ئەفسانەی سەلیم بەرەکات

ساڵی ١٩٧٩، لە گەرمەی جەنگی ناوخۆی لوبنانی (١٩٧٥-١٩٩٠)دا، لەو ناوچەیەدا کە پاش ڕاوەدوونانی بەرەی فەلەستینی لەلایەن دەبابەکانی ئارێڵ شارۆنی ئیسرائیلییەوە، بە “دوایین کیلۆمەتر” ناسرا، ڕۆژێکیان سەعدی یوسف خۆی بە باڵەخانەیەکی نیشتەجێبوونی گەڕەکی “ئەلفاکیهانی”ی شاری بەیرووتدا دەکات و دەچێتە بەردەرکی یەکێک لە ئاپارتمانەکانی ناوی. لە جەرەس دەدات، ڕادەوەستێت؛ کەمێکی پێ دەچێت و دوودڵ دەبێت، چونکە وا…

Read More

ئێمه‌ و بووكه‌ڵه‌كان له‌ناو گێڕانه‌وه‌دا

 خوێندنه‌وه‌ و نووسین له‌باره‌ی ڕۆمانی (یاده‌وه‌ریی بووكه‌ڵه‌كان)، بیانووه‌ تا به‌گشتیی له‌سه‌ر‌ دیوێكی پڕۆژه‌ی گێڕانه‌وه‌ لای كاروان عومەر كاكه‌سوور بووه‌ستین و ئاماژه‌ به ‌هه‌ندێ چه‌مك و فۆڕمی گێڕانه‌وه‌ بكه‌ین، كه‌ زۆرینه‌ی به‌رهه‌مه‌كانی كاروانی پێ ده‌ناسرێنه‌وه‌.به‌م هۆیه‌شه‌وه هاوشانی یاده‌وه‌ریی بووكه‌ڵه‌كان، ئاماژه‌ و نموونه‌مان له‌ چه‌ند به‌رهه‌مێكی دیكه‌ی نووسه‌ر هێناوه‌ته‌وه‌.‌ مرۆڤ و ناو‌ مرۆڤ وەک چۆن بە پۆشینی…

Read More

مزانیێوه په‌ی کاروانوو ئه‌ده‌بیاتی داستانی هه‌ورامی

ڕۆمانەو “چنارە”ی، نویستەو “ڕەزا بەهمەنی”نە. نویسەر نیشتەجاو وەڵاتوو سۆئێدین و بە تازەیی “چنارە”ش چاپ کەردەن. ئی کتێبە دووەم ڕۆمانەو نویسەرینە. بەهمەنی نزیک بە دوێ ساڵا چێوەڵی ڕۆمانێوەش بە نامێو “سیاوڕێحانە”ی چاپە کەردە و هەرپاسە، ئەدەبیاتی داستانینە بڕێو کوڵەداستانێش جە سۆشیاڵ میدیانە وەڵا کەردێنێوە. ئی وتاره به گردی گه‌ره‌کشا جه دوێ به‌شێنه ئه‌وه‌وانای ئی به‌رهه‌می که‌رۆ.…

Read More

ئه‌ده‌بیات، هه‌ڵبژاردن و ئه‌زموونێکی نهێنی

blank

سه‌باره‌ت به‌ بزووتنه‌وه‌ی ئه‌ده‌بیات خاڵی ورد و جێی سه‌رنج ئه‌وه‌یه‌ که‌ بنه‌ما فێرکارییه‌کانی ئه‌ده‌بیات به‌ پێچه‌وانه‌ی مه‌سیحیه‌ت یان ئایینه‌ دێرینەکان، له‌ کۆتاییدا نابێت به‌ کۆمه‌ڵگایه‌کی ڕێکخراوه‌یی، ئه‌ده‌بیات به‌رده‌وام له‌ بوارێکی ئازاد و سه‌ربه‌ستدا هه‌نگاو ده‌نێت، به‌م بۆنه‌وه‌یه‌ که‌ ئایینه‌ سه‌ماوییه‌کان و بنه‌ما فێرکارییه‌ ئایینیه‌کانیش به‌راورد به‌ ئه‌ده‌بیات بوارێکی به‌ره‌و زه‌وال و له‌ناوچوون ده‌گرنه‌ به‌ر، ته‌نیا…

