بابەتە نیشانەکراوەکان ‘ڕۆمان’
ئەفسانەی سەلیم بەرەکات
ساڵی ١٩٧٩، لە گەرمەی جەنگی ناوخۆی لوبنانی (١٩٧٥-١٩٩٠)دا، لەو ناوچەیەدا کە پاش ڕاوەدوونانی بەرەی فەلەستینی لەلایەن دەبابەکانی ئارێڵ شارۆنی ئیسرائیلییەوە، بە “دوایین کیلۆمەتر” ناسرا، ڕۆژێکیان سەعدی یوسف خۆی بە باڵەخانەیەکی نیشتەجێبوونی گەڕەکی “ئەلفاکیهانی”ی شاری بەیرووتدا دەکات و دەچێتە بەردەرکی یەکێک لە ئاپارتمانەکانی ناوی. لە جەرەس دەدات، ڕادەوەستێت؛ کەمێکی پێ دەچێت و دوودڵ دەبێت، چونکە وا…
Read Moreئێمه و بووكهڵهكان لهناو گێڕانهوهدا
خوێندنهوه و نووسین لهبارهی ڕۆمانی (یادهوهریی بووكهڵهكان)، بیانووه تا بهگشتیی لهسهر دیوێكی پڕۆژهی گێڕانهوه لای كاروان عومەر كاكهسوور بووهستین و ئاماژه به ههندێ چهمك و فۆڕمی گێڕانهوه بكهین، كه زۆرینهی بهرههمهكانی كاروانی پێ دهناسرێنهوه.بهم هۆیهشهوه هاوشانی یادهوهریی بووكهڵهكان، ئاماژه و نموونهمان له چهند بهرههمێكی دیكهی نووسهر هێناوهتهوه. مرۆڤ و ناو مرۆڤ وەک چۆن بە پۆشینی…
Read Moreمزانیێوه پهی کاروانوو ئهدهبیاتی داستانی ههورامی
ڕۆمانەو “چنارە”ی، نویستەو “ڕەزا بەهمەنی”نە. نویسەر نیشتەجاو وەڵاتوو سۆئێدین و بە تازەیی “چنارە”ش چاپ کەردەن. ئی کتێبە دووەم ڕۆمانەو نویسەرینە. بەهمەنی نزیک بە دوێ ساڵا چێوەڵی ڕۆمانێوەش بە نامێو “سیاوڕێحانە”ی چاپە کەردە و هەرپاسە، ئەدەبیاتی داستانینە بڕێو کوڵەداستانێش جە سۆشیاڵ میدیانە وەڵا کەردێنێوە. ئی وتاره به گردی گهرهکشا جه دوێ بهشێنه ئهوهوانای ئی بهرههمی کهرۆ.…
Read Moreئهدهبیات، ههڵبژاردن و ئهزموونێکی نهێنی
سهبارهت به بزووتنهوهی ئهدهبیات خاڵی ورد و جێی سهرنج ئهوهیه که بنهما فێرکارییهکانی ئهدهبیات به پێچهوانهی مهسیحیهت یان ئایینه دێرینەکان، له کۆتاییدا نابێت به کۆمهڵگایهکی ڕێکخراوهیی، ئهدهبیات بهردهوام له بوارێکی ئازاد و سهربهستدا ههنگاو دهنێت، بهم بۆنهوهیه که ئایینه سهماوییهکان و بنهما فێرکارییه ئایینیهکانیش بهراورد به ئهدهبیات بوارێکی بهرهو زهوال و لهناوچوون دهگرنه بهر، تهنیا…
Read Moreتکنۆلۆژیی ژێنێتیک، تکنۆلۆژیی زانیارییەکان و ئەدەبیات
تکنۆلۆژیی هەر سەردەمێک تایبەتمەندیی جۆرە ئیمپراتۆرێکی هەیە. ئەو ئیمپراتۆرییە نەبەدییە، بەڵام کاریگەری و تەنانەت هێژمۆنییەکەی لەسەر ژیانمان -بێ ئەوەی پێی بزانین- بڕاوەتەوە و یەکجارەکییە. ئێمەی نووسەر کە وەفامان بۆ نەریتە مرۆڤدۆستییەکان هەیە و هێندەی بۆمان بلوێ لە سنوورە زانستییەکان دەڕەڤین، دەبێ ئەوە بپەژرێنین کە تکنۆلۆژی بە شێوەی هێزەکی خاوەنی دەسەڵاتێکی زۆر گەورەیە. خۆ هەر پەژراندنیش…
Read Moreڕەنگدانەوەی ڕووداوی مێژوویی لە ڕۆمانی کوردیدا
نامەیەکی ماستەرە (ئیبراهیم عەبدولڕەحمان مەحموود جاف) بە سەرپەرشتی (د. فواد حسێن ئەحمەد) ساڵی (٢٠٠٤) پێشکەشی بەشی کوردی، کۆلێجی پەروەردەی -ئیبن ڕوشدی زانکۆی بەغدادی کردووە. نامەکە خستنەڕووی چەمکی ڕۆمانی مێژووییە، کە ڕووداوە مێژووییەکان لەناو ڕۆماندا ڕەنگیان داوەتەوە و ڕۆماننووسان لە چوارچێوەی جیاواز و بەتایبەت ڕیالیزمی مێژوویی ئەو ڕووداوە مێژووییانەیان بەرجەستە کردووە. ڕۆماننووسانی کورد پشتیان بە مێژووی…
