سینەما
کوشتن وەک کینایە؛ بۆ لەدایکبوونی سوبێکتی ژنانە
١ــ ناساندنی کورتە فیلمەکە کورتە فیلمی “مردن لە باخی سێودا”، کارێکی نوێی سیناریست و دەرهێنەر “کامەران جەمال”ـە، کە بەم دواییانە لە فیستیڤاڵی ساڵانەی فیلمدا لە سلێمانی و لەسەر شاشەی سیتی سینەما نمایش کرا. ئەوەی لەم نووسینە کورتەدا دەمەوێت هەڵوەستەی لەسەر بکەم و لەبارەیەوە بدوێم، زیاتر وەستانە لەسەر مانا و تێماکانی کورتە فیلمەکە، لە ڕێگای ئاناتۆمی…
Read Moreڕۆڵی ژن لە سینەمای کوردیدا
پێشەکی: باسکردن لە ژن، کێشە و گیروگرفتەکانی ژن ڕاستەوخۆ دەچێتە خانەی تەوەرێکی فێمینیستی؛ کە تێیدا هەوڵ بۆ بە مژارکردن و چارەسەرکردنی کێشەکانی ژن دەدرێت. ئەگەر چاوێک بخشێنین بە دەستپێکی سەرهەڵدانی فێمینیزم، ئەوا دەبێت بۆ نزیکەی دوو سەدە لەمەوبەر بگەڕێینەوە کە یەکەم جار وەک پەیڤ لە ١٨٣٧ لە لایەن “شاڕل فوغیێ” (فەیلەسوف، ئابووریزان و سۆسیالیست) لە…
Read More
فیلمی دارگوێز و
دیسان بەکارهێنانی کورد بۆ سینەمای بەرگریی پیرۆز
فیلمی ئێرانیی “دارگوێز” یان داری گوێز، لە دەرهێنانی دەرهێنەری ئێرانی “محەمەد حسێن مەهدەویان” و سینارۆیی “ئیبراهیم ئەمینی و حوسێن حوسێنی”، لە ساڵی ٢٠١٩ بەرهەم هێنراوە. لەبەر ئەوەی چیرۆکی فیلمەکە دەربارەی نەهامەتی و کارەساتی کیمیابارانکردنی شاری سەردەشتی ڕۆژهەلاتی کوردستانە لە ڕۆژانی ڕابردوو لە سینەماکانی شارەکانی هەرێمی کوردستان نمایش کرا. فیلمەکە لە سێ کاتی جیاواز (١٩٨٧)، (٢٠٠٥)…
Read Moreفیلمی ئێرانی و کولتووریی کۆڵۆنیالیزم
کۆڵۆنیالیزم بە شێوەیەکی نەریتی وەک داگیرکاریی دەسەڵاتێکی بێگانە پێناسە دەکرێت کە خاکی خەڵکانێکی دیکە داگیر دەکات و هێزی کاری کرێکارانی کۆڵۆنیالیزەکراو دەچەوسێنێتەوە و، لە هەمان کاتیشدا سیستەمەکانی حوکمڕانی، زمان و کولتووری هێزی داگیرکەر دەسەپێنێت. ئەگەرچی ئەم پێناسە فراوان و گشتییە وەک پێناسەیەکی پوختەکراو و کورتکراوە بۆ سەرتاپای سیاقەکە بەکار دەهێنرێت، بەڵام بەشێکی زۆری لێکۆڵەرانی فۆرمە…
Read Moreڕوانین بۆ داهاتوو: سینەما وەک زمانی گەردوون
[تێبینیی وەرگێڕ: فریتز لانگ (١٨٩٠-١٩٧٦) لە بەناوبانگترین فیلمسازانی مێژووی سینەمایە، کاریگەریی بەسەر سینەماکاران و هونەرمەندان و بیرمەندانەوە، بە سانایی پێشبینی ناکرێت. لانگ لە ڕاستیدا بە ئەفسانەی سینەما ناسراوە و ساڵی ١٩٣٣ لەگەڵ بەدەستەوەگرتنی دەسەڵات لە لایەن نازییەکانەوە، ئەڵمانیا بەجێ دەهێڵێت و هەرگیز ناگەڕێتەوە زێدەکەی. بۆ نموونە، دەرهێنەر و سینەماکاری جیهانی، ژان لوک گۆدار، بەقووڵی لەژێر…
Read Moreیەڵماز گۆنای؛ باوکی سینەمای کوردی
دەستپێکی کاری هونەری سەرەتای کاری هونەر ئەوکاتە بوو کە تەمەنی تەنیا ٢١ ساڵ بووە، وەکوو ئەکتەر لە چەندین فیلمی تورکی ڕۆڵی سەرەکی هەبوو. ئەمە بووە سەرەتای ناساندنی یەڵماز گۆنای بە کۆمەڵگە و بەناوبانگ بوونی.لە ناوەڕاستی ساڵانی شەستی سەدەی ڕابردوو دەست دەکات بە کاری دەرهێنان، لەو فیلمانەی دەریهێناون زۆرتر کار لەسەر ژیانی خەڵکی گوند دەکات نەك…
Read Moreهەموومان لە مەترسیداین
