مەیسەم خوڕانی، زارا عەزیزی، ئێحسان نەجەفی، ئەمین خەلیلی، کەیوومەرس بەڵەدە، عەتا میرەکی

….

هەڤپەیڤین

وتووێژ لەگەڵ سینەماکاری کورد “هیوا ئەمین نژاد”، سازدانی فریا یوونسی

وتووێژ لەگەڵ شاعیر “د. ئەحمەدی مەلا”، سازدانی عادڵ قادری

وتووێژێک لەنیوان “ئیان مەکئیوان” و “میلان کۆندرا”، وەرگێڕانی کەریم پەڕەنگ

وتووێژ لەگەڵ بێهزاد خواجات، سازدانی بابەک سەحرانەوەرد

….

دۆسییەی تایبەتی گۆڤاری “شی” لەسەر هونەرمەند “ژوان حەجۆ” بە دوو زمانی فارسی و کرمانجی

ژیاننامەی هونەرمەند

هەڤپەیڤین لەگەڵ هونەرمەند: حەمد عەداڵەت ئومویی میلان

دەقی سترانەکانی هونەرمەند بە دوو زمانی کرمانجی و سۆرانی

….

بەشی ئەدەبیاتی کرمانجی

محەممەد ئۆزۆن، حەلیم یووسف، عەدۆ ماکۆیی

….

ژمارەی ٥ی گۆڤاری شی

هاوکارانی ئەم ژمارە:

سەرنووسەر؛ فریا یوونسی. دۆسییەی تایبەتی وریا مەزهەر؛ ڕێبوار کەریمی. ئەدەبیاتی فارسی؛ بابەک سەحرانەوەرد. ئەدەبی بیانی؛ ئەرسەلان چەلەبی. وەرگێران؛ ماریە پاکنەهاد

بابەتەکان:

وتەی خاوەن مۆڵەتی گۆڤار “شەوبۆ محەممەدیانی”

“مایفێستی وست” درێژەی ئاکادیمیای موازی، “فریا یوونسی”

….

بەرەی خوار

لاپەڕەی تایبەت بە تەوس

نووسین: شێخ شیکار

….

شیکاری

بە قەڵەمی نووسەران: عادڵ قادری، سەلاحەدین خزرنژاد، سۆران محەممەدی، هەرمان وەتمانی، جەلال پوورحەسەن، بابەک سەحرانەوەرد، عەبدولقادر نیازی

….

شیعر

ئالێن گینزبێرگ، هاڕۆڵد پینتێر، مظاهر شهامت، مانا ئاقایی، زێنەب سابر، رەزا ئامن، تەیب جەببار، دلاوەر قەرەداغی، ئاسۆ جەببار، پەرویز زەبیح غوڵامی، سلێمان سۆفی ساڵحی، ئاکام کەوسەری، گوڵاڵە دروودیان، کاوان نەهایی، ئارام فەتحی، ڕێبین خدر

….

دۆسییەیەک لەسەر سەرهەڵدانی غەزەڵی مودێڕن لە کوردستان، نووسینی ئەرسەلان چەلەبی

نموونەی غەزەڵەکان؛ جەلال نەجاڕی، ئاوارە وڵات

….

چیرۆک

ئەمجەد غوڵامی، سروە مەجیدی، ڤیدا قادری، ویدا ڕەهبەر، سمیە کاظمی حسن وند

کۆمینیماڵی کارگەی چیرۆکنووسانی بێسنوور بۆ فەرهاد پیرباڵ

….

هەڤپەیڤین

وتووێژی تایبەتی گۆڤاری “شی” لەگەڵ نووسەر و وەرگێڕی کورد “محەممەد ڕەمەزانی”، سازدانی ساماڵ ئەحمەدی

وتووێژ لەگەڵ “ژان دۆست”، سازدانی د. بەیان کەریمی

….

و. م. ئایرۆ

دۆسییەی تایبەتی گۆڤاری “شی” لەسەر وریا مەزهەر

نووسەران: ڕێبوار کەریمی، بەڕۆژ ئاکرەیی، پیمان وهاب زادە، علی نگهبان، نانام “حسین مارتین فاضلی”، ئەیاز سیاوەشان، بابەک سەلیمی زادە

بەشێک لە چیرۆک و شێعرەکانی وریا مەزهەر بە دوو زمانی کوردی و فارسی

….

