شاعیرى نەفرەتلێكراو
(1) شیعر لە دەرەوەی وشە و دەربریندا- خۆشەویستییە، ژیاندۆستییە، مرۆڤدۆستییە… یەكەم كۆمەڵە شیعری (ئونسی لويس ئەلحاج- 27 يوليو 1937 – 18 فبراير 2014) شاعری هاوچەرخی لوبنانی، بە ناونیشانی «لن» ساڵی 1960دا بڵاو بۆوە، لەبەر ئەوەی شێوە كۆنەكانی شیعری عەرەبی لەرزاند، نەفرەتییان لێ كرد. هەرگیز (ئونسی ئەلحاج) دەستەكانی بە سیاسەت پیس نەكرد، هەمیشە لەگەڵ ئازادی بوو.…
دەیخوێنمەوە
شارستانیەتی زانیاری
لە دوای شارستانیەتی کشتوکاڵی (هێزی خاک) و شارستانیەتی پیشەسازی (کارخانە و بەرهەمهێنان)… مرۆڤ كەوتە نێو كۆمەڵێ گۆڕانکاریی بەردەوام و گەورەی تەكنۆلۆژیا، زیرەکیی دەستکرد و تۆڕە دیجیتاڵییەکانەوە، هەموو ئەو ئامرازانە تەنها ژیانیان نەگۆڕی، بەڵکە شێوازی بیرکردنەوە و تێگەیشتنیان لە لەبارەی ناسنامەی مرۆڤ و جیهانیش گۆڕی؛ بەدیوەكەی دیكە سیستمی دیجیتاڵی بە هەڵكردنی ئاڵای کۆمەڵگای زانیاری یان (شارستانیەتی…
دەیخوێنمەوە مرۆڤی ئارەزوو
(1) (ژیان كورتە) مرۆڤ دوژمنی ڕاستییە، نەك درۆكان مەرگەسات لە کورتی ژیاندا نییە، بەڵکە لە پرۆسیسەنەكردنی هونەری پێكەوەژیان و هاوگونجاندایە؛ هونەری پێكەوەژیان و هاوگونجان لە جیاوازی، پێش یەكسانیدایە؛ لە دووبارەبوونەوە، بەبێ هاوشێوەیی؛ لە بەردەوامی گۆڕان و سەیروورە و لە بیركردنەوە لەنێو ژیاندا، لە هونەری دژایەتی نوێنەرایەتیكردندایە. گرنگ ئەوە نییە كە گوتەزای ژیان كورتە بۆ (سێنێكا)…
دەیخوێنمەوە ترێند/داهێنان
(ترێند) توانا و جوولەی گشتی بیركردنەوە و هەڵسوکەوت، یان سەرگەرمی و تێڕوانینی هاوبەشی نێو كۆمەڵگا، وەک فۆرمێك لە فۆرمەكانی ئازادی بەرز دەنرخێنێ. خێرایی و دووبارەبوونەوەی ترێند لەلایەك زمان و ئازادی وەک بەرپرسیارییەتی و بوێری بەرجەستە دەكات، لەلایەكی دیكە جیاوازیی زمانی داهێنانی تاکی سەركێش پەردەپۆش دەكات؟! بۆ بەدواداچوونی توانای ترێند كە بوێری لەخۆدا هەڵگرتووە و سەركێشی…
دەیخوێنمەوە کولتووری دیجیتاڵی
نەوەی دیجیتاڵی، نەوەی کولتووری دیجیتاڵی، مۆبایلی زیرەک، تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان… ئەو نەوەیە لەنێوان ئاژاوەی زانیاری و خێراییی پەیوەندیکردندا؛ لەنێوان چڕكردنەوەی تەکنۆلۆژیا و میدیا و شێوازەکانی بەکاربردندا؛ لەنێوان گێڕانەوە شاراوەكان و وێنەی ڕووتدا، گرنگی بە پرسە جیهانییەکان و دارایی و تەندروستییەكان و گۆشەنیگانیان دەدەن؛ ئەم تۆڕبەندییەی کۆمەڵگای زانیارییەكان، لە تێگەیشتنی نێوان مرۆڤ و دەوروبەر تێدەپەڕێت و وەك…
دەیخوێنمەوە لە ستایشی (نەمنی)دا
کاتێک کەسێک زۆر بیر لە خۆی دەکاتەوە، بیر لە خۆی ناكاتەوە بەو مانایەی كە ئیگۆیەکی گەورەی هەیە، بەڵكە دەشێ وەك (ئەویدیكە) بیر لە خۆی بكاتەوە! چوونكە مەرج نییە هەمیشە ئیگۆ وێنەیەکی خۆ بەگەورەزان و نێرگزی هەڵگرتبێ، دەشێ (نەمنی) بێ، یان بەشە چەپێنراو و خۆشەویستەكەی ئیگۆ ئەویدیكەی جیاواز بێ (من ئەویدیكەم وەك خۆم، خۆش دەوێ). بیرکردنەوە…
دەیخوێنمەوە لە ستایشی (گەمژەیی)دا
