لە دڵی کوردەوە

هەموو گەلانی ئێران

 گەڵای زەیتوون بە تەبڕڕوک دێنن

لە دەمارەکانیشییەوە

ئاگر دەچننەوە بەرەی زەحمەتکێش

گەلێک، بە ساکاری خودموختاری

لە کەلی مێژوو دێتە سەر.

تووڕەیی و ئازادی

 لەسەر پشتی ماینەکان ڕادەگوێزێ.

لە بریقەی لوولەی موسەلسەلەوە واتایەک بۆ هەتاو دەدۆزێتەوە.

بۆنی شەویشی

لە لەرەی مل و یاڵی ماینەکاندا.

دەنگی ماڵاتەکانی

لە دەشت دەبیستێ

خوێنی گەنمە جاڕیشی

لە زەوییە زەوتکراوەکاندا

دەخوشێ.

دەست بە چەک

چاوێکی لە ماڵێیە و

چاوێکی دیشی لەسەر خاک ئۆقرە دەگرێ.

گڕی هەزار ئاوایی لە سینگیدا

لە دۆڵ و دەرەکانی کوێستاندا

شوێن دەگۆڕێ.

لە لووتکەیەکەوە بۆ خەرەند و

لە چۆمێکەوە

بەرەو دارستان

پەرە بە سووراییی زەوی و ئاسۆ دەدا

*

                            لە هێڵی بەبەڕوو تەنراوی بەرگری

چاوی پێشمەرگەکان هەموو شەوێک

ڕۆ دەچێتە لەشی مەرگەوە و

ئێسقانی جیهانخۆرەکان قاڵ دەکاتەوە.

لەشی شەو لە هەزار ڕۆچنەوە دەڕووشێ

چونکە چاوی پڵینگەکان

دەرفەت بە لەرەی نسێیەک نادا.

بۆنی پڵینگ

لە هەناسەکانی کوردێکەوە دەشنێتەوە

بەفر و سەوزایی

خاک و شنە

پشووی نەیاران سوار دەکا

                                      *

هەر باری جینایەت دەخەن

لە شار و دێ

تانگ و ترێلییەکان

.

وڵاتی خودموختاریش

ئاڵاکانی لەسەر سینگی کوڕان و کچان هەڵدەکا.

 لە خەونی فاتۆمیی تیمسارەکاندا

دە جار کوردستان خاپوور دەکرێ.

لە خەیاڵی قاڕنایی جاشەکاندا

سەد جار پێشمەرگەکان

لەت و کوت دەبن.

هەتاوی “ئاربابا”ش هەموو ڕۆژێ

لەسەر باڵی گوللە

لەسەر جادەی سنە

پەرەدەدا بە:

“ئەی رقیب! هەرماوه قەومی کورد زوبان

   نایشکێنێ دانەری تۆپی زەمان”

دەڕوازەی گەورە لەسەر گازەرای پشتە

جادەکانی پێشمەرگەیەک یەکتری لەئامێز دەگرن

لە سەر جادەی سنە

ژیان دارە دارە دەکا.

لە سەر جادەی سنە

دایکان شیر بە منداڵەکانیان دەدەن.

لە سەر جادەی سنە

باری جینایەت بێ ئۆقرەیە.

لە سەر جادەی سنە

چەکداران بەردەوام فیشەکەکانیان دەبژێرن.

لە سەر جادەی سنە

منداڵان فیتوو لێ دەدەن.

لە سەر جادەی سنە

چەکداران ددان لە چیڕەوە دەبەن.

لە سەر جادەی سنە

دەمار و دەستەکان ڕیشاژۆیان کردووە لە خاکدا.

لە سەر جادەی سنە

تانکەکان ژیان دەکێڵن.

لە سەر جادەی سنە

لە کڵاوی ئاسنین لەگەنی منداڵان چێ دەکەن.

لە سەر جادەی سنە

ماڵەکان بە راکێت خاپوور دەکەن.

لە سەر جادەی سنە

کۆڵانەکان

نسێ بە نسێ شوێنی چەکداران هەڵدەگرن.

لە سەر جادەی سنە

دەستفرۆشەکان چەک و خۆراک دەفرۆشن.

لە سەر جادەی سنە

چەکداران منداڵی مەلۆتکە دەپشکنن.

لە سەر جادەی سنە

نارنجۆک بۆ وەرزێڕەکانی “سەردەشت” دابین دەکەن.

لە سەر جادەی سنە

چەکداران نانەبەرەکان دەپشکنن.

لە سەر جادەی سنە

دەستکێشی خوری

بۆ پێشمەرگەکانی “بانە” دەچنن.