ژمارەی ٦ی گۆڤاری شی

هاوکارانی ئەم ژمارە:

سەرنووسەر؛ فریا یوونسی. دۆسییەی تایبەتی فرات جەوەری؛ سەید ئیسلام دوعاگو. دۆسییەی تایبەتی کرماشان و ئیلام؛ شەریف فەلاح. بەرپرسی بەشی شیعر؛ عەبدولقادر نیازی

بابەتەکان:

وتەی خاوەن مۆڵەتی گۆڤار “شەوبۆ محەممەدیانی”

“نڤیس و یەئسی نڤیسار” درێژەی ئاکادیمیای موازی، “فریا یوونسی”

….

دۆسییەی تایبەتی گۆڤاری “شی” بۆ کۆچی چیرۆکنووس “مریەم قازی”

ژیاننامە و بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی نووسەر

….

شیکاری

بە قەڵەمی نووسەران:

خوێندنەوەیەک لەسەر رۆمانەکانی جەبار جەمال غەریب؛ بە قەڵەمی هاشم ئەحمەدزادە. خوێندنەوەی رۆمانی بەختیار عەلی د. محەممەد ڕەحیمیان، خوێندنەوەی مەسعوود محەممەد، هەندرێن، سۆران محەممەدی، شەریف فەلاح، جەلال پوورحەسەن، غەمگین بۆڵی

….

گوێچکەبە نفلە

لاپەڕەی تایبەت بە تەوسی گۆڤاری “شی”

نووسین: شێخ شیکار

….

شیعر

عەلی باباچاهی، رەزا ئامن، ڕامان سۆفی سوڵتانی، فەوزیە سوڵتانبەگی، ئەنوەر –هەرەس- عەباسی، عەبدولقادر نیازی، ئەرسەلان چەلەبی، هەڵاڵە سۆهرابی، سیمەن سۆهرابی، سووەیلا مەیهەمی، سۆران محەممەد سوورە، عەبدوڵڵا گوڵابی

….

بەرەی نائارام

دۆسییەی تایبەت بۆ خوێندنەوەی شێعرەکانی “ئارام فەتحی”، لە نووسینی: شەهلا دەباغی، د. عەبدوڵڵا ئەمینی، بەختیار کەریمی، ئارام پزشکیان

….

چیرۆک

مەنسوور یاقووتی، کەیوومەرس بەڵەدە، ژیار جەهانفەرد، هێمن عەبدوڵڵاپوور، شاڵاو عەبدوڵڵا، شەرمین ساڵحی، باران حوسێن

….

دینۆ بوتزاتی

دۆسییەیەکی تایبەت بۆ ناساندنی چیرۆکنووسی ئیتالیایی “دینۆ بوتزاتی”. ژیاننامە و وەرگێڕانی هەندێک لە چیرۆکەکانی بە قەڵەمی: زانکۆ یاری، ماشەڵڵا مەیهەمی، محەممەد ئیسماعیل نژاد، سارا سوڵتانی، فریا یوونسی، سارا سادقی

….

هەڤپەیڤین

وتووێژی تایبەتی گۆڤاری “شی” لەگەڵ شاعیر “جەلال مەلەکشا”، سازدانی فریا یوونسی

وتووێژیلەگەڵ عادڵ قادری، سازدانی “شەریف فەلاح”

وتووێژ لەگەڵ “د. عەلی ئوڵفەتی”، سازدانی محەممەد جەواد جەلیلیان

وتووێژی “ئالان پەری” لەگەڵ شاعیر “ئەرسەلان چەلەبی”

….

فرات جەوەری

دۆسییەی تایبەتی گۆڤاری “شی” لەسەر ڕۆماننووسی باکووری کوردستان “فرات جەوەری”

ژیاننامە، هەڤپەیڤین و چەند پاژێک لە چەند ڕۆمان

نووسەران: محەممەد ئوزتونج، کاکشار ئورمار، سەید ئیسلام دوعاگوو، جەمال موشەممایی، تۆسنە ڕەشید، تەیموور خەلیل، جەلیل جەلیل، ئارژەن ئاری، عەبدوڵڵا پەشێو، فەرهاد پیرباڵ، فەرهاد شاکەلی، موراد جوان، نیزامەددین ئاککورت

The post ماڵپەڕی ژنەفتن، شەش ژمارەی گۆڤاری “شی” بە ئەلیکترۆنی بڵاو دەکاتەوە appeared first on ژنەفتن.