Read More“ڕیکاردۆ پیگلیا”ی ڕەخنەگر و گێڕەرەوە
بەرایی لەدوای مردنی ڕەخنەگر و ڕۆماننووسی ئەرجەنتینی (ڕیکاردۆ پیگلیا ١٩٤١-٢٠١٧)، ڕۆماننووسی ئیسپانیایی “خۆرخە کاریۆن” لە وتارێکدا بە ناونیشانی “مردنی ڕیکاردۆ پیگلیا، پیاوێک کە ئیملیۆ ڕینزی بوو”، دەنووسێت: “ناوی تەواوی ئەم نووسەرە ئەرجەنتینییە بریتی بوو لە (ڕیکاردۆ ئیملیۆ پیگلیا ڕینزی)، ئاشکرایە ئیملیۆ ڕینزی ناوی نزیکترین کارەکتەرە، لە دڵی پیگلیای ڕۆماننووسەوە، کە لەنێو چەند ڕۆمانێکی بەرجەستە بووە.…
Read Moreڕۆمانی کوردی لە عێراقدا
نامەیەکی ماستەرە (ئیبراهیم قادر محەمەد) بە سەرپەرشتی (د. عەبدولڵا موعتەسەم دەباغ سەردار) ساڵی ١٩٩٠ پێشکەشی کۆلێجی ئادابی زانکۆی سەلاحەدینی کردووە. یەکەم نامەی ئەکادیمییە لەبارەی ڕۆمانی کوردی بنووسرێت و لە سێ بەش پێکهاتووە و دەستنیشانی سەرهەڵدان و قۆناخەکانی مێژووی ڕۆمانی کوردی دەکات و باسی ئەو ڕۆمانانەش دەکات کە تا کۆتاییی ساڵی ١٩٨٩ بڵاوبوونەتەوە، لەبەرئەوە پانتایی پراکتیکی…
Read Moreدراوسێیەتی: تۆوەکانی گێڕانەویەکی سەرکەوتوو لە ڕۆمانێکدا
پێشەکی لە ژیانی ڕۆژانە و لە دونیای دەوروبەرماندا شتەکان خۆیان دەردەخەن و زەینی ئێمەش دەیانخوێننەوە. هەر ئەم ژیانی ڕۆژانەیە و هەر ئەو دونیای دەوروبەرە دەتوانن ببن بە کەرەسەی گێڕانەوەی وەگێڕەکان و لە دووتوێی ڕۆمانەکاندا هەمدیسان بێنەوە بەر زەین و خوێندنەوەی ئێمەوە. هیچ گومان لەوەدا نییە کە ئیتر ژیانی ڕۆژانە و دونیای دەوروبەر لە فیلتەری وەگێڕەوە…
Read More“تەونی بریا”؛ تەونێک لە هەزار خۆزگەی ناڕوون و لێڵ
کاتێک زمان دەسووتێت، بۆن و تامی خوێن کەللەسەر دەتەنێت دەبێتە سیمبولێک بۆ ڵاڵ بوون، لێ قەڵەم هێشتا کار دەکات و خەیاڵ هێشتا دەکارێت ڕووداوەکان بنووسێتەوە و هزر هێشتا لە گۆ نەکەوتووە. “تەونی بریا” گێڕانەوەی چیرۆکی گەنجێکە لە باشوور و باکوور و ڕۆژاڤا، هەر هێندەش نا بەڵکو سەفەرێکە بە زەمەندا و دەتوانرێت چیرۆکی دەیان لاوی دیکە…
Read Moreژیــان وهك دۆزهخێكـی فۆكنهریــی؛ ڕۆمان و دیكتاتۆرییهت
ڕۆمانی ئاههنگی سابرێن به قهشهنگترینی ئهو كارانه دادهنرێت كه داهێنهری پیرۆیی “ماریۆ ڤارگاس یۆسا” نوسیبێتی. ڕۆمانهكه یهكپارچه وێنهكێشانی دیكتاتۆرییهته له ئهمریكای لاتینیدا، ئهویش به تیشك خستنه سهر فهرمانڕهوایهتی ڕافائیل لۆنیداس تریخیلیۆ له كۆماری دۆمینیكان له ماوهكانی نێوان ساڵی ١٩٣٠ تاوهكو ساڵی ١٩٦٠ كه تریخیلیۆی تێدا ترۆر دهكرێت. ههر بۆیه زۆربهی كارهكتهر و كهسایهتییهكان و كهشوههوای ڕۆمانهكهش له واقیعهوه وهرگیراون. ئهم ڕۆمانه له…
Read Moreڕۆمانی تێپەڕ؛ «ئەو ھاوڕێیەی منداڵیم ببینەوە؟»ـی کاروان کاکەسوور بە نموونە
تێپەڕبوون تایبەتمەندی ستایل و دیدێکی نوێگەرییە، بێ بیرکردنەوەی جیاوازیش(لەوەی بوونی ھەیە)، تێپەڕبوون ڕوونادات. با بەم نموونەیە دەست پێ بکەین: لە یاریگادا دانیشتووی و سەیری پێشبڕکێی غاردانێ دەکەیت، دەبینیت یەکێک لە وەرزشوانەکان ھێدی دەڕوات، ھێشتا چاوت لەسەر لانەبردووە، وەرزشوانێکی تر بە خێرایی ئەو دەبڕێت، بەمە دەڵێن: لێی تێپەڕ بوو. پێش ئەوەی ئەو مرۆڤە ببڕێت، دیارە لە…
Read More