گوتەیەكی (ڤیتگنشتاین لە تراكتۆس)دا هەیە، دەڵێت: (ئەگەر هەندیجار مرۆڤ كاری گەمژانە نەكات، ژیری دەرناكەوێت.) بۆ ئەوەی لەو گوتارەدا ڕێكارەكانی چەمكی (یەكسانبوون، لەنێوان “گەمژەیی و ژیری” وەك دوو پێكهاتەی بیركردنەوەی مرۆیی) تێپەڕێنم، دەڵێم: كاری (گەمژەیی) خوازەی (ژیرییە)!. واتە لە ستایشی گەمژەییدا كۆی ئەو فەزا ئازاد و كراوەیەی كە لە مێشكی مرۆڤدا وەك خوازەی گەمژەیی دەمێنێتەوە، لەلایەك…
دەیخوێنمەوە لە ستایشی (بێكاری)دا
ناچالاکی مرۆڤ ئازاد دەکات، فێرمان دەکات، زێدە- بەكاربردنە تاقەتپرووكێنە خێراکان بە داهێنان نەبینین، بەڵكە تەنها وەك کاردانەوە تەماشایان بكەین… ئەو قسانە ئازادیی مرۆڤ لە پەیوەست نەبوون بە مەرجەكانی زێدە- كاركردن و بەكاربردنەوە دەبینێتەوە؛ هەر لەوێشەوە بە گومانەوە سەیری سوودەكانی (زێدەیی) دەکات، کە بە خێرایی بەرەو (زێدە-چالاكی) و (زێدە-سەركەوتن) و بەدەستهێنانی (زێدە-قازانج) و پێشکەشکردنی ئەدای باشترەوەیە،…
دەیخوێنمەوە خولیای زمان
هەمووان دەیانگوت: دوای دڵت بکەوە، وامکرد، شکا…. (ئەگاتا کریستی) بێگومان ئەو ڕستەیەی خانمە نووسەری ئینگلیزی (ئەگاتا کریستی-Agatha Christie) لە تێگەیشتنێكی مێژوویییەوە هەڵقوڵاوە و دڵی (هەمووان) ڕادەگرێت، بەڵام دڵی خودی (كریستی) دەشكێنێ. ئەگەرچی لەبنەڕەتدا ئەو شارەزایییە مێژوویییە (گشتییە) بەرەو شكانی دڵ نییە، بەڵام بەهۆی گۆڕانگاری زەمەنی بەرەو شكانی مانامان دەكاتەوە! بەمجۆرە ئەو قسەیەی (ئەگاتا کریستی) وەك…
دەیخوێنمەوە بیۆنگ- چوول هان؛ گەماڕۆدانی دیجیتاڵی
تەکنۆلۆژیا گومان پەرە پێدەدات، چوونكە لە دەرەوەی دراماتیکایە. فەیلەسوفی ئەڵمانی بە ڕەچەڵەک کۆری (بیۆنگ- چوول هان) دوای نووسینە ڕەخنەیییەکانی لەبارەی سەردەمی گەماڕۆدانی دیجیتاڵی ناوبانگی خۆی بەسەر گۆڕەپانی فیکر و فەلسەفەدا سەپاند، بەردەوام هەوڵی گەڕاندنەوەی پێگەی فەلسەفی لەبەرانبەر جیهانی تەكنۆلۆژی هاوچەرخ دەدات، لەو بارەشەوە ئاوڕدانەوەیەكی تووندی لەنێو خوێنەرانی ناوچە جیاجیاکانی جیهاندا هێناوەتە ئاراوە و هەوڵ دەدات…
دەیخوێنمەوە دەرکەوتنی جوانی و ھونەر
کولتوور وەک زمان، وەک دەقە مێژوویییەکان، ھەر تەنھا خودی خۆی ناگەیەنێت، بەڵکوو ئەوەش دەگەیەنێت کە ناکەوێتە خودی خۆیەوە، بەڵام قابیلی ڕاڤەکردنی زمانەوانین وەک: کەرەستەکان، تەکنیکەکان، دابونەریت، پیشەگەری و دەستکردی مرۆیی، لەگەڵ ھەموو ئەوانەشدا لە بیرمان نەچێ کولتووری باو، یان فۆرمە چەسپاوەکانی کولتوور، سیستمێکە بۆ لە ناوبردنی جیاوازای. (١) کاری ھونەری (قسان دەکات)، بەڵام نەک وەک…
دەیخوێنمەوە چێژی سێڵفی
سێڵفی لە ساتەوەختی (هایپەر مۆدێرن و سایبەر مۆدێرن) هەر نمایشکردنی جەستە نییە؛ بەڵكە ڕەمزی گۆڕانکارییە دەروونی و کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانە، تەواوی نێوەندگیرییەکان ڕەت دەکاتەوە و ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە جیهانەوە دەکات. سێڵفی دوورکەوتنەوەیەكە؛ ڕێگا بۆ مرۆڤی مۆدێرن خۆش دەكات؛ سوبێکتی خۆی دەستكاری بكات! نەک هەر هێندەش بەڵكوو تەواوی تێگەیشتنمان بۆ کات و شوێن و لە سەرووی…
دەیخوێنمەوە