Read More

تکنۆلۆژیی ژێنێتیک، تکنۆلۆژیی زانیارییەکان و ئەدەبیات

blank

تکنۆلۆژیی هەر سەردەمێک تایبەتمەندیی جۆرە ئیمپراتۆرێکی هەیە. ئەو ئیمپراتۆرییە نەبەدییە، بەڵام کاریگەری و تەنانەت هێژمۆنییەکەی لەسەر ژیانمان -بێ ئەوەی پێی بزانین- بڕاوەتەوە و یەکجارەکییە. ئێمەی نووسەر کە وەفامان بۆ نەریتە مرۆڤدۆستییەکان هەیە و هێندەی بۆمان بلوێ لە سنوورە زانستییەکان دەڕەڤین، دەبێ ئەوە بپەژرێنین کە تکنۆلۆژی بە شێوەی هێزەکی خاوەنی دەسەڵاتێکی زۆر گەورەیە. خۆ هەر پەژراندنیش…

Read More

ڕەنگدانەوەی ڕووداوی مێژوویی لە ڕۆمانی کوردیدا

blank

نامەیەکی ماستەرە (ئیبراهیم عەبدولڕەحمان مەحموود جاف) بە سەرپەرشتی (د. فواد حسێن ئەحمەد) ساڵی (٢٠٠٤) پێشکەشی بەشی کوردی، کۆلێجی پەروەردەی -ئیبن ڕوشدی زانکۆی بەغدادی کردووە. نامەکە خستنەڕووی چەمکی ڕۆمانی مێژووییە، کە ڕووداوە مێژووییەکان لەناو ڕۆماندا ڕەنگیان داوەتەوە و ڕۆماننووسان لە چوارچێوەی جیاواز و بەتایبەت ڕیالیزمی مێژوویی ئەو ڕووداوە مێژووییانەیان بەرجەستە کردووە. ڕۆماننووسانی کورد پشتیان بە مێژووی…

Read More

“ڕیکاردۆ پیگلیا”ی ڕەخنەگر و گێڕەرەوە

blank

بەرایی لەدوای مردنی ڕەخنەگر و ڕۆماننووسی ئەرجەنتینی (ڕیکاردۆ پیگلیا ١٩٤١-٢٠١٧)، ڕۆماننووسی ئیسپانیایی “خۆرخە کاریۆن” لە وتارێکدا بە ناونیشانی “مردنی ڕیکاردۆ پیگلیا، پیاوێک کە ئیملیۆ ڕینزی بوو”، دەنووسێت: “ناوی تەواوی ئەم نووسەرە ئەرجەنتینییە بریتی بوو لە (ڕیکاردۆ ئیملیۆ پیگلیا ڕینزی)، ئاشکرایە ئیملیۆ ڕینزی ناوی نزیکترین کارەکتەرە، لە دڵی پیگلیای ڕۆماننووسەوە، کە لەنێو چەند ڕۆمانێکی بەرجەستە بووە.…

Read More

ڕۆمانی کوردی لە عێراقدا

blank

نامەیەکی ماستەرە (ئیبراهیم قادر محەمەد) بە سەرپەرشتی (د. عەبدولڵا موعتەسەم دەباغ سەردار) ساڵی ١٩٩٠ پێشکەشی کۆلێجی ئادابی زانکۆی سەلاحەدینی کردووە. یەکەم نامەی ئەکادیمییە لەبارەی ڕۆمانی کوردی بنووسرێت و لە سێ بەش پێکهاتووە و دەستنیشانی سەرهەڵدان و قۆناخەکانی مێژووی ڕۆمانی کوردی دەکات و باسی ئەو ڕۆمانانەش دەکات کە تا کۆتاییی ساڵی ١٩٨٩ بڵاوبوونەتەوە، لەبەرئەوە پانتایی پراکتیکی…