لە سەر جادەی سنە

هێلیکۆپتەرەکان هەڵفڕین بەسەر “کەلی خان”دا تاقی دەکەنەوە.

لەسەر جادەی سنە

منداڵان سێرەگرتنی “کاک فواد” فێری یەک دەکەن.

لەسەر جادەی سنە

پادگانەکان لێک دوور دەکەونەوە.

لەسەر جادەی سنە

شار و دێهات سەری یەکتر دەدەن.

لەسەر جادەی سنە

خودموختاری شەهیدەکانی دەنێرێتە دیدەنی پێشمەرگەکان.

لەسەر جادەی سنە

“قازی محەممەد” سێدارەکەی

سەنگەراوسەنگەر دەبا.

لەسەر جادەی سنە

ناوی بەرزی کوردستان

لە ئاور و ئازادیدا رەنگ دەداتەوە و

چاوی گەلان رووناک دەکاتەوە.

چاوەکانی “هیرمەند” و “کەشەف ڕوود”

ئەگەر کرابانەوە

خوێنی “چل چەمە” لە کەویر و شۆرەکات

دارستانێکی خودموختاری دەڕواند و دەیگوت:

“ئەو ڕەنگه سوورە بوو که‌ لە ئاسۆی بڵندی کورد

  موژدەی بەڵێنی بۆ گەلی دوور و نزیک ئەبرد”

سەرچاوە: ویژەنامە هنر و ادبیات رشت، شمارە ١١، تیرماە ١٣٥٩

The post «ئاور لە گەڵای زەیتووندا» appeared first on ژنەفتن.

لە ئاستانەی ئەو دەرکەدا کە دەقولبابی نییە

لەوڕا کە بەوادە هاتبی دەرکەوانت چاوەڕێیە

ئەگەر بێوادەش بێ هاتنت

لە دەرکە دەی کەس نایژێ کێیە

نەوییە دەرگاکە

جا بەهەوا نەبی چاکە.

دەکرێ ئاوێنەیەک بی مشتوماڵدراو

هەتا لەوێ

پێش ئەوەی بچییە ژوورێ

لە پەرکالیی خۆت بنواڕی

هەگەرچی هەنگەمەی ئەودیوی دەرگا ئایلی خەیاڵی تۆیە نەک پڕانیی میوانان

چونکە لەوێ

کەست چاوەڕێ نییە

جووڵەی لەوانەیە لێ بێ

لێ لە هەموو جووڵەوەرێک بێوەرییە:

نە ڕۆح و نە تارمایی و نە پاکیزەی کافووری لەسەر دەستان بێ

نە دێوی وا کە گورزی ئاگرینی وەک سەرەگای لە مستان بێ

نە شەیتانی بوختان لێدراو بە کڵاوی شەیپووریی گوڵینگەدارەوە

نە مەڵغەمەی بێدەستووری ڕەهاگەلی بنبڕی یەکتر

هەر تەنیا تۆ

لەوێ هەبوونی ڕەهای

هەبوونی پەتی

لەوڕا کە لە نەبوونی خۆتەوە بەردەوام دەبی

نەبوونت هەنتەشی بێ ئەملاوئەولای مۆجزاتە.

تێپەڕینت لە ئاستانەی نەچاری

داتکانی دڵۆپە قەترانێکە لە نەبڕانەوەی تاریکەسەلاتدا

”ئاخ!

ئەی خۆزگە ئەی خۆزگە

دادوەرییەک دادوەرییەک دادوەرییەک

لەکار لەکار لەکاردا

دەبوو!”

ڕەنگە ئەگەر توانای ژنەفتنت هەبووایە

دەنگدانەوەی چریکەی داتکانی خۆت لە تەلاری بێدەنگی کەشکەڵانەیلی بێخۆردا

وەک چکەی ئازاری ئاخ

دەبیست:

”بریا بریا

دادوەرێک دادوەرێک دادوەرێک

لەکار لەکار لەکار لەکار…”

بەڵام دادوەرێک لەودیوی دەرگاوە دانیشتووە، بەبێ جبەی شوومی دادوەران

زاتی لە زرک و بەزەیی

نژمی لە زەمان

ئیدی بیرەوەریت تاهەتای هەرمان

دادوەری دەکرێت لە دەربازگەی دەوران.

*

ماڵاوا! ماڵاوا! (ئاوای وت بامدادی شاعیر:)

بە هەلەکەسەماوە تێپەڕ دەبم لە ئاستانەی نەچاری

شاد و شوکر.

لە دەرەوە هاتمە ژوور:

لە دیمەنەوە

بۆ بینەر

بۆ نواڕین.