پازۆلینی چەند کاتژمێرێک بەر لە مردن چی گوت؟ ئەم چاوپێکەوتنە ڕۆژی شەمە یەکی تەشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٥ لەنێوان کاتژمێر چواری پاش نیوەڕۆ تا کاتژمێر شەشی ئێوارەی هەمان ڕۆژ ئەنجامدرا، واتە ڕێک چەند کاتژمێرێک بەر لە کوژرانی پازۆلینی. پێویستە ئاماژە بەو خاڵە بکەم کە ناونیشانی ئەم گفتوگۆیە هەڵبژاردنی خودی پازۆلینی خۆیەتی نەک من. بڕیار وابوو لە…
Read Moreشۆڕشی ئۆکتۆبەر: وێنەکانی و شۆکەکانی بە کامێراکەی ئێزنیشتاین
هەموو ئەوانەی ساڵانە یادی شۆڕشی ئۆکتۆبەریان کردۆتەوە (بە چەپەکان خۆیشیانەوە)، چاویان زیاتر لەسەر ڕووداوە مێژووییەکە بووە وەک جۆرێک لە کەرتبوونی سیاسی و دابەشبوونی خودی چەمکی سیاسەت بۆ دوو بەرەی دژ بەیەک لە سەرتاسەری جیهاندا: بەرەیەک سۆسیالیستی و بەرەیەک بۆرژوازی. شۆڕشی ئۆکتۆبەر پتر وەک قەوارەیەک دژ بە دژەقەوارەیەکی پێشوەخت وێناکراوە، وەک دامەزراندنی ئیمپراتۆریایەکی کرێکاری دژ بە…
Read More
مارکیز دو ساد
پەڕمووچ یا نووسین بە تامی خوێن
بەرایی فیلمی (پەڕمووچ) هەم بایۆگرافییەکی تراژیکۆمیدی نووسەرێکی سەرسەخت و ئاڵۆزی مێژووی ئەدەب (مارکیز دو ساد)ە، هەم درامایەکی سیمبولیکییە کە گەمە بە تەواوی چەمک و زاراوەکانی ژیانی ئەدەبی و سیاسیی ئەو دەکات. وەک کۆی کارەکە لە سەرەتاوە تا کۆتاییەکەی، زۆر ئاشکرا دەبینرێت کە چۆن ئیشی لەسەر هەموو وردەکارییەکانی ئەو ئەدەبیاتە کردووە کە دوا چرکەساتەکانی ژینی ‘ساد’یان…
Read Moreسینەمای کوردی یان نیشتمانی دایکی
بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵی فیلمە کوردییەکانی لەندەن لە ساڵی ٢٠٢١ و بە شێوەی ئۆنڵاین دەرفەتێکی بێوێنە بوو بۆ ئەوەی بتوانین کۆمەڵێک لە باشترین فیلمەکانی سینەمای کوردی ببینین. ئەم وتارەی ئێستا هەوڵ ئەدا بە هەڵسەنگاندنی ئەو چەمکانە کە پێوەندیان بە بۆچوونەکانی ‘ژاک لاکان‘ەوە هەیە، زیاتر لە ٢٠ فیلم کە لەنێو ماڵپەڕی ئەم فێستیڤاڵەدا دانراون بخاتە بەرباس، کە بریتین…
Read Moreمن بەرەی ڕۆشنبیرانم هەڵبژارد
ئایا دەتوانرێ هەم ئەفسانە بیت هەم شادومان و سەرحاڵ؟ بەڵێ، ژۆن پیێر لێیۆ[1] ئەمە دەسەلمێنێ. ئەکتەرە ناسراوەکەی شەپۆڵی نوێ[2]ی سینەما و خاوەنی جوانترین فیلمەکانی ئەوروپا و عاشقە سەرسەختەکەی سینەما و ”ڕۆشنبیر”ە خەباتکارەکە. ڕازی بوو کە لەگەڵماندا دیمانەی ڕۆژنامەوانی بکات. مێزی چێشتخانە دڵخوازەکەی لە گەڕەکی مۆنتپەرناسی پاریس کۆی کردینەوە. ئەو لەگەڵ هاوژینەکەی، بریژیت دوڤیڤیێ هاتبوو، لەبەر…
Read Moreخوێندنهوهیەك بۆ فیلمی “با لهگهڵ خۆیدا دهمانبا”ـی كیاڕۆستهمی
كیاڕۆستهمی گۆڕانی بهسهر زاراوهی “دهرهێنهر”دا هێنا: دهرهێنهر چیتر ئهو كهسه نییه شتهكان به واقیع و كۆنكرێتی دهكات، بهڵكوو كهسێكیشه كه واقیع دهخولقێنێت. ئهویش نهك له ڕێگای دروستكردنی وێنهیهكی خهیاڵی [له واقیع]، یان ڕواڵهتهكهی: بهڵكوو واقیعێكی ڕاشكاو له بهرانبهر ئهوهدا كه سینهما له دهرهوه نییه و ههر بۆیه نامۆیش نییه. یوسفی ئیسحاق پوور[1] له كتێبه بچووكه…
Read More