Read More

دراوسێیەتی: تۆوەکانی گێڕانەویەکی سەرکەوتوو لە ڕۆمانێکدا

blank

پێشەکی لە ژیانی ڕۆژانە و لە دونیای دەوروبەرماندا شتەکان خۆیان دەردەخەن و زەینی ئێمەش دەیانخوێننەوە. هەر ئەم ژیانی ڕۆژانەیە و هەر ئەو دونیای دەوروبەرە دەتوانن ببن بە کەرەسەی گێڕانەوەی وەگێڕەکان و لە دووتوێی ڕۆمانەکاندا هەمدیسان بێنەوە بەر زەین و خوێندنەوەی ئێمەوە. هیچ گومان لەوەدا نییە کە ئیتر ژیانی ڕۆژانە و دونیای دەوروبەر لە فیلتەری وەگێڕەوە…

Read More

“تەونی بریا”؛ تەونێک لە هەزار خۆزگەی ناڕوون و لێڵ

blank

کاتێک زمان دەسووتێت، بۆن و تامی خوێن کەللەسەر دەتەنێت دەبێتە سیمبولێک بۆ ڵاڵ بوون، لێ قەڵەم هێشتا کار دەکات و خەیاڵ هێشتا دەکارێت ڕووداوەکان بنووسێتەوە و هزر هێشتا لە گۆ نەکەوتووە.  “تەونی بریا” گێڕانەوەی چیرۆکی گەنجێکە لە باشوور و باکوور و ڕۆژاڤا، هەر هێندەش نا بەڵکو سەفەرێکە بە زەمەندا و دەتوانرێت چیرۆکی دەیان لاوی دیکە…

Read More

ژیــان وه‌ك دۆزه‌خێكـی فۆكنه‌ریــی؛ ڕۆمان و دیكتاتۆرییه‌ت

ڕۆمانی ئاهه‌نگی سابرێن به‌ قه‌شه‌نگترینی ئه‌و كارانه‌ داده‌نرێت كه‌ داهێنه‌ری پیرۆیی “ماریۆ ڤارگاس یۆسا” نوسیبێتی. ڕۆمانه‌كه‌ یه‌كپارچه‌ وێنه‌كێشانی دیكتاتۆرییه‌ته‌ له ‌ئه‌مریكای لاتینیدا، ئه‌ویش به‌ تیشك خستنه‌ سه‌ر فه‌رمانڕه‌وایه‌تی ڕافائیل لۆنیداس تریخیلیۆ له ‌كۆماری دۆمینیكان له ‌ماوه‌كانی نێوان ساڵی ١٩٣٠ تاوه‌كو ساڵی ١٩٦٠ كه‌ تریخیلیۆی تێدا ترۆر ده‌كرێت. هه‌ر بۆیه‌ زۆربه‌ی كاره‌كته‌ر و كه‌سایه‌تییه‌كان و كه‌شوهه‌وای ڕۆمانه‌كه‌ش له ‌واقیعه‌وه‌ وه‌رگیراون. ئه‌م ڕۆمانه‌ له…

Read More

ڕۆمانی تێپەڕ؛ «ئەو ھاوڕێیەی منداڵیم ببینەوە؟»ـی کاروان کاکەسوور بە نموونە

blank

تێپەڕبوون تایبەتمەندی ستایل و دیدێکی نوێگەرییە، بێ بیرکردنەوەی جیاوازیش(لەوەی بوونی ھەیە)، تێپەڕبوون ڕوونادات. با بەم نموونەیە دەست پێ بکەین: لە یاریگادا دانیشتووی و سەیری پێشبڕکێی غاردانێ دەکەیت، دەبینیت یەکێک لە وەرزشوانەکان ھێدی دەڕوات، ھێشتا چاوت لەسەر لانەبردووە، وەرزشوانێکی تر  بە خێرایی ئەو دەبڕێت، بەمە دەڵێن: لێی تێپەڕ بوو. پێش ئەوەی ئەو مرۆڤە ببڕێت، دیارە لە…

Read More