نە وە نژمی گیایەک، نە وە نژمی پەپوولەیەک، نە وە نژمی بەردێک، نە وە نژمی گۆلاوێک،

من بە نژمی ”ئێمە” لەدایک بووم

بە نژمی پڕشکۆی مرۆڤ

تاکوو لە بەهاری گیادا سەیری پەلکەزێڕینەی پەپوولە بکەم

لە فیزی کێو تێ بگەم و یەزی دەریا ببیستم

تا مەرجی خۆم بناسم و لەقەدەر هیممەت و دەرفەتی خۆ واتا لە جیهان بار کەم

کە داستانی لەو چەشنە

لە توانای درەخت و باڵندە و گاشە و تاڤگە بەدەرە.

بەمرۆیی لەدایکبوون وەدیارکەوتنی ئەرک بوو:

توانای خۆشویستن و خۆشویستران

توانای بیستن

توانای گوتن و دیتن

توانای دڵتەنگی و شادی

توانای پێکەنین لە قووڵاییی دڵەوە، توانای گریان لە خاڵی نووتەکی گیانەوە

توانای سەربەرزی لەسەر بەرزاییی شکۆمەندی بێهەوایی

توانای بەشەوکەتی شان وەبەردانی باری ئەمانەت و

توانای خەمناکی خۆڕاگری لە هەمبەر تەنیایی

تەنیایی

تەنیایی

تەنیاییی ڕووت.

ئەستەمەبواری ئەرکە مرۆڤ.

*
دەستی بەسراوم نەدەکرانەوە تا دوورەدیمەنان هەموو لە ئامێز وەرێنم

هەرچی نەغمە و ئەوی کانی و هەموو مەلێک

تم مانگی پڕ و هەر بەربەیانێکی دیکە

هەموو لووتکەو چی درەخت و هەر مرۆڤێکی تر.

دەرفەتی ژیانم بە دەستی بەسراو و دەمی داخراو تێ پەڕاند

بە دەست و دەمی بەسراو تێ پەڕین و

دیمەنی دنیامان هەر

لە درزی ئێرەییی شوورەی شەڕەنگێزییەوە دیت و

ئێستاش

ئەوە دەرگای بێ دەقولباب لە بەردەمێ

ئەوەش ئاماژەی دەرکەوانی چاولەڕێ!-

لەو داڵانە تەنگەوە کە ڕامنووسی

بۆ دواوە دەنواڕم

بە خاترخوازی:

دەرفەت کورت و سەفەر پشووبڕ

بەڵام لە هیچی کەم نەبوو، بێوێنە و پڕاوپڕ

بە گیان قەدرزانم و ژێرباری منەت!

(وەهایی وت بامدادی شەکەت)

—————
واتای چەند وشەیەکی ناو شیعرەکە:

دەقولباب: کەرەستەی لەدرگادان.

پەرکال: جوانی و ڕێکوپێکیی شت.

ئایل: منداڵ، زارۆ، زادە.

پڕانی: زۆرتری، زۆری.

مەڵغەمە: تێکەڵاوی جیوە لەگەڵ کانزای دیکە؛ تێکەڵاوێک لە شتی جۆراوجۆر.

زرک: زیرەکی، بەهۆشی.

نژم: قەڵافەت، بیچم.

یەز: ڕێز، قەدەر، شکۆ.

ئەستەمەبوار: بواری دژوار.

ڕانووسین: پێشگری ”ڕا” لە زمانی کوردیدا دەکەوێتە پێش فرمان و وشەیەکی نوێی لێ دروست دەکات و واتای نوێی پێ دەبەخشێت؛ وەکوو ڕامان، ڕاپسکان، ڕاپەڕین، ڕاسان، ڕابردن. ڕانووسین بە واتای (هاتن و ڕۆیشتن بە نووسیندا) وەکوو ڕابردن، بە واتای هاتن و ڕۆیشتن بە کات و شوێندا.

The post لە ئاستانەدا appeared first on ژنەفتن.

سوور بوو بە خوێنی حەزرەتی هابیل

لەو ڕۆژەوەی کە کوڕەکانی حەزرەتی ئادەم

سەرۆکی پەیامهێنەرانی حەزرەتی باری تەعالا

ژەهری تاڵی دوژمنایەتی لەناوخوێنیاندا هەڵقوڵا

مرۆڤایەتی مرد

ئەگەرچی ئادەم زیندوو بوو

لەو ڕۆژەوەی کە براکان یوسفیان خستە ناو چاڵەوە

لەو ڕۆژەوەی کە دیواری چینیان بە قامچی و خوێن دروست کرد

مرۆڤایەتی مردبوو

دواتر دنیا هەر پڕبوو لە مرۆڤ و ئەم ئاشە گەڕاو گەڕا

چەند سەدە لە مەرگی ئادەم تێپەڕی

ئەی مەخابن

مرۆڤایەتی نەگەڕایەوە

سەدەی ئێمە ڕۆژگاری مەرگی مرۆڤایەتییە

سینەی دنیا خاڵییە لە باشییەکان

قسەکردن لەبارەی ئازادی، پاکی، جوامێری، گەمژایەتییە

من لە سیسبوونی چڵێک گوڵ

لە نیگای بێدەنگی منداڵێکی بیمار

لە ناڵەی کەنارییەک لە قەفەسدا

لە خەمی پیاوێک لە بەنددا

تەنانەت بکوژێکی ئارام،

فرمێسک لە چاوان و هەنسک لە گەروومدایە

 لەم ڕۆژانەشدا ژەهرم لەناو پیاڵەدا،

ژەهری مارم لەناو سەبوستدا

چۆن باوەڕ بە مەرگی ئەو بکەم؟

قسە لەسەر سیسبوونی گەڵایەک نییە

وای، جەنگەڵ ئەکەنە بیابان

دەستی خوێناوی لە پێش چاوی خەڵکدا دەشارنەوە

هیچ ئاژەڵێک بە ئاژەڵێکی تری ڕەوا نابینێ

ئەوەی ئەم نامرۆڤانە لەگەڵ مرۆڤدا دەیکەن.

قسە لەسەر سیسبوونی گەڵایەک نییە

وای دانێ مەرگی کەناریش لە قەفەسدا مەرگ نییە

وای دانێ چڵێک گوڵیش لە جیهاندا هەرگیز نەژیاوە

وای دانێ جەنگەڵ بیابان بوو لە ڕۆژی سەرەتاوە

لە ساراێکی کش و ماتدا

لەنێوان خەڵکانێک ئارامگر لەگەڵ ئەم موسیبەتانەدا

قسە لەبارەی مەرگی خۆشەویستی، مەرگی عەشق

گفتوگۆ لەبارەی مەرگی مرۆڤایەتییەوەیە

سەرچاوە‌: http://www.sinakhabar.ir/Novelty/207982/قرن-ما،-روزگار-مرگ-انسانیت-است

The post مەرگی مرۆڤایەتی appeared first on ژنەفتن.

ئەم شارەیان بۆ یەک کەس دروست کردووە  بەس

شەقام؟          یەکێک پتری نییە!

وێستگە؟        تا دڵت حەز بکات!

حەزم لێیە تەواوی دنیا بهێنمە ئێرە       نابێت!

لەودیو ئەو تەلەفۆنانەی کە نییە

دیسان دەگەمەوە بە گوێی خۆم

بە دەنگێ کە نییە

ئەم شارەیان کردووە بە ناوی یەک کەسەوە بەس

ناوی گووندەیەکەوە کە هەرچی ناوە

لێرە هەمیشە ساتێک پتر نابێ

لەبەینی هەرئەوە و هەرئەمە

ناتوانرێ سواری شەمەندەفەرێک کە نییە  بین

شارێکی ئاوهایی

ڕەنگە بە کەڵکی نەخشەیەک بێت کە بەس

دەستێ کە نییە دەیکێشێ.

***

خەریکم دووبارە دەبمەوە قاڵاو

خەریکم دووبارە دەبمەوە قاڵاو    مەترسن!

جاڕ نادەم

کە دەچمە سەر ئالیار[ئانتێن]

خشەخش دەکەوێتە سەر ئێزگەکانتان

دەڕۆمە سەر درەختێ لە پارک

لێدەگەڕێم کە چاوە برسییەکانی سەر کورسییەکان

تێر سەیرم بکەن

هەقم بە سەر کەسەوە نییە

لە سەر ئەم بەفرە

جێ پێی خۆم دەچێنم

ئەم ڕۆژنامەیەی کە من هەواڵنێرییم

تا بگاتە دەستی ئێوە       دەتوێتەوە

جاڕ بۆچ  لێدەم

The post شارێک کە نییە appeared first on ژنەفتن.

پاش شه‌ویش تاریكی

پاش تاریكیش

چاوه‌كان و

ده‌سته‌كان

و

هه‌ناسه‌كان و هه‌ناسه‌كان و هه‌ناسه‌كان

و ده‌نگی ئاویش

كه‌ به‌ چكه‌ چك ده‌چۆڕێته‌ خواره‌وه‌ له‌ به‌لوعه‌كه‌

پاشان دوو خاڵی سوور

له‌ دوو جگه‌ره‌ی داگیرساو

چركه‌ چركی كاتژمێر و

 دوو دڵ  و دوو ته‌نیایی

The post جووتێک appeared first on ژنەفتن.